Sûreya Fatîhe

1. Sûreya Fatîhe, di mahîyeta muqaddîmeya/pêşgotina Qur’anê de ye. Vegotinên bi qasî dirêjahîya vê Kitêbê de têne qisekirin di sûreya Fatîhe de bi kurtahî xulase bûne. Ew mijar ev in:

- Bitenê û bi awayê lêhatî hemd û tazîma Allah (ac).

- Ji bo Nav û Sifetên Allah (ac) ên herî xweşik bên naskirin.

- Bawerîya axîretê.

- Tewhîd (Di zat û sifetên wî de yekgirtina Allah (ac) û qet bi tu awayî şirîk neçêkirina jê re û nedayîna hin sifetên wî ji heyînên din re.)

- Herûdaîm daxwazîya hîdayetê ji Allah (ac) û xebatkirina ji bo mayîna li ser rêya rast.

- Naskirin û mînak girtina rehber û rêzanên hîdayetê.

- Cihû û Filleh di ser de, danasîn û dûrketina pêşîvanên dalalet û rêşaşîyê.

(Ev ayet di aqîda tewhîdê de bîwara/boyûta amelê eşkere dike. Lewre tewhîd; bi dilsozî evdîtîya ji Allah (ac) re ye ku ew jî di zat û sifet û fiêlên wî de bi Bawerîya yekgirtina Allah (ac) pêk tê. Bi awayekî din, di ulûhîyetê de û di rubûbîyetê de û di nav û sifetan de bawerî anîna Allahê wahîdu’l ehed e. Her wiha bê şirîk çêkirin teqdîma evdîtîya ji Allah (ac) re ye. Di Qur’anê de ayetên ku tewhîdê vedibêjin/îzah dikin ev in: -Tewhîd; bawerî anîna ji Allah (ac) pê ve qet tu îlâh tune ku layiqê îbadetê bitenê ew e. (Bnr. 2/Baqara, 163; 21/Enbîya, 22) -Tewhîd; red kirin û dûr ketina ji wan taxûtan (û ji evdên wan taxûtan) ku ji Allah (ac) pê ve wek îlâh tên girtin û hin sifetên Allah (ac) didin wan û li dij Allah (ac) ji hedê xwe diborin. (Bnr. 2/Baqara, 256; 16/Nahl, 36; 60/Mumtehîne, 4) -Tewhîd; tenzih kirina Allah (ac) ji nisbeta zarokgirtinê û ji wê Bawerîya şirkê ku di karûbarên Allah (ac) de alîkarên/destekarên wî hene. (Bnr. 17/Îsra, 111; 34/Sebe, 22) -Tewhid; çawa ku di xuliqandinê de wahîdu’l ehed e; di qanûnçêkerî de û di mijara tesbîta helal û heraman de jî bawerî anîna yekîtîya Allah e. Gotina “Hakimîyet/Serwerî tenê bitenê aîdê Allah (ac) e”. (Bnr.7/A’raf, 54; 12/Yûsuf, 40; 18/Kehf, 26) - Tewhîd; teqdîm kirina amelên bi ziman û bi beden û bi qelb ji Allah (ac) re ye. Daxwazîya razîbûna wî û jê re neçêkirina şirîkan e. (Bnr. 6/En’am, 162-163) -Tewhîd; bawerî anîna wê ye ku feyde û zerar bi temamî di deste Allah (ac) de ye û di rihetî û di astengîyê de tenê bitenê ji Allah (ac) re dest vekirin û dûa ye. (Bnr. 6/En’am, 17; 2/Baqara, 186; 40/Mumîn, 60; 46/Ahqâf, 5-6) -Tewhîd; bi vê awayê bawerîyeke bi Allah (ac) ku ew bê heval û bê manend û bê mîsal e. Û ji teretureyên bê agahî û bêhûrmetî yên der heqê Allah (ac) de, xwe parastin e. (Bnr. 19/Meryem, 62; 42/Şûra, 11; 16/Nahl,74) - Tewhîd; di her kar û barî de dost û welî û wekîl girtina Allah (ac) e. Hestkirina bi xurtahî ku em feqîr in û hewceyê wî ne û di her îş û beralîbûnên xwe de îstîane/alîkarî xwestina jê ye. (Bnr. 6/En’âm, 14, 102; 21/Enbîya, 112, 35/Fâtir, 16; 73/Muzzemmil, 9))

(Ew ên xwedî nîmet; çawa ku di sûreya Nîsa di ayeta 69. de dibore, pêxember û siddîq û şehîd û kesên salih in. Di sunnetê de diyar bûye ku kesên xezeb li wan bûye Cihû ne; yên ehlê dalaletê jî Fille ne. (Tirmizî, 2954, Ji Adîy b. Hatîm))