اِذْ جَٓاؤُ۫كُمْ مِنْ فَوْقِكُمْ وَمِنْ اَسْفَلَ مِنْكُمْ وَاِذْ زَاغَتِ الْاَبْصَارُ وَبَلَغَتِ الْقُلُوبُ الْحَنَاجِرَ وَتَظُنُّونَ بِاللّٰهِ الظُّنُونَا
Wê dema ku ew ji jor û ji jêr ve bi ser we de hatibûn. Ew çax, çav ji tirsa berevajî bibûn û dil hatibûn dev de. We, der heqê Allah de zen ên cuda/nelîrê dikir.
هُنَالِكَ ابْتُلِيَ الْمُؤْمِنُونَ وَزُلْزِلُوا زِلْزَالًا شَد۪يدًا
Ha li wê derê, kesên mumîn hatibûn ceribandin û bi hejînekî dijwar hatibûn hejandin.
وَاِذْ يَقُولُ الْمُنَافِقُونَ وَالَّذ۪ينَ ف۪ي قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ مَا وَعَدَنَا اللّٰهُ وَرَسُولُهُٓ اِلَّا غُرُورًا
Ew ên munafiq û yên di dilê wan de nexweşî hene wiha digotin: “Allah û Rasûlê wî ji xapandinê pê ve tu weadî li me nekirin (bi weadên vala me xapandin).”
وَاِذْ قَالَتْ طَٓائِفَةٌ مِنْهُمْ يَٓا اَهْلَ يَثْرِبَ لَا مُقَامَ لَكُمْ فَارْجِعُواۚ وَيَسْتَأْذِنُ فَر۪يقٌ مِنْهُمُ النَّبِيَّ يَقُولُونَ اِنَّ بُيُوتَنَا عَوْرَةٌ وَمَا هِيَ بِعَوْرَةٍۜ اِنْ يُر۪يدُونَ اِلَّا فِرَارًا
Komek ji wan digotin: “Gelî Yesrîbîyan! Li wê derê ji we re cih tune, paş de vegerin.” Komek jî ji pêxember destûr dixwestin û digotin: “Malên me awret in/ne asêkirî ne.” Bi rastî malên wan ne bêparêzî/bêsitar bûn. Ew bi tenê dixwestin ku birevin.
وَلَوْ دُخِلَتْ عَلَيْهِمْ مِنْ اَقْطَارِهَا ثُمَّ سُئِلُوا الْفِتْنَةَ لَاٰتَوْهَا وَمَا تَلَبَّثُوا بِهَٓا اِلَّا يَس۪يرًا
Eger ji hemû alîyê (Medîneyê) ve biavêtana ser wan û paşê jî fitne (kafirbûn û şera bi mumînan re) ji wan bihatiba xwestin, wê di heman demê de vê daxwazîyê bi cih bianîna.
وَلَقَدْ كَانُوا عَاهَدُوا اللّٰهَ مِنْ قَبْلُ لَا يُوَلُّونَ الْاَدْبَارَۜ وَكَانَ عَهْدُ اللّٰهِ مَسْؤُ۫لًا
Sond be berîya vê de, wan ehd dabû Allah ku wê ew nevegerin û nerevin. Ehda ku bi Allah hatîye dayîn (muheqeq) wê bê pirsîn.
قُلْ لَنْ يَنْفَعَكُمُ الْفِرَارُ اِنْ فَرَرْتُمْ مِنَ الْمَوْتِ اَوِ الْقَتْلِ وَاِذًا لَا تُمَتَّعُونَ اِلَّا قَل۪يلًا
Bibêje: “Reva we ya ji ber mirinê an jî ji ber kuştinê qet tu feyde nade we. (Hûn birevin jî bi qasî ûmrê we yê mayî) ji demeke kurt pê ve hûn îstîfade nakin.”
قُلْ مَنْ ذَا الَّذ۪ي يَعْصِمُكُمْ مِنَ اللّٰهِ اِنْ اَرَادَ بِكُمْ سُٓوءًا اَوْ اَرَادَ بِكُمْ رَحْمَةًۜ وَلَا يَجِدُونَ لَهُمْ مِنْ دُونِ اللّٰهِ وَلِيًّا وَلَا نَص۪يرًا
Bibêje: “Eger Allah ji bo we xerabîyê an jî rahmetê daxwaz bike, kî dikare we li hemberî wî biparêze (an jî ji rahmeta wî re bibe asteng)? Ew ji bo xwe ji Allah pê ve nikarin ne dostekî û ne jî alîkarekî bibînin.”
قَدْ يَعْلَمُ اللّٰهُ الْمُعَوِّق۪ينَ مِنْكُمْ وَالْقَٓائِل۪ينَ لِاِخْوَانِهِمْ هَلُمَّ اِلَيْنَاۚ وَلَا يَأْتُونَ الْبَأْسَ اِلَّا قَل۪يلًاۙ
Muheqeq Allah ji nav we bi wan ên ku astengker in û ji birayên xwe re dibêjin: “Werin cem me.” dizane. Jixwe ew ên wisan kêm caran (enceq bi sebebên rîyayê û navdarîyê) beşdarî şer dibin.”
