خَلَقَ السَّمٰوَاتِ بِغَيْرِ عَمَدٍ تَرَوْنَهَا وَاَلْقٰى فِي الْاَرْضِ رَوَاسِيَ اَنْ تَم۪يدَ بِكُمْ وَبَثَّ ف۪يهَا مِنْ كُلِّ دَٓابَّةٍۜ وَاَنْزَلْنَا مِنَ السَّمَٓاءِ مَٓاءً فَاَنْبَتْنَا ف۪يهَا مِنْ كُلِّ زَوْجٍ كَر۪يمٍ
Asîman bê sitûn xuliqandîyê. Hûn wê dibinin. Ji bo ku erd we nehejîne (li wê derê ji çiyan) qazixan çikandîye û ji her zindîyan li wir belav kiriye. Me ji esman av daxistîye û li wê derê ji her hêşînahîyên xweşik cot bi cot xuliqandîyê.
هٰذَا خَلْقُ اللّٰهِ فَاَرُون۪ي مَاذَا خَلَقَ الَّذ۪ينَ مِنْ دُونِه۪ۜ بَلِ الظَّالِمُونَ ف۪ي ضَلَالٍ مُب۪ينٍ۟
Ev xuliqandina Allah e. Ka nîşan bidin (em binêrin) ew (rohanîyetên ewlîya û şefaetvan û salih) ên ji xeynî wî (ku we îdîa dikir) çi xuliqandine? (Nexêr, ne wisan e!) Berevajî kesên zilimkar di xerifîyeke vikîvekirî de ne.
وَلَقَدْ اٰتَيْنَا لُقْمٰنَ الْحِكْمَةَ اَنِ اشْكُرْ لِلّٰهِۜ وَمَنْ يَشْكُرْ فَاِنَّمَا يَشْكُرُ لِنَفْسِه۪ۚ وَمَنْ كَفَرَ فَاِنَّ اللّٰهَ غَنِيٌّ حَم۪يدٌ
Sond be me hikmet dabû Luqman. (Ji ber nîmetên ku me dabûyê me wiha lê emir kir:) “Şikur bike.” Her kî şikur bike, wî ji bo xwe şikur kiriye. Kî jî nankorî bike bêguman Allah, (ew ê her tişt muhtacê wî ye lê ew ne hewcedarê tu kesî) Xaniy û (yê ku herî zêde hemd û pesinandinê heq dike û ji alîyê heyînan ve tê pesinandin) Hamîd e.
وَاِذْ قَالَ لُقْمٰنُ لِابْنِه۪ وَهُوَ يَعِظُهُ يَا بُنَيَّ لَا تُشْرِكْ بِاللّٰهِۜ اِنَّ الشِّرْكَ لَظُلْمٌ عَظ۪يمٌ
Dema ku Luqman şîret dida kurê xwe wiha gotibû: “Kurê min! Ji Allah re şirîkan çêneke! Bêguman şirk, zilmeke mezin e.”
(Ji bo tarîf û çeşîdên şirkê û ji bo aqubeta muşrîkan bnr. 4/Nîsa, 48.)
وَوَصَّيْنَا الْاِنْسَانَ بِوَالِدَيْهِۚ حَمَلَتْهُ اُمُّهُ وَهْنًا عَلٰى وَهْنٍ وَفِصَالُهُ ف۪ي عَامَيْنِ اَنِ اشْكُرْ ل۪ي وَلِوَالِدَيْكَۜ اِلَيَّ الْمَص۪يرُ
Ji bo dê û bavên wan me şîret li însan kir (da ku bi qencî bi wan re muamele bikin). Dêya wî ew bi gelek zehmetîyan hildigire û veqetana wî (ji şîr jî) di nav du salan de ye. Ji min re û ji dê û bavê xwe re şikur bikin. Veger bi bal min ve ye.
وَاِنْ جَاهَدَاكَ عَلٰٓى اَنْ تُشْرِكَ ب۪ي مَا لَيْسَ لَكَ بِه۪ عِلْمٌ فَلَا تُطِعْهُمَا وَصَاحِبْهُمَا فِي الدُّنْيَا مَعْرُوفًاۘ وَاتَّبِعْ سَب۪يلَ مَنْ اَنَابَ اِلَيَّۚ ثُمَّ اِلَيَّ مَرْجِعُكُمْ فَاُنَبِّئُكُمْ بِمَا كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ
Di şirîk çêkirina ji min re tiştê ku zanîna te pê tune de eger te bidin zorê, îtaeta wan neke. (Lê) di dinyayê de bi wan re bi xweşî derbas bike. Bibe tabîê wî kesî ku berê xwe daye min! Paşê vegera we bi bal min ve ye û ya ku we dikir ez ê we pê agahdar bikim.
