﷽
Bi navê Allahê Rahmân û Rahîm (dest bi xwendinê dikim).
Mekke45 ayetQâf
Sûreya Qâf, Mekkî ye (li Mekkeyê nazil bûye) û çil û pênc (45) ayet e. Di Qur’anê de sûreya pêncîyem e. Sûre, navê xwe ji ayeta yekemîn sitendîye ku ew jî bi herfa “Qâf”dest pê dike. Sûreya Qâf bi gelemperî van mijaran vedihewîne: Destpêka xuliqandinê û vejîna piştî mirinê û dayîna defterên amelê û derketina hizûra Allah (ac) û haşr û hesab û cennet û cehennem û sewab û îqab û terxîb/teşwîq û terhîb/tirsandin. Ji ber vê yeke Rasûlullah (ass) vê sûreyê wekî nimêja înê û nimêja îdê di wan demên civîna xelkê de dixwend.
﷽
Bi navê Allahê Rahmân û Rahîm (dest bi xwendinê dikim).
قٓ۠ وَالْقُرْاٰنِ الْمَج۪يدِۚ
Qâf. Sond bi Qur'an’a Mecîd/bi rûmet.
بَلْ عَجِبُٓوا اَنْ جَٓاءَهُمْ مُنْذِرٌ مِنْهُمْ فَقَالَ الْكَافِرُونَ هٰذَا شَيْءٌ عَج۪يبٌ
Ji ber ku hişyarkerek ji nav wan hatîye ew ên kafir şaş man û wiha gotin: “Ev tiştekî ecebmayî ye.”
ءَاِذَا مِتْنَا وَكُنَّا تُرَابًاۚ ذٰلِكَ رَجْعٌ بَع۪يدٌ
“Ma qey gava ku em bimirin û bibin ax/xwelî (em ê ji nû ve bên vejandin)? Ev, vegereke (ku îhtîmala pêkanîna wê) pir dûr e.”
قَدْ عَلِمْنَا مَا تَنْقُصُ الْاَرْضُ مِنْهُمْۚ وَعِنْدَنَا كِتَابٌ حَف۪يظٌ
Muheqeq em dizanin ka erd ji wan çi kêm kiriye (û bedenên wan di nava axê de çawa rizîyaye). Li cem me Kitêbeke (ku her tişt tê de nivisî û) parêzkar heye.
بَلْ كَذَّبُوا بِالْحَقِّ لَمَّا جَٓاءَهُمْ فَهُمْ ف۪ٓي اَمْرٍ مَر۪يجٍ
(Nexêr, ne wisan e!) Berevajî, dema ku heq ji wan re hatibû ew derewandin. Ew, di rewşeke tevlîhev/hevnegirtî de ne.
اَفَلَمْ يَنْظُرُٓوا اِلَى السَّمَٓاءِ فَوْقَهُمْ كَيْفَ بَنَيْنَاهَا وَزَيَّنَّاهَا وَمَا لَهَا مِنْ فُرُوجٍ
Ma ew qet li esmana di ser xwe re nanêrin? Me ew çawa ava kir û xemiland. Qet tu qelşa wê jî tune.
وَالْاَرْضَ مَدَدْنَاهَا وَاَلْقَيْنَا ف۪يهَا رَوَاسِيَ وَاَنْبَتْنَا ف۪يهَا مِنْ كُلِّ زَوْجٍ بَه۪يجٍۙ
Me erd jî raxistîye û tê de (ji çiyan) qazixên/singên nehejan çikandîye û ji her cureya gihayên dilkêş cot bi cot heşîn kirine.
تَبْصِرَةً وَذِكْرٰى لِكُلِّ عَبْدٍ مُن۪يبٍ
Ji bo ew evdên ku berê xwe didin (Allah, qudreta wî) bibînin û (li ser tefekkur bikin û) şîret bigirin…
وَنَزَّلْنَا مِنَ السَّمَٓاءِ مَٓاءً مُبَارَكًا فَاَنْبَتْنَا بِه۪ جَنَّاتٍ وَحَبَّ الْحَص۪يدِۙ
Me ji esman aveke bi bereket daxist û bi wê bexçeyan û teneyên/hebên tên çinîn heşîn kir.