اَشِحَّةً عَلَيْكُمْۚ فَاِذَا جَٓاءَ الْخَوْفُ رَاَيْتَهُمْ يَنْظُرُونَ اِلَيْكَ تَدُورُ اَعْيُنُهُمْ كَالَّذ۪ي يُغْشٰى عَلَيْهِ مِنَ الْمَوْتِۚ فَاِذَا ذَهَبَ الْخَوْفُ سَلَقُوكُمْ بِاَلْسِنَةٍ حِدَادٍ اَشِحَّةً عَلَى الْخَيْرِۜ اُو۬لٰٓئِكَ لَمْ يُؤْمِنُوا فَاَحْبَطَ اللّٰهُ اَعْمَالَهُمْۜ وَكَانَ ذٰلِكَ عَلَى اللّٰهِ يَس۪يرًا
(Di demên ku ew kêm caran tên jî) li dij we xwedbîn/bexîl in. Tu dibînî ku dema tirs bi wan digire, weke (rênîna) wî yê ku ji xofa mirinê bi bêhişî ketîye li te dinerin. Lê çaxê tirs dibore jî wekî ku ji xêrê re pir zebun in bi zimanê xwe yê tuj bi we re diaxivin (we rexne dikin û we diêşînin). Evana îman neanîne, Allah jî amelên wan pûç/betal kiriye. Ev, ji bo Allah pir hêsan e.
يَحْسَبُونَ الْاَحْزَابَ لَمْ يَذْهَبُواۚ وَاِنْ يَأْتِ الْاَحْزَابُ يَوَدُّوا لَوْ اَنَّهُمْ بَادُونَ فِي الْاَعْرَابِ يَسْـَٔلُونَ عَنْ اَنْبَٓائِكُمْۜ وَلَوْ كَانُوا ف۪يكُمْ مَا قَاتَلُٓوا اِلَّا قَل۪يلًا۟
Wan, zen dikirin artêşan/ehzâb hêj (ji Medîneyê) neçûne. Eger ew artêş (careke din li Medîneyê) vegerîyana li çolê, wê bixwestana bibin weke wan ên (biyan/xerîb) ku di nava bedewîyan de agahîyên we ji wan dipirsin. Eger di nava we de bin wê pir hindik şer bikirana.
لَقَدْ كَانَ لَكُمْ ف۪ي رَسُولِ اللّٰهِ اُسْوَةٌ حَسَنَةٌ لِمَنْ كَانَ يَرْجُوا اللّٰهَ وَالْيَوْمَ الْاٰخِرَ وَذَكَرَ اللّٰهَ كَث۪يراًۜ
Sond be ji bo we di Rasûlullah de, ji ew ên ku hêvîya Allah û roja axîretê dikin û Allah pirzêde zikir dikin re nimûnetîyeke xweşik heye.
(Der barê vê ayetê de Ibnî Kesîr (rh) di tefsîra xwe de wiha neqil dike: “Ev ayeta kerîme di mijara ku Rasûlullah (ass) di peyvên xwe de û di amelên xwe de û di rewşên xwe de wek mînak bê girtin esilekî pir mezin e. Ha ji ber vê yekê hemû însan roja Ehzabê, di sebra xwe de û di berxwedana xwe de û di dilgirêdayîya xwe ya Allah (ac) de û di xebata xwe de û lihêvîmayîna xwe ya alîkarîya Allah (ac) ku hemû tengezarîyan diborîne de, hetanî roja qiyametê bi mînakgirtina wî (ass) hatin emirkirin. Selat û silavên Allah li ser wî be. Ha ji ber vê yekê Allah (ac) ji wan kesên ku roja Ehzabê ditirsîyan û dilteng dibûn û hej li wan diketin û di karên xwe de di tengezarîyê de diman re wiha qotîye: “Sond be ji bo we di Rasûlullah de …nimûnetîyeke xweşik heye.” Yanê: “Belê, hûn ê bibûna tabîê wî (ass) û dê we jiyana wî ji xwe re wek mînak bigirtana!” Wekî din bnr. 24/Nûr, 63)
وَلَمَّا رَاَ الْمُؤْمِنُونَ الْاَحْزَابَۙ قَالُوا هٰذَا مَا وَعَدَنَا اللّٰهُ وَرَسُولُهُ وَصَدَقَ اللّٰهُ وَرَسُولُهُۘ وَمَا زَادَهُمْ اِلَّٓا ا۪يمَانًا وَتَسْل۪يمًاۜ
Çi dema ku mumînan, artêşan/ehzâb dîtin wiha gotin: “Ev, weada ku Allah û Rasûlê wî dabû me ye. Allah û Rasûlê wî rast gotine.” (Ev rewş,) bitenê îman û teslîmîyeta wan zêdetir kir.
مِنَ الْمُؤْمِن۪ينَ رِجَالٌ صَدَقُوا مَا عَاهَدُوا اللّٰهَ عَلَيْهِۚ فَمِنْهُمْ مَنْ قَضٰى نَحْبَهُ وَمِنْهُمْ مَنْ يَنْتَظِرُۘ وَمَا بَدَّلُوا تَبْد۪يلًاۙ
Ji mumînan egîdên/mêrxasên wisan hene ku; bi ehda xwe ya ku bi Allah re çêkirine sadiq mane. Hin ji wan ehda xwe anîn cih (şehîd bûn) û hin jî li hêvîyê ne. (Ehda xwe) qethîyen neguhartine.
لِيَجْزِيَ اللّٰهُ الصَّادِق۪ينَ بِصِدْقِهِمْ وَيُعَذِّبَ الْمُنَافِق۪ينَ اِنْ شَٓاءَ اَوْ يَتُوبَ عَلَيْهِمْۜ اِنَّ اللّٰهَ كَانَ غَفُورًا رَح۪يمًاۚ
Allah, kesên dilrast/sadiq, ji ber rastîya wan ve wê xelat bike; heçî li munafiqan jî eger bixwaze wê ezab li wan bike û bixwaze jî wê tobeya wan qebûl bike. Bêguman Allah, (yê ku gunehan dibexşîne/efû dike û disitirîne û ji aqubeta gunehan evdên xwe diparêze) Xafûr û (li ser evdên xwe pir bi merhamet) Rahîm e.