يَا بُنَيَّ اِنَّهَٓا اِنْ تَكُ مِثْقَالَ حَبَّةٍ مِنْ خَرْدَلٍ فَتَكُنْ ف۪ي صَخْرَةٍ اَوْ فِي السَّمٰوَاتِ اَوْ فِي الْاَرْضِ يَأْتِ بِهَا اللّٰهُۜ اِنَّ اللّٰهَ لَط۪يفٌ خَب۪يرٌ
“Kurê min! Eger (amelê te) bi qasî heba/liba xerdelê be û ew di nav zinarekî de an li esmanan an jî di (kûrahîya) erdê de be jî Allah (roja qiyametê) wî tîne. Lewre Allah, (yê ku bi ilmê xwe nifûzê her tiştî dike û xwedî lutûf û îhsan) Latîf û (agahdarê her tiştî) Xabîr e.”
يَا بُنَيَّ اَقِمِ الصَّلٰوةَ وَأْمُرْ بِالْمَعْرُوفِ وَانْهَ عَنِ الْمُنْكَرِ وَاصْبِرْ عَلٰى مَٓا اَصَابَكَۜ اِنَّ ذٰلِكَ مِنْ عَزْمِ الْاُمُورِۚ
“Kurê min! Tu nimêja xwe rasterast bike û emrê qencîyê bike û ji xerabîyê re bibe asteng û li ser tiştê u tê serê te sebir bike. Bêguman ev ên hane ji wan karanin ku jê re ezîm/wêre/cehd lazim e.”
وَلَا تُصَعِّرْ خَدَّكَ لِلنَّاسِ وَلَا تَمْشِ فِي الْاَرْضِ مَرَحًاۜ اِنَّ اللّٰهَ لَا يُحِبُّ كُلَّ مُخْتَالٍ فَخُورٍۚ
“Rûyê xwe ji însanan nevegerîne! Li ser rûyê erdê bi qurebûn/bi nepixîn nemeşe. Lewre Allah ji wî kesê ku dinepixe û quretîyê dike hez nake.”
وَاقْصِدْ ف۪ي مَشْيِكَ وَاغْضُضْ مِنْ صَوْتِكَۜ اِنَّ اَنْكَرَ الْاَصْوَاتِ لَصَوْتُ الْحَم۪يرِ۟
“Di meşa xwe de mutedîl be û dengê xwe kêm bike. Lewre dengê ji hemû dengan kirêttir/xerabtir dengê kerê ye.”
اَلَمْ تَرَوْا اَنَّ اللّٰهَ سَخَّرَ لَكُمْ مَا فِي السَّمٰوَاتِ وَمَا فِي الْاَرْضِ وَاَسْبَغَ عَلَيْكُمْ نِعَمَهُ ظَاهِرَةً وَبَاطِنَةًۜ وَمِنَ النَّاسِ مَنْ يُجَادِلُ فِي اللّٰهِ بِغَيْرِ عِلْمٍ وَلَا هُدًى وَلَا كِتَابٍ مُن۪يرٍ
Ma hûn nabînin ku Allah çi tiştê li erd û esmanan hene xistîye bin xizmeta we û nîmetên xwe yên eşkere û veşartî li ser we bi berfirehî reşandîye? (Digel vê) ji însanan hin kes hene ku; der heqê Allah de bê ilim û bê rehber û bê sipartina Kitêbeke ronak nîqaş dikin.
وَاِذَا ق۪يلَ لَهُمُ اتَّبِعُوا مَٓا اَنْزَلَ اللّٰهُ قَالُوا بَلْ نَتَّبِعُ مَا وَجَدْنَا عَلَيْهِ اٰبَٓاءَنَاۜ اَوَلَوْ كَانَ الشَّيْطَانُ يَدْعُوهُمْ اِلٰى عَذَابِ السَّع۪يرِ
Dema ku ji wan re tê gotin: "Bibin tabîê tiştên ku Allah nazil kiriye.” Wiha dibêjin: “(Nexêr!) Berevajî, em ê bidin pey tiştên (kevneşop û adetên) ku me bavên xwe li ser wan dîtîye.” Erê ma şeytan wan gazî bal bi agirê ku alav jê dipeşikin ve bike jî (wê bidin pey rêya bavên xwe)?