وَالنَّخْلَ بَاسِقَاتٍ لَهَا طَلْعٌ نَض۪يدٌۙ
Bi gûşîyên wan ên ku yek di ser yekî re ye darên xurmeyan jî…
رِزْقًا لِلْعِبَادِۙ وَاَحْيَيْنَا بِه۪ بَلْدَةً مَيْتًاۜ كَذٰلِكَ الْخُرُوجُ
Ji bo ku ji evdan re bibe riziq… Me bi wê (avê) heyat da welatekî hişkemirî. Vaye derketin (a ji goran) jî wisan e.
كَذَّبَتْ قَبْلَهُمْ قَوْمُ نُوحٍ وَاَصْحَابُ الرَّسِّ وَثَمُودُۙ
Berîya wan qewmê Nûh û xelkê Ress û (qewmê) Semûd jî derewandibûn.
وَعَادٌ وَفِرْعَوْنُ وَاِخْوَانُ لُوطٍۙ
Ad û Fîrewn û birayên Lût jî.
وَاَصْحَابُ الْاَيْكَةِ وَقَوْمُ تُبَّعٍۜ كُلٌّ كَذَّبَ الرُّسُلَ فَحَقَّ وَع۪يدِ
Xelkê Eyke û qewmê Tubba’ jî. Hemûyan pêxemberan derewandin û waîda/tehdîda (ezabê) min li ser wan heq bû.
اَفَعَي۪ينَا بِالْخَلْقِ الْاَوَّلِۜ بَلْ هُمْ ف۪ي لَبْسٍ مِنْ خَلْقٍ جَد۪يدٍ۟
Erê ma qey em di xuliqandina pêşîn de bê hêz/aciz mane (ku quweta me negihîje vejîna nû)? Bi rastî ew, di xuliqandina (di vejîna) nû de di gumanê de ne.
وَلَقَدْ خَلَقْنَا الْاِنْسَانَ وَنَعْلَمُ مَا تُوَسْوِسُ بِه۪ نَفْسُهُۚ وَنَحْنُ اَقْرَبُ اِلَيْهِ مِنْ حَبْلِ الْوَر۪يدِ
Sond be, me însan xuliqand û nefsa wî çi wasewasê dide wî em çêtir dizanin. Em jê re ji rahjîyana/ji şahreha wî nêztirin.
اِذْ يَتَلَقَّى الْمُتَلَقِّيَانِ عَنِ الْيَم۪ينِ وَعَنِ الشِّمَالِ قَع۪يدٌ
Li rast û çepê wî (du melaîketê) runiştî û nivîskar (hene).
مَا يَلْفِظُ مِنْ قَوْلٍ اِلَّا لَدَيْهِ رَق۪يبٌ عَت۪يدٌ
Lehzeya ku peyvekê bibêje, li cem wî çavnêreke amade heye.
وَجَٓاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ بِالْحَقِّۜ ذٰلِكَ مَا كُنْتَ مِنْهُ تَح۪يدُ
Serxweşbûna mirinê (sekerat) wek heq tê. (Û ji însan re tê gotin:) “Ew tiştê ku tu jê direvî, ha ev bixwe ye!”
وَنُفِخَ فِي الصُّورِۜ ذٰلِكَ يَوْمُ الْوَع۪يدِ
Li sûrê tê pifkirin. Ev, roja ku wê waîdê min/tehdîdên min (pêk bên) e.
وَجَٓاءَتْ كُلُّ نَفْسٍ مَعَهَا سَٓائِقٌ وَشَه۪يدٌ
Her nefs, bi ajovanekî (ku wî bi qada mahşere ve dajo) û bi şahidekî (ku şahidî bi amelên wî dike) re hatîye.
