﷽
Bi navê Allahê Rahmân û Rahîm (dest bi xwendinê dikim).
Mekke55 ayetHeyv
Sûreya Qamer, Mekkî ye (li Mekkeyê nazil bûye) û pêncî û pênc (55) ayet e. Di Qur’anê de sûreya pêncî û çaremîn e. Ji ber ku di ayeta ewil de behsa şeqbûna hîvê (înşîqaqa qamer) dike bi navê sûreya Qamer hatîye navandin. Muşrîkên Mekkeyê ji bo îsbata nûubûweta wî ji Rasûlullah (ass) delîlekî daxwaz kirin. Li ser vê bûyerê Allah (ac) mûcîzeya şeqû’lqamer nîşanî Rasûlullah (ass) da. Hîv bû dû şeq. Sûreya Qamer, li ser mijara serdestîya Qur’anê ya wêjeyî/edebî jî mînakekî bijare ye.
﷽
Bi navê Allahê Rahmân û Rahîm (dest bi xwendinê dikim).
اِقْتَرَبَتِ السَّاعَةُ وَانْشَقَّ الْقَمَرُ
Qiyamet nêz bû û hîv şeq bû.
وَاِنْ يَرَوْا اٰيَةً يُعْرِضُوا وَيَقُولُوا سِحْرٌ مُسْتَمِرٌّ
Eger ew ayetek/mucîzeyek bibînin rû vedigerînin û wiha dibêjin: “Ev, sêhreke ku rêya xwe didomîne/mehkûmê tunebûnê ye”.
وَكَذَّبُوا وَاتَّبَعُٓوا اَهْوَٓاءَهُمْ وَكُلُّ اَمْرٍ مُسْتَقِرٌّ
Derewandin û dane pey hewayên/hewesên xwe. Her îş/kar, (bi kiryarê xwe) cihê xwe digire. (Karên xêrê bi ehlê xêrê re û karên xerab jî bi ehlê xerabîyê re qayîm e.)
وَلَقَدْ جَٓاءَهُمْ مِنَ الْاَنْبَٓاءِ مَا ف۪يهِ مُزْدَجَرٌۙ
Sond be ji wan re, agahîyên (qewmên berê ku wan ji derewandin û tabîbûna hewesên wan) bigire hat.
حِكْمَةٌ بَالِغَةٌ فَمَا تُغْنِ النُّذُرُۙ
(Ew agahî,) di asteke ku şêwaza wê pir bandorker û bi hikmet e. Lê belê hişyarî (ji ew ên qîma xwe naynin re) feyde nade.
فَتَوَلَّ عَنْهُمْۢ يَوْمَ يَدْعُ الدَّاعِ اِلٰى شَيْءٍ نُكُرٍۙ
Herwiha, tu ji wan rû vegerîne. Ew roja ku wê bangvan gazî tiştekî erjeng/nenas bike,
خُشَّعًا اَبْصَارُهُمْ يَخْرُجُونَ مِنَ الْاَجْدَاثِ كَاَنَّهُمْ جَرَادٌ مُنْتَشِرٌۙ
Ji gorên xwe wekî kulîyên belavbûyî û di rewşa çavtirsandî/çavşikestî de derdikevin.
مُهْطِع۪ينَ اِلَى الدَّاعِۜ يَقُولُ الْكَافِرُونَ هٰذَا يَوْمٌ عَسِرٌ
Ew ên kafir bi bal bangvan ve bi lez dibezin û wiha dibêjin: “Ev, rojeke dijwar e.”
كَذَّبَتْ قَبْلَهُمْ قَوْمُ نُوحٍ فَكَذَّبُوا عَبْدَنَا وَقَالُوا مَجْنُونٌ وَازْدُجِرَ
Berîya wan qewmê Nûh jî derewandibû. Evdê me derewandibûn û gotibûn: “Ew, dîn e.” (Nûh, ji vegotina tewhîdê) hatibû girtin, astengkirin.