وَمَنْ يُسْلِمْ وَجْهَهُٓ اِلَى اللّٰهِ وَهُوَ مُحْسِنٌ فَقَدِ اسْتَمْسَكَ بِالْعُرْوَةِ الْوُثْقٰىۜ وَاِلَى اللّٰهِ عَاقِبَةُ الْاُمُورِ
Kî jî wek muhsîn/kesên ku evdîtîya xwe herî xweşik dike, xwe teslîmî Allah bike muheqeq wî xwe bi qulpeke herî zexim (bi kelîmeya tewhîdê) ve zeliqandîye. Aqubeta hemû karan digihîje Allah.
وَمَنْ كَفَرَ فَلَا يَحْزُنْكَ كُفْرُهُۜ اِلَيْنَا مَرْجِعُهُمْ فَنُنَبِّئُهُمْ بِمَا عَمِلُواۜ اِنَّ اللّٰهَ عَل۪يمٌ بِذَاتِ الصُّدُورِ
Kî jî bibe kafir bila kufra wî te xemgîn neke. Vegera wan bi bal me ve ye û em ê ya ku wan dikirin em ê wan pê agahdar bikin. Bêguman Allah ya ku di singan de ye dizane.
نُمَتِّعُهُمْ قَل۪يلًا ثُمَّ نَضْطَرُّهُمْ اِلٰى عَذَابٍ غَل۪يظٍ
Em wan hindik sûdmend dikin û paşê em ê wan mecbur bikin ku semaxa ezabekî giran û dijwar bikin.
وَلَئِنْ سَاَلْتَهُمْ مَنْ خَلَقَ السَّمٰوَاتِ وَالْاَرْضَ لَيَقُولُنَّ اللّٰهُۜ قُلِ الْحَمْدُ لِلّٰهِۜ بَلْ اَكْثَرُهُمْ لَا يَعْلَمُونَ
Eger tu ji wan bipirsî “Kî erd û esman xuliqandîye?” helbet wê bibêjin: “Allah!” Bibêje: “Hamd ji Allah re ye.” Berevajî, pirên wan nezan in.
لِلّٰهِ مَا فِي السَّمٰوَاتِ وَالْاَرْضِۜ اِنَّ اللّٰهَ هُوَ الْغَنِيُّ الْحَم۪يدُ
Hemû tiştên li erd û esmanan aîdê Allah in. Bêguman Allah, (ew ê her tişt muhtacê wî ye lê ew ne hewcedarê tu kesî) Xaniy û (yê ku herî zêde hemd û pesinandinê heq dike û ji alîyê heyînan ve tê pesinandin) Hamîd e.
وَلَوْ اَنَّ مَا فِي الْاَرْضِ مِنْ شَجَرَةٍ اَقْلَامٌ وَالْبَحْرُ يَمُدُّهُ مِنْ بَعْدِه۪ سَبْعَةُ اَبْحُرٍ مَا نَفِدَتْ كَلِمَاتُ اللّٰهِۜ اِنَّ اللّٰهَ عَز۪يزٌ حَك۪يمٌ
Eger hemû darên li ser rûyê erdê bibin qelem û behr jî (bibin hibr) û heft behrên din hebin (bibin hibr) û lê zêde bibin (û bixwazin kelîmeyên/ilmê Allah binivîsînin) dîsa jî kelîmeyên/ilmê Allah xelas nabin. Bêguman Allah, (yê xwedî îzzet û her tiştî mexlûb dike) Azîz û (xwedî hikum û hikmet) Hakîm e.
مَا خَلْقُكُمْ وَلَا بَعْثُكُمْ اِلَّا كَنَفْسٍ وَاحِدَةٍۜ اِنَّ اللّٰهَ سَم۪يعٌ بَص۪يرٌ
Xuliqandina we û vejandina we, enceq wekî (xuliqandina) nefsekî ye. Bêguman Allah (yê ku hemû tiştan dibihîze û îcabetî dûayan dike) Semî û (yê ku her tiştî dibîne) Basîr e.
اَلَمْ تَرَ اَنَّ اللّٰهَ يُولِجُ الَّيْلَ فِي النَّهَارِ وَيُولِجُ النَّهَارَ فِي الَّيْلِ وَسَخَّرَ الشَّمْسَ وَالْقَمَرَۘ كُلٌّ يَجْر۪ٓي اِلٰٓى اَجَلٍ مُسَمًّى وَاَنَّ اللّٰهَ بِمَا تَعْمَلُونَ خَب۪يرٌ
Ma te nedît? Allah çawa şevê dixe nava rojê û rojê jî dixe nava şevê. Roj û hîv ji emrê xwe re amade kiriye û her yek heta demekê diyarkirî diherike û diçe. Bêguman Allah ji kirinên we agahdar e.