لَقَدْ كُنْتَ ف۪ي غَفْلَةٍ مِنْ هٰذَا فَكَشَفْنَا عَنْكَ غِطَٓاءَكَ فَبَصَرُكَ الْيَوْمَ حَد۪يدٌ
Sond be ku tu ji vêya di xefletê de bûyî. Me îro perda te (ya ku ji dîtina rastîyê re dibe asteng) rakiriye. Êdî îro dîtina te (wek) hesin (tuj e).
وَقَالَ قَر۪ينُهُ هٰذَا مَا لَدَيَّ عَت۪يدٌۜ
(Melaîketê) ligel wî dibêje: “Ha ev (bi amelên xwe yên xerab a ku min heta îro qeyd kiriye) li cem min amade ye!”
اَلْقِيَا ف۪ي جَهَنَّمَ كُلَّ كَفَّارٍ عَن۪يدٍۙ
“Her kafirê rikdar bavêjin cehennemê!”
مَنَّاعٍ لِلْخَيْرِ مُعْتَدٍ مُر۪يبٍۙ
“Ew kesê ku ji xêran re dibe asteng û ji hedê xwe borîye û gumankar e.”
اَلَّذ۪ي جَعَلَ مَعَ اللّٰهِ اِلٰهًا اٰخَرَ فَاَلْقِيَاهُ فِي الْعَذَابِ الشَّد۪يدِ
“Ew ê ku; ligel Allah ji xwe re îlâhekî din girtîye. Wî bavêjin nava ezabekî dijwar.”
قَالَ قَر۪ينُهُ رَبَّنَا مَٓا اَطْغَيْتُهُ وَلٰكِنْ كَانَ ف۪ي ضَلَالٍ بَع۪يدٍ
(Şeytanê averêker ya) ligel wî dibêje: “Rabbê me! Min ew bitir/har nekiriye. Lê ew, di xerifîtîyeke dûr de bû.”
قَالَ لَا تَخْتَصِمُوا لَدَيَّ وَقَدْ قَدَّمْتُ اِلَيْكُمْ بِالْوَع۪يدِ
Dibêje: “Li cem min bi hev nekevin û nîqaşê nekin. Min berê de hûn bi waîda/tehdîda xwe hişyar kiribû.”
مَا يُبَدَّلُ الْقَوْلُ لَدَيَّ وَمَٓا اَنَا۬ بِظَلَّامٍ لِلْعَب۪يدِۚ
“Li cem min peyv nayê guherandin û ez ne ew im ku zilim li evdên xwe bikim.”
يَوْمَ نَقُولُ لِجَهَنَّمَ هَلِ امْتَلَأْتِ وَتَقُولُ هَلْ مِنْ مَز۪يدٍ
Wê rojê em ji cehennemê re dibêjin: “Ma tu tije bûyî?” Ew jî wiha dibêje: “Ma hê zêdetir tune?”
وَاُزْلِفَتِ الْجَنَّةُ لِلْمُتَّق۪ينَ غَيْرَ بَع۪يدٍ
Cennet, ji Mutteqîyan re ne dûr e, hatîye nêzîkkirin.
هٰذَا مَا تُوعَدُونَ لِكُلِّ اَوَّابٍ حَف۪يظٍۚ
Ev, ji her yekî ji we ku berê xwe daye Allah (û hudûdên wî) diparêze re ya ku hatîye weadkirin e.
مَنْ خَشِيَ الرَّحْمٰنَ بِالْغَيْبِ وَجَٓاءَ بِقَلْبٍ مُن۪يبٍ
(Ji bo) ew kesê di xeybê de (digel ku nabîne û li cihê ku tu kes ew nedîtîye) de ji Rahmân ditirse û bi qelbekî selîm berê xwe daye Allah re (hatîye amadekirin).
اُدْخُلُوهَا بِسَلَامٍۜ ذٰلِكَ يَوْمُ الْخُلُودِ
Bi selametî têkevin wir. Ev, roja ebedîyetê ye.