وَرَدَّ اللّٰهُ الَّذ۪ينَ كَفَرُوا بِغَيْظِهِمْ لَمْ يَنَالُوا خَيْرًاۜ وَكَفَى اللّٰهُ الْمُؤْمِن۪ينَ الْقِتَالَۜ وَكَانَ اللّٰهُ قَوِيًّا عَز۪يزًاۚ
(Allah,) kafiran bi hêrsa/bi kîna wan ew vegerandin û qet tu xêrê bi dest nexistin. Di şer de Allah (li dij neyarên wan) ji mumînan re bes bû. Allah (yê xwedî hêz û quwwet) Qawiy û (yê xwedî îzzet û her tiştî mexlûb dike) Azîz e.
وَاَنْزَلَ الَّذ۪ينَ ظَاهَرُوهُمْ مِنْ اَهْلِ الْكِتَابِ مِنْ صَيَاص۪يهِمْ وَقَذَفَ ف۪ي قُلُوبِهِمُ الرُّعْبَ فَر۪يقًا تَقْتُلُونَ وَتَأْسِرُونَ فَر۪يقًاۚ
Ew Ehlê Kitêb ên alîkarîyê (bi muşrîkan) dikirin, ji kelha wan ên parastî daxist û tirs avêt nava qelbê wan. We komek ji wan dikuştin û komek jî bi dîlîtî/bi êsîrtî digirtin.
وَاَوْرَثَكُمْ اَرْضَهُمْ وَدِيَارَهُمْ وَاَمْوَالَهُمْ وَاَرْضًا لَمْ تَطَؤُ۫هَاۜ وَكَانَ اللّٰهُ عَلٰى كُلِّ شَيْءٍ قَد۪يرًا۟
Hûn kirin warisê axa wan û warên wan û malên wan û cihên ku we hêj pêl lê nekiriye. Allah, qadirê her tiştî ye.
يَٓا اَيُّهَا النَّبِيُّ قُلْ لِاَزْوَاجِكَ اِنْ كُنْتُنَّ تُرِدْنَ الْحَيٰوةَ الدُّنْيَا وَز۪ينَتَهَا فَتَعَالَيْنَ اُمَتِّعْكُنَّ وَاُسَرِّحْكُنَّ سَرَاحًا جَم۪يلًا
Ya Nebî! Ji jinên xwe re bibêje: “Eger hûn jiyana dinyayê û xemla wê dixwazin werin (ez hinek malê dinyawî bidim û) we pê sûdmend bikim, (paşê jî) we bi xweşikahî berdim.”
وَاِنْ كُنْتُنَّ تُرِدْنَ اللّٰهَ وَرَسُولَهُ وَالدَّارَ الْاٰخِرَةَ فَاِنَّ اللّٰهَ اَعَدَّ لِلْمُحْسِنَاتِ مِنْكُنَّ اَجْرًا عَظ۪يمًا
Na eger hûn Allah û Rasûlê wî û warê axîretê daxwaz dikin, bêguman Allah ji we ji kesên muhsîn/kesên ku evdîtîya xwe herî xweşik dikin re xelatekî mezin amade kiriye.
يَا نِسَٓاءَ النَّبِيِّ مَنْ يَأْتِ مِنْكُنَّ بِفَاحِشَةٍ مُبَيِّنَةٍ يُضَاعَفْ لَهَا الْعَذَابُ ضِعْفَيْنِۜ وَكَانَ ذٰلِكَ عَلَى اللّٰهِ يَس۪يرًا
Gelî jinên pêxember! Her kî ji we xerabîyeke vikîvekirî bike, ezab ji bo wê du qat tê zêdekirin. Ev, ji Allah re pir hêsan e.
وَمَنْ يَقْنُتْ مِنْكُنَّ لِلّٰهِ وَرَسُولِه۪ وَتَعْمَلْ صَالِحًا نُؤْتِهَٓا اَجْرَهَا مَرَّتَيْنِۙ وَاَعْتَدْنَا لَهَا رِزْقًا كَر۪يمًا
(Ligel vê yekê) kî ji we ji dilûcan û bêdawî îtaeta Allah û Rasûlê wî bike û amelên salih bike, em ê jî mikafata wî du car bidinê. Û me ji bo wî rizqeke pir qîmetdar amade kiriye.
يَا نِسَٓاءَ النَّبِيِّ لَسْتُنَّ كَاَحَدٍ مِنَ النِّسَٓاءِ اِنِ اتَّقَيْتُنَّ فَلَا تَخْضَعْنَ بِالْقَوْلِ فَيَطْمَعَ الَّذ۪ي ف۪ي قَلْبِه۪ مَرَضٌ وَقُلْنَ قَوْلًا مَعْرُوفًاۚ
Gelî jinên pêxember! Hûn ne ji wan jinên ji rêzê ne. Eger hûn bi teqwa ne, gotinên bi awayê zarşîrîn nebêjin da ku kesê dilxerab dilê xwe nebijînin (we). Gotinên lêhatî (ya bi weqar û bi teqwa) bibêjin.
وَقَرْنَ ف۪ي بُيُوتِكُنَّ وَلَا تَبَرَّجْنَ تَبَرُّجَ الْجَاهِلِيَّةِ الْاُو۫لٰى وَاَقِمْنَ الصَّلٰوةَ وَاٰت۪ينَ الزَّكٰوةَ وَاَطِعْنَ اللّٰهَ وَرَسُولَهُۜ اِنَّمَا يُر۪يدُ اللّٰهُ لِيُذْهِبَ عَنْكُمُ الرِّجْسَ اَهْلَ الْبَيْتِ وَيُطَهِّرَكُمْ تَطْه۪يرًاۚ
Di malên/di xanîyên xwe de bimekinin/rûnin. Hûn jî weke jinên dewra cahilîya pêşîn nekin ku wan (ji bo nîşandayîna xwe) xeml û zînetên xwe vedikirin. Nimêja xwe rasterast bikin û zekâtê bidin û îtaeta Allah û Rasûlê wî bikin. Ya Ehlê Beyt! Allah, dixwaze ku qirêj (ên manewî) ji we bibe û we têrpaqij bike.