ذٰلِكَ بِاَنَّ اللّٰهَ هُوَ الْحَقُّ وَاَنَّ مَا يَدْعُونَ مِنْ دُونِهِ الْبَاطِلُۙ وَاَنَّ اللّٰهَ هُوَ الْعَلِيُّ الْكَب۪يرُ۟
Ha wiha… Allah, El-Haq bixwe ye. Ew tiştên ji xeynî wî dûa li wan dikin batil bixwe ne. Bêguman Allah (bi zat û sifetên xwe herî bilind) Aliy û (yê herî mezin) Kebîr e.
اَلَمْ تَرَ اَنَّ الْفُلْكَ تَجْر۪ي فِي الْبَحْرِ بِنِعْمَتِ اللّٰهِ لِيُرِيَكُمْ مِنْ اٰيَاتِه۪ۜ اِنَّ ف۪ي ذٰلِكَ لَاٰيَاتٍ لِكُلِّ صَبَّارٍ شَكُورٍ
Ma te nedît? Wek nîmetê Allah keştî di behran de diherikin diçin. (Herwiha Allah) hin ayetên xwe yên (ku delaletê qudret û ezameta wî dikin) nîşanî we dide. Bêguman di vêya de ji bo her kesê pir sebirvan û pir şikurdar re ayet hene.
وَاِذَا غَشِيَهُمْ مَوْجٌ كَالظُّلَلِ دَعَوُا اللّٰهَ مُخْلِص۪ينَ لَهُ الدّ۪ينَۚ فَلَمَّا نَجّٰيهُمْ اِلَى الْبَرِّ فَمِنْهُمْ مُقْتَصِدٌۜ وَمَا يَجْحَدُ بِاٰيَاتِنَٓا اِلَّا كُلُّ خَتَّارٍ كَفُورٍ
Dema wek ewrên reş pêl (ên mezin) wan dorpêç dike ew berê xwe didin wî û dînê xwe bitenê ji Allah re xalis dikin û (bitenê) ji wî re dûa dikin. Çaxê ku wan (xelas dike û) dertîne bejê hin ji wan rêyeke navîn digirin. Ji xeynî wan kesên ku ehda xwe bi piranî xera dikin û îxanetê dikin (yên xettar) û ji ew ên nankor pê ve tu kes ayetên me înkar nake.
يَٓا اَيُّهَا النَّاسُ اتَّقُوا رَبَّكُمْ وَاخْشَوْا يَوْمًا لَا يَجْز۪ي وَالِدٌ عَنْ وَلَدِه۪ۘ وَلَا مَوْلُودٌ هُوَ جَازٍ عَنْ وَالِدِه۪ شَيْـًٔاۜ اِنَّ وَعْدَ اللّٰهِ حَقٌّ فَلَا تَغُرَّنَّكُمُ الْحَيٰوةُ الدُّنْيَا۠ وَلَا يَغُرَّنَّكُمْ بِاللّٰهِ الْغَرُورُ
Gelî însanan! Hûn xwe ji Rabbê xwe biparêzin û ji rojeke wisan bitirsin ku; (wê rojê) qet tu bav nikare feyde bide kurê xwe û feyda tu kurî jî ji bavê wî re tune. Bêguman weada Allah heq e. Nebe ku hûn bi jiyana dinyayê bixapin. Ew (şeytan) ê pir xapînoker bila we bi Allah nexapîne.
اِنَّ اللّٰهَ عِنْدَهُ عِلْمُ السَّاعَةِۚ وَيُنَزِّلُ الْغَيْثَۚ وَيَعْلَمُ مَا فِي الْاَرْحَامِۜ وَمَا تَدْر۪ي نَفْسٌ مَاذَا تَكْسِبُ غَدًاۜ وَمَا تَدْر۪ي نَفْسٌ بِاَيِّ اَرْضٍ تَمُوتُۜ اِنَّ اللّٰهَ عَل۪يمٌ خَب۪يرٌ
Bêguman agahîya qiyametê (ka wê qiyamet kengê rabe) li îndallah/li cem Allah e. (Ew) baran dibarîne û tiştê di rehîmân de ye dizane. Qet tu kes nizane ka wê sibê çi bi dest xwe bixe. Qet tu kes jî nizane ka wê li ku derê bimire. Bêguman Allah (zanayê her tiştî) Alîm û (agahdarê her tiştî) Xabîr e.