لَهُمْ مَا يَشَٓاؤُ۫نَ ف۪يهَا وَلَدَيْنَا مَز۪يدٌ
Li wê derê her tiştê dixwazin ji wan re ye. Li cem me zêdetir jî heye.
وَكَمْ اَهْلَكْنَا قَبْلَهُمْ مِنْ قَرْنٍ هُمْ اَشَدُّ مِنْهُمْ بَطْشًا فَنَقَّبُوا فِي الْبِلَادِۜ هَلْ مِنْ مَح۪يصٍ
Me berîya wan, gelek qewmên ji wan bihêztir helak kirine. Wan, welatan (bi kolanê û bi çandinê û bi lêgerînê) qulo milo kirin. (Digel van hemû hêz û îmkanan ka ji mirinê) reva wan heye?
اِنَّ ف۪ي ذٰلِكَ لَذِكْرٰى لِمَنْ كَانَ لَهُ قَلْبٌ اَوْ اَلْقَى السَّمْعَ وَهُوَ شَه۪يدٌ
Bêguman di vê de, ji bo kesê (xwedî) qelbekî (aqilmend) û wek şahid (bîrewer) guhdarî dike re şîret heye.
وَلَقَدْ خَلَقْنَا السَّمٰوَاتِ وَالْاَرْضَ وَمَا بَيْنَهُمَا ف۪ي سِتَّةِ اَيَّامٍۗ وَمَا مَسَّنَا مِنْ لُغُوبٍ
Sond be, me erd û asîman û yên di navbera herduyan de di şeş rojan de xuliqand. Û tu westandin/betilandin jî negihîşte me.
فَاصْبِرْ عَلٰى مَا يَقُولُونَ وَسَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّكَ قَبْلَ طُلُوعِ الشَّمْسِ وَقَبْلَ الْغُرُوبِۚ
Tu li hemberî gotinên wan sebir bike. Berî hilatina rojê û berî avabûna wê hemdê Rabbê xwe bike û wî ji her kêmasîyan tenzîh bike.
وَمِنَ الَّيْلِ فَسَبِّحْهُ وَاَدْبَارَ السُّجُودِ
(Demekê) ji şevê de û di piştî secdeyan de jî wî tesbîh bike.
وَاسْتَمِعْ يَوْمَ يُنَادِ الْمُنَادِ مِنْ مَكَانٍ قَر۪يبٍۙ
Tu baldar be/guhê xwe bide wê roja ku bangvan ji cihekî nêzîk ve gazî dike.
يَوْمَ يَسْمَعُونَ الصَّيْحَةَ بِالْحَقِّۜ ذٰلِكَ يَوْمُ الْخُرُوجِ
Ew roj, dê ew qêrîna heq (pifkirina sûrê) seh bikin. Ha ev, roja derketina (ji goran) e.
اِنَّا نَحْنُ نُحْي۪ وَنُم۪يتُ وَاِلَيْنَا الْمَص۪يرُۙ
Bêguman em, divejînin û dimirînin. Û veger bi bal me ve ye.
يَوْمَ تَشَقَّقُ الْاَرْضُ عَنْهُمْ سِرَاعًاۜ ذٰلِكَ حَشْرٌ عَلَيْنَا يَس۪يرٌ
Wê rojê, erd wê (li ser wan) şeq bibe û vebe. Wê bi lez (ji goran) derkevin. Ha ev, ji bo me civandineke/heşreke hêsan e.
نَحْنُ اَعْلَمُ بِمَا يَقُولُونَ وَمَٓا اَنْتَ عَلَيْهِمْ بِجَبَّارٍ فَذَكِّرْ بِالْقُرْاٰنِ مَنْ يَخَافُ وَع۪يدِ
Em bi gotinên wan (ya li dinyayê) pir baş dizanin. Tu li ser wan ne zordar î. Tu wan kesên ku ji waîdê/tehdîdê min ditirsin re bi vê Quranê şîret bike.