وَاذْكُرْنَ مَا يُتْلٰى ف۪ي بُيُوتِكُنَّ مِنْ اٰيَاتِ اللّٰهِ وَالْحِكْمَةِۜ اِنَّ اللّٰهَ كَانَ لَط۪يفًا خَب۪يرًا۟
Ayetên Allah ku di malên we de tên xwendin û hikmetê (sunneta ku ravekirina pêxember e) bi bîr bînin. Bêguman Allah (yê ku bi ilmê xwe nifûzê her tiştî dike û xwedî lutuf û îhsan) Latîf û (agahdarê her tiştî) Xabîr e.
اِنَّ الْمُسْلِم۪ينَ وَالْمُسْلِمَاتِ وَالْمُؤْمِن۪ينَ وَالْمُؤْمِنَاتِ وَالْقَانِت۪ينَ وَالْقَانِتَاتِ وَالصَّادِق۪ينَ وَالصَّادِقَاتِ وَالصَّابِر۪ينَ وَالصَّابِرَاتِ وَالْخَاشِع۪ينَ وَالْخَاشِعَاتِ وَالْمُتَصَدِّق۪ينَ وَالْمُتَصَدِّقَاتِ وَالصَّٓائِم۪ينَ وَالصَّٓائِمَاتِ وَالْحَافِظ۪ينَ فُرُوجَهُمْ وَالْحَافِظَاتِ وَالذَّاكِر۪ينَ اللّٰهَ كَث۪يرًا وَالذَّاكِرَاتِ اَعَدَّ اللّٰهُ لَهُمْ مَغْفِرَةً وَاَجْرًا عَظ۪يمًا
Ew ên muslîm û yên muslîmê û ên mumîn û yên mumîne û zilamên ji dilûcan bê navber evdîtîya Allah dikin û jinên ji dilûcan bê navber evdîtîya Allah dikin û zilamên dilrast/sadiq û jinên dilrast/sadiqe û zilamên sebirvan û jinên sebirvan û zilamên ku (ji Allah) bi rêzdarî ditirsin û jinên ku (ji Allah) bi rêzdarî ditirsin û zilamên sedeqe didin û jinên sedeqe didin û zilamên rojîgir û jinên rojîgir û zilamên îffeta xwe diparêzin û jinên îffeta xwe diparêzin û zilamên ku Allah pirzêde zikir dikin û jinên ku (Allah) pirzêde zikir dikin; bêguman Allah ji bo wan bexişandin û mikafatekî mezin amade kiriye.
وَمَا كَانَ لِمُؤْمِنٍ وَلَا مُؤْمِنَةٍ اِذَا قَضَى اللّٰهُ وَرَسُولُهُٓ اَمْرًا اَنْ يَكُونَ لَهُمُ الْخِيَرَةُ مِنْ اَمْرِهِمْۜ وَمَنْ يَعْصِ اللّٰهَ وَرَسُولَهُ فَقَدْ ضَلَّ ضَلَالًا مُب۪ينًا
Dema ku Allah û Rasûlê wî li ser tiştekî hukim dan, der heqê wî karî de ji bo mêr û jin ên mumîn re qet tu heqê hilbijartinê tune. Kî jî li dij Allah û Rasûlê wî serî rake, êdî ew bi rêşaşîyeke vikîvekirî xerifîye.
(Bnr. 4/Nîsa, 59-65 û 49/Hucûrat, 2)
وَاِذْ تَقُولُ لِلَّذ۪ٓي اَنْعَمَ اللّٰهُ عَلَيْهِ وَاَنْعَمْتَ عَلَيْهِ اَمْسِكْ عَلَيْكَ زَوْجَكَ وَاتَّقِ اللّٰهَ وَتُخْف۪ي ف۪ي نَفْسِكَ مَا اللّٰهُ مُبْد۪يهِ وَتَخْشَى النَّاسَۚ وَاللّٰهُ اَحَقُّ اَنْ تَخْشٰيهُۜ فَلَمَّا قَضٰى زَيْدٌ مِنْهَا وَطَرًا زَوَّجْنَاكَهَا لِكَيْ لَا يَكُونَ عَلَى الْمُؤْمِن۪ينَ حَرَجٌ ف۪ٓي اَزْوَاجِ اَدْعِيَٓائِهِمْ اِذَا قَضَوْا مِنْهُنَّ وَطَرًاۜ وَكَانَ اَمْرُ اللّٰهِ مَفْعُولًا
Bi bîr bîne, te ji wî yê ku Allah nîmet dabûyê û te jî qencî pê kiribû (ji Zeyd b. Harîse) re wiha digot: “Jina xwe li cem xwe bigire û ji Allah bitirse.” Tiştê ku wê Allah eşkere bike te di nava xwe de vedişart û tu ji însanan ditirsîyayî. (Lê) yê ku herî çêtir layiqê jêtirsînê, Allah bû. Dema ku Zeyd (wê berda û) têkilîya xwe jê birî, me ew li te mehr kir. Heta ku ew ên we ji xwe re wek kurmarî girtine dema jinên xwe berdan, di vê mijarê de li ser mumînan di zewaca bi wan re de tengasî/zehmetî çênebe. Emrê Allah, hatîye bicih kirin.
مَا كَانَ عَلَى النَّبِيِّ مِنْ حَرَجٍ ف۪يمَا فَرَضَ اللّٰهُ لَهُۜ سُنَّةَ اللّٰهِ فِي الَّذ۪ينَ خَلَوْا مِنْ قَبْلُۜ وَكَانَ اَمْرُ اللّٰهِ قَدَرًا مَقْدُورًاۙ
Di tiştên ku Allah ji bo wî ferz kiriye de, li ser pêxember guneh tune. (Ev,) di nava qewmên berê de jî sunnetullah/qanûna Allah ya rewacdar bû. Emrê Allah qadereke dîyarkirî ye.