فَدَعَا رَبَّهُٓ اَنّ۪ي مَغْلُوبٌ فَانْتَصِرْ
(Nûh) ji Rabbê xwe re dûa kir: “Bêguman ez, têkçûm, (alîkarîya min bike û ji wan) heyfa min hilîne.”
فَفَتَحْنَٓا اَبْوَابَ السَّمَٓاءِ بِمَٓاءٍ مُنْهَمِرٍۘ
Me jî derîyên esman bi aveke “bênavber û wek tavî dibare” vekir.
وَفَجَّرْنَا الْاَرْضَ عُيُونًا فَالْتَقَى الْمَٓاءُ عَلٰٓى اَمْرٍ قَدْ قُدِرَۚ
Me ji erdê jî çavkanîyan pejiqand. (Ava erd û esman) li ser karekî teqdîrkirî gihîştin hev.
وَحَمَلْنَاهُ عَلٰى ذَاتِ اَلْوَاحٍ وَدُسُرٍۙ
Me (Nûh jî) li ser (keştîyeke) ji depan/texteyan û mixan/bizmaran (çêkirî) kişand.
تَجْر۪ي بِاَعْيُنِنَاۚ جَزَٓاءً لِمَنْ كَانَ كُفِرَ
Li ber çavên me diherikî û diçû. (Ev, ji Nûh) a ku nankorî (li wî) hatibû kirin re xelatek bû.
وَلَقَدْ تَرَكْنَاهَٓا اٰيَةً فَهَلْ مِنْ مُدَّكِرٍ
Sond be me, ew wek ayetek (hewceye ku îbret jê bê girtin) danî. Kesê ku îbret bigire heye gelo?
فَكَيْفَ كَانَ عَذَاب۪ي وَنُذُرِ
Ka çawaye ezabê min û hişyarîya min?
وَلَقَدْ يَسَّرْنَا الْقُرْاٰنَ لِلذِّكْرِ فَهَلْ مِنْ مُدَّكِرٍ
Sond be, ji bo ku şîret jê bê girtin me Qur'an hêsan kir. Belê, yê ku şîret bigire heye?”
كَذَّبَتْ عَادٌ فَكَيْفَ كَانَ عَذَاب۪ي وَنُذُرِ
(Qewmê) Ad jî derewand. Ka çawaye ezabê min û hişyarîya min?
اِنَّٓا اَرْسَلْنَا عَلَيْهِمْ ر۪يحًا صَرْصَرًا ف۪ي يَوْمِ نَحْسٍ مُسْتَمِرٍّۙ
Bêguman me, di wê roja ku felaketa wê daîmî ye bi ser wan ve bahozekî bi şîdet şand.
تَنْزِعُ النَّاسَۙ كَاَنَّهُمْ اَعْجَازُ نَخْلٍ مُنْقَعِرٍ
Mirovan her wekî ku ew qurmê dara xurmê ne ew ji rehên/kokên xwe hildikir û diavêt.
فَكَيْفَ كَانَ عَذَاب۪ي وَنُذُرِ
Ka çawaye ezabê min û hişyarîya min?
وَلَقَدْ يَسَّرْنَا الْقُرْاٰنَ لِلذِّكْرِ فَهَلْ مِنْ مُدَّكِرٍ۟
Sond be, ji bo ku şîret jê bê girtin me Qur'an hêsan kir. Belê, yê ku şîret bigire heye?
كَذَّبَتْ ثَمُودُ بِالنُّذُرِ
(Qewmê) Semud jî hişyarîyan derewandin.
فَقَالُٓوا اَبَشَرًا مِنَّا وَاحِدًا نَتَّبِعُهُٓۙ اِنَّٓا اِذًا لَف۪ي ضَلَالٍ وَسُعُرٍ
Gotin: “Ma em ê bidin pey mirovekî ji nav xwe (û yekî wekî me)?! Di wê rewşê de em ê bibin ji wan ên di nava xerifîtî û harîtîyê de.”
ءَاُلْقِيَ الذِّكْرُ عَلَيْهِ مِنْ بَيْنِنَا بَلْ هُوَ كَذَّابٌ اَشِرٌ
“Ma ji nav me zikir/wehîy ji wî re hatîye dayîn? Berevajî ew, derewkarekî rûdayî û qure ye.”