اَلَّذ۪ينَ يُبَلِّغُونَ رِسَالَاتِ اللّٰهِ وَيَخْشَوْنَهُ وَلَا يَخْشَوْنَ اَحَدًا اِلَّا اللّٰهَۜ وَكَفٰى بِاللّٰهِ حَس۪يبًا
Ew (pêxember in ku), rîsaleta Allah (ji însanan re) teblîx dikin û ji wî ditirsin û ji Allah pê ve qet ji tu kesî din natirsin. Ji hisab dîtinê re Allah bes e.
مَا كَانَ مُحَمَّدٌ اَبَٓا اَحَدٍ مِنْ رِجَالِكُمْ وَلٰكِنْ رَسُولَ اللّٰهِ وَخَاتَمَ النَّبِيّ۪نَۜ وَكَانَ اللّٰهُ بِكُلِّ شَيْءٍ عَل۪يمًا۟
Muhammed, ji zilamên we ne bavê tu kesî ji we ye. Ew, Rasûlullah e û dûmahîya/xatemu’l Enbîya ye. Allah, bi her tiştî dizane.
يَٓا اَيُّهَا الَّذ۪ينَ اٰمَنُوا اذْكُرُوا اللّٰهَ ذِكْرًا كَث۪يرًاۙ
Gelî ew ên îman anîne! Allah pirzêde zikir bikin.
وَسَبِّحُوهُ بُكْرَةً وَاَص۪يلًا
Sibeh û êvarê wî tesbîh bikin.
هُوَ الَّذ۪ي يُصَلّ۪ي عَلَيْكُمْ وَمَلٰٓئِكَتُهُ لِيُخْرِجَكُمْ مِنَ الظُّلُمَاتِ اِلَى النُّورِۜ وَكَانَ بِالْمُؤْمِن۪ينَ رَح۪يمًا
Ew ê ji bo ku we ji tarîtîyan bi bal ronahîyê ve derxîne selatê li we dike. Melaîket jî (ji bo hûn bigihîjin pesnê/medhê dûa dikin). Ew, li ser mumînan bi merhamet e.
تَحِيَّتُهُمْ يَوْمَ يَلْقَوْنَهُ سَلَامٌۚ وَاَعَدَّ لَهُمْ اَجْرًا كَر۪يمًا
Roja ku leqayî wî dibin, peyva wan a pêşwazîyê ev e: “Silav!” Ji bo wan xelatekî pir bi qîmet amade kiriye.
يَٓا اَيُّهَا النَّبِيُّ اِنَّٓا اَرْسَلْنَاكَ شَاهِدًا وَمُبَشِّرًا وَنَذ۪يرًاۙ
Ey Nebî! Me tu wek şahid û mizgînvan û hişyarker şandîye.
وَدَاعِيًا اِلَى اللّٰهِ بِاِذْنِه۪ وَسِرَاجًا مُن۪يرًا
Û bi destûra (Allah), (ji însanan re) bi dawetvanîya Allah û wek qendîleke ku nûr dibarîne (me tu şandî).
وَبَشِّرِ الْمُؤْمِن۪ينَ بِاَنَّ لَهُمْ مِنَ اللّٰهِ فَضْلًا كَب۪يرًا
Mizgînê bide mumînan ku ji wan re ji Allah ve lutf û îhsaneke mezin heye.
وَلَا تُطِعِ الْكَافِر۪ينَ وَالْمُنَافِق۪ينَ وَدَعْ اَذٰيهُمْ وَتَوَكَّلْ عَلَى اللّٰهِۜ وَكَفٰى بِاللّٰهِ وَك۪يلًا
Îtaeta kafiran û munafiqan neke! Gûh nede tehdehîyên wan, tewekkulê Allah bike. Ji wekîlîyê re Allah bes e.
يَٓا اَيُّهَا الَّذ۪ينَ اٰمَنُٓوا اِذَا نَكَحْتُمُ الْمُؤْمِنَاتِ ثُمَّ طَلَّقْتُمُوهُنَّ مِنْ قَبْلِ اَنْ تَمَسُّوهُنَّ فَمَا لَكُمْ عَلَيْهِنَّ مِنْ عِدَّةٍ تَعْتَدُّونَهَاۚ فَمَتِّعُوهُنَّ وَسَرِّحُوهُنَّ سَرَاحًا جَم۪يلًا
Gelî ew ên îman anîne! Dema ku we jinên mumîne li xwe mehr kirin û paşê hêj hûn têkilî wan nebûbin we ew berdan, ji we re li ser wan tu îddeteke ku hûn lihêvîyê bimînin tune. (Enceq) wan (bi gorî rewşa xwe ya aborî) sûdmend bikin û bi awayekî xweşik wan rizgar bikin (berdin).
يَٓا اَيُّهَا النَّبِيُّ اِنَّٓا اَحْلَلْنَا لَكَ اَزْوَاجَكَ الّٰت۪ٓي اٰتَيْتَ اُجُورَهُنَّ وَمَا مَلَكَتْ يَم۪ينُكَ مِمَّٓا اَفَٓاءَ اللّٰهُ عَلَيْكَ وَبَنَاتِ عَمِّكَ وَبَنَاتِ عَمَّاتِكَ وَبَنَاتِ خَالِكَ وَبَنَاتِ خَالَاتِكَ الّٰت۪ي هَاجَرْنَ مَعَكَۘ وَامْرَاَةً مُؤْمِنَةً اِنْ وَهَبَتْ نَفْسَهَا لِلنَّبِيِّ اِنْ اَرَادَ النَّبِيُّ اَنْ يَسْتَنْكِحَهَاۗ خَالِصَةً لَكَ مِنْ دُونِ الْمُؤْمِن۪ينَۜ قَدْ عَلِمْنَا مَا فَرَضْنَا عَلَيْهِمْ ف۪ٓي اَزْوَاجِهِمْ وَمَا مَلَكَتْ اَيْمَانُهُمْ لِكَيْلَا يَكُونَ عَلَيْكَ حَرَجٌۜ وَكَانَ اللّٰهُ غَفُورًا رَح۪يمًا
Ey Nebî! Ew hevjînên ku te mehra wan daye û carîyeyên ku Allah wek xenîmet dane te û ji yên ku bi te re hîcret kirine, dotmamên te û keçmetên te û keçxaletên te mehrkirina wan me ji te re helal kiriye. (Wekî din) ew jina ku xwe bexşî pêxember kiriye û pêxember jî xwestîye wê bistîne jî -mumînên din ne tê de, bi taybetî ji bo te tenê- me helal kiriye. Me ji mumînan re der heqê jinên wan û carîyeyên bin destê wan de çi ferz kiriye em dizanin. (Me wiha kir ku) ji bo te nebe tengasî. Allah, (yê ku gunehan dibexşîne/efû dike û disitirîne û ji aqubeta gunehan evdên xwe diparêze) Xafûr û (li ser evdên xwe pir bi merhamet) Rahîm e.
تُرْج۪ي مَنْ تَشَٓاءُ مِنْهُنَّ وَتُـْٔو۪ٓي اِلَيْكَ مَنْ تَشَٓاءُۜ وَمَنِ ابْتَغَيْتَ مِمَّنْ عَزَلْتَ فَلَا جُنَاحَ عَلَيْكَۜ ذٰلِكَ اَدْنٰٓى اَنْ تَقَرَّ اَعْيُنُهُنَّ وَلَا يَحْزَنَّ وَيَرْضَيْنَ بِمَٓا اٰتَيْتَهُنَّ كُلُّهُنَّۜ وَاللّٰهُ يَعْلَمُ مَا ف۪ي قُلُوبِكُمْۜ وَكَانَ اللّٰهُ عَل۪يمًا حَل۪يمًا
Ji wan (jinên xwe) kîjanê bixwazî tu dikarî paş de bihêlî (berdî) û kîjanê jî bixwazî dikarî li cem xwe bihêlî. Ji wan hevjînên xwe yên ku te berdane (dema tu lê vegerî), ji bo te gunehek tune. Ev (hukim), ji bo çavên wan ronî be û xemgîn nebin û bi tiştê ku te daye wan hemû pê qayîl bin herî munasib e. Allah, tiştên di qelbên we de dizane. Allah, (zanayê her tiştî) Alîm û (ew cezayên ku heq dikin jî ji ser evdên xwe bi paş ve davêje/texîr dike) Halîm e.
لَا يَحِلُّ لَكَ النِّسَٓاءُ مِنْ بَعْدُ وَلَٓا اَنْ تَبَدَّلَ بِهِنَّ مِنْ اَزْوَاجٍ وَلَوْ اَعْجَبَكَ حُسْنُهُنَّ اِلَّا مَا مَلَكَتْ يَم۪ينُكَۜ وَكَانَ اللّٰهُ عَلٰى كُلِّ شَيْءٍ رَق۪يبًا۟
Eger li xweşa te here jî ji niha pê ve di şûna hevjînên xwe de (zewaca te ya) bi hinek jinên din ji bo te ne helal e. Lê (stendin an guhartina) carîye ne tê de. Allah, li ser her tiştî çavnêr e.
يَٓا اَيُّهَا الَّذ۪ينَ اٰمَنُوا لَا تَدْخُلُوا بُيُوتَ النَّبِيِّ اِلَّٓا اَنْ يُؤْذَنَ لَكُمْ اِلٰى طَعَامٍ غَيْرَ نَاظِر۪ينَ اِنٰيهُۙ وَلٰكِنْ اِذَا دُع۪يتُمْ فَادْخُلُوا فَاِذَا طَعِمْتُمْ فَانْتَشِرُوا وَلَا مُسْتَأْنِس۪ينَ لِحَد۪يثٍۜ اِنَّ ذٰلِكُمْ كَانَ يُؤْذِي النَّبِيَّ فَيَسْتَحْي۪ مِنْكُمْۘ وَاللّٰهُ لَا يَسْتَحْي۪ مِنَ الْحَقِّۜ وَاِذَا سَاَلْتُمُوهُنَّ مَتَاعًا فَسْـَٔلُوهُنَّ مِنْ وَرَٓاءِ حِجَابٍۜ ذٰلِكُمْ اَطْهَرُ لِقُلُوبِكُمْ وَقُلُوبِهِنَّۜ وَمَا كَانَ لَكُمْ اَنْ تُؤْذُوا رَسُولَ اللّٰهِ وَلَٓا اَنْ تَنْكِحُٓوا اَزْوَاجَهُ مِنْ بَعْدِه۪ٓ اَبَدًاۜ اِنَّ ذٰلِكُمْ كَانَ عِنْدَ اللّٰهِ عَظ۪يمًا
Gelî ew ên îman anîne! Berîya ku destûr bê dayîn nekevin mala pêxember. (Çaxê hûn ketin mala wî jî) li hêvîya dema xwarinê nemînin. Lê eger hûn ji bo xwarinê bêne gazîkirin herin û piştî xwarinê jî derkevin/belav bibin. Ji bo suhbetê rûnenin. Bêguman ev tiştê ku hûn dikin ezîyetê dide pêxember, lê ew fedî/şerm dike (ku vêya ji we re bêje). Allah ji gotina heqîyê şerm nake. Dema ku hûn ê tiştekî (ji jinên pêxember) bipirsin, li pişt perdê bipirsin. Ev, hem ji bo qelbên we û hem jî ji bo qelbên wan herî paqijtir e. Ji we re ebedîyen ne helal e ku hûn ezîyetê li Rasûlullah bikin û pişt wî de jinên wî li xwe mehr bikin. Bêguman ev li îndallah/li cem Allah tiştekî pir mezin e.