سَيَعْلَمُونَ غَدًا مَنِ الْكَذَّابُ الْاَشِرُ
Ew ê sibê hîn bibin ka kî ye ew derewkarê rûdayî û qure?
اِنَّا مُرْسِلُوا النَّاقَةِ فِتْنَةً لَهُمْ فَارْتَقِبْهُمْ وَاصْطَبِرْۘ
Qet guman tune ku ji bo ceribandina wan, em ê ji wan re deveyê mê bişînin. Êdî tu bi çavnêrîya wan re sebir bike.
وَنَبِّئْهُمْ اَنَّ الْمَٓاءَ قِسْمَةٌ بَيْنَهُمْۚ كُلُّ شِرْبٍ مُحْتَضَرٌ
Agahîyê bide wan! Av, di navbera wan de hatîye parvekirin/parvekirî ye. Dora vexwarina avê ya kî be, bila li wir amade bibe.
فَنَادَوْا صَاحِبَهُمْ فَتَعَاطٰى فَعَقَرَ
Gazî hevalên xwe kirin. Wî jî rahişt (kêr) ê û (deve) serjêkir.
فَكَيْفَ كَانَ عَذَاب۪ي وَنُذُرِ
Ka çawaye ezabê min û hişyarîya min?
اِنَّٓا اَرْسَلْنَا عَلَيْهِمْ صَيْحَةً وَاحِدَةً فَكَانُوا كَهَش۪يمِ الْمُحْتَظِرِ
Qet tu guman tune, me bi ser wan de qîrînek şand. Ew, di cih de bûn wekî pûş û pelaxên hûrbûyî û bi derdor ve reşandî.
وَلَقَدْ يَسَّرْنَا الْقُرْاٰنَ لِلذِّكْرِ فَهَلْ مِنْ مُدَّكِرٍ
Sond be, ji bo ku şîret jê bê girtin me Qur'an hêsan kir. Belê, yê ku şîret bigire heye?
كَذَّبَتْ قَوْمُ لُوطٍ بِالنُّذُرِ
Qewmê Lût jî hişyarkeran derewand.
اِنَّٓا اَرْسَلْنَا عَلَيْهِمْ حَاصِبًا اِلَّٓا اٰلَ لُوطٍۜ نَجَّيْنَاهُمْ بِسَحَرٍۙ
Qet tu guman tune, me bagerekî kevir dibarîne bi ser wan de şand. Dema berbangê me bitenê malbata Lût xelas kir.
نِعْمَةً مِنْ عِنْدِنَاۜ كَذٰلِكَ نَجْز۪ي مَنْ شَكَرَ
Ji cem me wek nîmetek… Em kesê şikurdar jî bi heman awayî xelat dikin.
وَلَقَدْ اَنْذَرَهُمْ بَطْشَتَنَا فَتَمَارَوْا بِالنُّذُرِ
Sond be ku (Lût), bi zeftkirina me ya (bi şîdet) wan hişyar kiribû. Lê ew li ser van hişyarîyan di gumanê de bûn.
وَلَقَدْ رَاوَدُوهُ عَنْ ضَيْفِه۪ فَطَمَسْنَٓا اَعْيُنَهُمْ فَذُوقُوا عَذَاب۪ي وَنُذُرِ
Sond be wan mêvanên wî jî miraz dikirin. Me jî çavên wan jêbir (û kor kir). (Me got:) “De ezab û hişyarîya min bitamînin!”
وَلَقَدْ صَبَّحَهُمْ بُكْرَةً عَذَابٌ مُسْتَقِرٌّۚ
Sond be ku di danê sibehê de ezabekî vebirî/qethî bi ser wan de girt.
فَذُوقُوا عَذَاب۪ي وَنُذُرِ
De wê hişyarî û ezaba min bitamînin (em bibînin)!