اِنْ تُبْدُوا شَيْـًٔا اَوْ تُخْفُوهُ فَاِنَّ اللّٰهَ كَانَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَل۪يمًا
Hûn tiştekî eşkere bikin jî û veşêrin jî bêşik Allah, bi her tiştî dizane.
لَا جُنَاحَ عَلَيْهِنَّ ف۪ٓي اٰبَٓائِهِنَّ وَلَٓا اَبْنَٓائِهِنَّ وَلَٓا اِخْوَانِهِنَّ وَلَٓا اَبْنَٓاءِ اِخْوَانِهِنَّ وَلَٓا اَبْنَٓاءِ اَخَوَاتِهِنَّ وَلَا نِسَٓائِهِنَّ وَلَا مَا مَلَكَتْ اَيْمَانُهُنَّۚ وَاتَّق۪ينَ اللّٰهَۜ اِنَّ اللّٰهَ كَانَ عَلٰى كُلِّ شَيْءٍ شَه۪يدًا
Ji bo (wan jinên pêxember) ku ew (bê perde) li cem bavê xwe û kurên xwe û birayên xwe û birazîyên/xwarzîyên xwe û bi jinên ji wan (ên mumîne) û carîyeyên/koleyên xwe (di axaftina bi wan re de) qet tu mehzûr tune. Ji Allah bitirsin û xwe biparêzin. Bêguman Allah li ser her tiştî şahid e.
اِنَّ اللّٰهَ وَمَلٰٓئِكَتَهُ يُصَلُّونَ عَلَى النَّبِيِّۜ يَٓا اَيُّهَا الَّذ۪ينَ اٰمَنُوا صَلُّوا عَلَيْهِ وَسَلِّمُوا تَسْل۪يمًا
Allah û melaîketên wî li ser pêxember selawatê tînin. Gelî ew ên îman anîne! Hûn jî selawat û silavê lê bînin.
(Ebu’l Alîye (rh) wiha qotîye: “Selawata Allah (ac) pesindan/medihkirina pêxember (ass) e. Selawata melaîketan û mumînan jî ew e ku pesindan/medihkirina pêxember (ass) ji Allah (ac) daxwaz bikin.” (Berîya hedîsa 4797. a Buxarî))
اِنَّ الَّذ۪ينَ يُؤْذُونَ اللّٰهَ وَرَسُولَهُ لَعَنَهُمُ اللّٰهُ فِي الدُّنْيَا وَالْاٰخِرَةِ وَاَعَدَّ لَهُمْ عَذَابًا مُه۪ينًا
Heçî ew ên ezîyetê li Allah û Rasûlê wî dikin (hene), Allah li vê dinyayê û li axîretê lanet li ser wan anîye û ji bo wan ezabekî riswaker amade kiriye.
وَالَّذ۪ينَ يُؤْذُونَ الْمُؤْمِن۪ينَ وَالْمُؤْمِنَاتِ بِغَيْرِ مَا اكْتَسَبُوا فَقَدِ احْتَمَلُوا بُهْتَانًا وَاِثْمًا مُب۪ينًا۟
Ew ên digel ku tiştekî nekirine jî neweyîyan davêjin ser mumîn û mumîneyan, bêguman wan bêbextîyêkî û gunehekî eşkere hilgirtine.
يَٓا اَيُّهَا النَّبِيُّ قُلْ لِاَزْوَاجِكَ وَبَنَاتِكَ وَنِسَٓاءِ الْمُؤْمِن۪ينَ يُدْن۪ينَ عَلَيْهِنَّ مِنْ جَلَاب۪يبِهِنَّۜ ذٰلِكَ اَدْنٰٓى اَنْ يُعْرَفْنَ فَلَا يُؤْذَيْنَۜ وَكَانَ اللّٰهُ غَفُورًا رَح۪يمًا
Ya Nebî! Ji jinên xwe re û ji qîzên xwe re û ji jinên mumînan re bibêje: “Bila çarikên xwe (ya ku hemû bedena wan dinixûmîne) li xwe bikin. Ev, ji bo (danasîna wan wek azad û afîfe, lê wek xerab) neyên naskirin û ezîyetê nebînin ya herî lêhatî ye. Allah, (yê ku gunehan dibexşîne/efû dike û disitirîne û ji aqubeta gunehan evdên xwe diparêze) Xafûr û (li ser evdên xwe pir bi merhamet) Rahîm e.
لَئِنْ لَمْ يَنْتَهِ الْمُنَافِقُونَ وَالَّذ۪ينَ ف۪ي قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ وَالْمُرْجِفُونَ فِي الْمَد۪ينَةِ لَنُغْرِيَنَّكَ بِهِمْ ثُمَّ لَا يُجَاوِرُونَكَ ف۪يهَٓا اِلَّا قَل۪يلًاۚۛ
Sond be ew ên munafiq û yên di qelbê wan de nexweşî hene û ew ên li Medîneyê xeberên bêbinî belav dikin, eger dev ji vê (kirinên xwe) bernedin em ê te muselletê serê wan bikin. Paşê wê ew demekî pir hindik bikaribin cîrantîya te bikin.
مَلْعُون۪ينَۚۛ اَيْنَ مَا ثُقِفُٓوا اُخِذُوا وَقُتِّلُوا تَقْت۪يلًا
Wek mel’ûnan… Li ku derê bên dîtin têne girtin û (hetanî koka wan biqele) têne kuştin.
سُنَّةَ اللّٰهِ فِي الَّذ۪ينَ خَلَوْا مِنْ قَبْلُۚ وَلَنْ تَجِدَ لِسُنَّةِ اللّٰهِ تَبْد۪يلًا
Ev, der heqê wan ên berê de jîyîne, sunnetullah e/qanûna Allah e. Tu di sunnetullah de qet tu guhartin nabînî.
يَسْـَٔلُكَ النَّاسُ عَنِ السَّاعَةِۜ قُلْ اِنَّمَا عِلْمُهَا عِنْدَ اللّٰهِۜ وَمَا يُدْر۪يكَ لَعَلَّ السَّاعَةَ تَكُونُ قَر۪يبًا
Însan ji te, ji saetê/ji qiyametê dipirsin. Bibêje: “Agahîya wî, enceq li cem Allah e.” Tu yê ji ku bizanibî, belkî/dibe ku wextê wî nêzîk e.
اِنَّ اللّٰهَ لَعَنَ الْكَافِر۪ينَ وَاَعَدَّ لَهُمْ سَع۪يرًاۙ
Bêguman Allah, qedal/lanet li kafiran anîye û ji bo wan agirekî ku alavên bi erjeng direşîne amade kiriye.
خَالِد۪ينَ ف۪يهَٓا اَبَدًاۚ لَا يَجِدُونَ وَلِيًّا وَلَا نَص۪يرًاۚ
Wê di wir de bêdawî bimînin. Ne dostekî û ne jî alîkarekî dibinin.
يَوْمَ تُقَلَّبُ وُجُوهُهُمْ فِي النَّارِ يَقُولُونَ يَا لَيْتَنَٓا اَطَعْنَا اللّٰهَ وَاَطَعْنَا الرَّسُولَا
Roja ku rûyê wan di agir de tê perisîn û wergerandin wê bibêjin: “Xwezî me îtaeta Allah bikira. Xwezî me îtaeta pêxember bikira.”
وَقَالُوا رَبَّنَٓا اِنَّٓا اَطَعْنَا سَادَتَنَا وَكُبَرَٓاءَنَا فَاَضَلُّونَا السَّب۪يلَا
Wê bibêjin: “Rabbê me! Me îtaeta serok û mezinên xwe kiribû. (Wan jî) em (ji rêya heq) xerifandin.”
رَبَّنَٓا اٰتِهِمْ ضِعْفَيْنِ مِنَ الْعَذَابِ وَالْعَنْهُمْ لَعْنًا كَب۪يرًا۟
“Rabbê me! Tu du qat ezab bide wan û bi laneteke mezin lanetê li wan bîne.”
(Ji bo rewşa ew serok û civakên tabiê wan ên ku meşrûîyeta xwe ji îslamê nagirin bnr. 2/Baqara, 167)
يَٓا اَيُّهَا الَّذ۪ينَ اٰمَنُوا لَا تَكُونُوا كَالَّذ۪ينَ اٰذَوْا مُوسٰى فَبَرَّاَهُ اللّٰهُ مِمَّا قَالُواۜ وَكَانَ عِنْدَ اللّٰهِ وَج۪يهًا
Gelî ew ên îman anîne! Nebin wekî wan ên ku ezîyetê li Mûsa dikirin. Allah, ew ji wî (tişt) ên ku digotin paqij kir. Ew, li îndallah/li cem Allah yekî bijare bû.
يَٓا اَيُّهَا الَّذ۪ينَ اٰمَنُوا اتَّقُوا اللّٰهَ وَقُولُوا قَوْلًا سَد۪يدًاۙ
Gelî ew ên îman anîne! Ji Allah bitirsin û xwe biparêzin û gotina rast/zexm/adil bibêjin.
يُصْلِحْ لَكُمْ اَعْمَالَكُمْ وَيَغْفِرْ لَكُمْ ذُنُوبَكُمْۜ وَمَنْ يُطِعِ اللّٰهَ وَرَسُولَهُ فَقَدْ فَازَ فَوْزًا عَظ۪يمًا
(Da ku Allah jî di muqabilê vê de) amelên we bisilhîne û gunehên we bibexşîne. Kî jî îtaeta Allah û Rasûlê wî bike, bêguman wî qezenc û xelasîyeke mezin bi dest xwe xistîye.
اِنَّا عَرَضْنَا الْاَمَانَةَ عَلَى السَّمٰوَاتِ وَالْاَرْضِ وَالْجِبَالِ فَاَبَيْنَ اَنْ يَحْمِلْنَهَا وَاَشْفَقْنَ مِنْهَا وَحَمَلَهَا الْاِنْسَانُۜ اِنَّهُ كَانَ ظَلُومًا جَهُولًاۙ
Bêguman me teklîfa emanetê (berpirsîyarîya şer’î/îradeyê û mukellefîyetê) li esman û erd û çiyan kir. Lê ji hilgirtina wê xwe dane paş. Û wan xwe bi fikar/endîşe ve berdan. (Lê) însan ew hilgirt. Lewre ew, pir zalim û pir nezan e.
لِيُعَذِّبَ اللّٰهُ الْمُنَافِق۪ينَ وَالْمُنَافِقَاتِ وَالْمُشْرِك۪ينَ وَالْمُشْرِكَاتِ وَيَتُوبَ اللّٰهُ عَلَى الْمُؤْمِن۪ينَ وَالْمُؤْمِنَاتِۜ وَكَانَ اللّٰهُ غَفُورًا رَح۪يمًا
(Ev teklîf) ji bo ku Allah ezabê li mêr û jinên munafiq û mêr û jinên muşrîk bike û ji bo tobeya zilam û jinên mumîn qebûl bike (û wan bibexşîne) ye. Allah, (yê ku gunehan dibexşîne/efû dike û disitirîne û ji aqubeta gunehan evdên xwe diparêze) Xafûr û (li ser evdên xwe pir bi merhamet) Rahîm e.