وَلَقَدْ يَسَّرْنَا الْقُرْاٰنَ لِلذِّكْرِ فَهَلْ مِنْ مُدَّكِرٍ۟
Sond be, ji bo ku şîret jê bê girtin me Qur'an hêsan kir. Belê, kesekî ku şîret bigire heye?
وَلَقَدْ جَٓاءَ اٰلَ فِرْعَوْنَ النُّذُرُۚ
Sond be, ji malbata Fîrewn re jî hişyarker hatin.
كَذَّبُوا بِاٰيَاتِنَا كُلِّهَا فَاَخَذْنَاهُمْ اَخْذَ عَز۪يزٍ مُقْتَدِرٍ
Ayetên me bitevahî derewandin. Me jî ew, bi zeftkirina wî (Allahê) ya ku xwedî îzzet û qudret e, zeft kir.
اَكُفَّارُكُمْ خَيْرٌ مِنْ اُو۬لٰٓئِكُمْ اَمْ لَكُمْ بَرَٓاءَةٌ فِي الزُّبُرِۚ
Ma qey kafirên we ji wan bixêrtir in? Nexwe ji bo we di Kitêbê de (li ser rizgarîya we ya ji ezabê) wesîqe (ya beraetê) heye?
اَمْ يَقُولُونَ نَحْنُ جَم۪يعٌ مُنْتَصِرٌ
Nexwe ew wiha dibêjin: “Em ê (li dij ezaba Allah) alîkarîya hev bikin û bi ser bikevin?”
سَيُهْزَمُ الْجَمْعُ وَيُوَلُّونَ الدُّبُرَ
Ew kom, (di demeke nêz de) wê têkbiçe/bifeşile û paşde bireve.
بَلِ السَّاعَةُ مَوْعِدُهُمْ وَالسَّاعَةُ اَدْهٰى وَاَمَرُّ
(Nexêr, ne wisan e!) Ew a ku ji wan re hatîye weadkirin (ezaba heqîqî) qiyamet e. Û qiyamet, herî erjengtir û herî bi jantir e.
اِنَّ الْمُجْرِم۪ينَ ف۪ي ضَلَالٍ وَسُعُرٍۢ
Bêguman ew ên mucrîm/sûcdar, di nava xerifîtî û harîtîyê de ne.”
يَوْمَ يُسْحَبُونَ فِي النَّارِ عَلٰى وُجُوهِهِمْۜ ذُوقُوا مَسَّ سَقَرَ
Ew roja ku li ser rûyê xwe di nava agir de tên kaşkirin û dê ji wan re wiha bê gotin: “Pêhesana/temasa cehennemê tam bikin!”
اِنَّا كُلَّ شَيْءٍ خَلَقْنَاهُ بِقَدَرٍ
Qet tu guman tune, me her tiştî bi qaderekî xuliqand.
وَمَٓا اَمْرُنَٓا اِلَّا وَاحِدَةٌ كَلَمْحٍ بِالْبَصَرِ
(Ji bo bûyîna karekî) emrê me, carek wekî girtin û vekirina çav e.
وَلَقَدْ اَهْلَكْنَٓا اَشْيَاعَكُمْ فَهَلْ مِنْ مُدَّكِرٍ
Sond be ku me yên wekî we berê de jî helak kirin. Belê, yê ku şîret bigire heye?
وَكُلُّ شَيْءٍ فَعَلُوهُ فِي الزُّبُرِ
Hemû amelên wan di Kitêban de (qeydkirî ne).
وَكُلُّ صَغ۪يرٍ وَكَب۪يرٍ مُسْتَطَرٌ
Hemû tiştên biçûk û mezin (rêzerêz) hatîye nivîsandin.
اِنَّ الْمُتَّق۪ينَ ف۪ي جَنَّاتٍ وَنَهَرٍۙ
Bêguman ew mutteqî, di nava cennetan û çeman de ne.
ف۪ي مَقْعَدِ صِدْقٍ عِنْدَ مَل۪يكٍ مُقْتَدِرٍ
Li cem Melîkekî xwedî qudret/îqtîdar di meqama sidqê/rastîyê de ne.