وَاَنَّ الَّذ۪ينَ لَا يُؤْمِنُونَ بِالْاٰخِرَةِ اَعْتَدْنَا لَهُمْ عَذَابًا اَل۪يمًا۟
Û ew kesên îmân bi axîretê neanîne jî (bi vê heqîqetê) mizgînê bide wan ku me ji wan re ezabekî biêş û jan amade kiriye.
وَيَدْعُ الْاِنْسَانُ بِالشَّرِّ دُعَٓاءَهُ بِالْخَيْرِۜ وَكَانَ الْاِنْسَانُ عَجُولًا
Însan wekî ku ji bo xêrê dûa dike, (di demên tengezarî û acizîyê de bi nifiran) ji bo şerrê jî dûa dike. Bi rastî însan pir lezgîn e.
وَجَعَلْنَا الَّيْلَ وَالنَّهَارَ اٰيَتَيْنِ فَمَحَوْنَٓا اٰيَةَ الَّيْلِ وَجَعَلْنَٓا اٰيَةَ النَّهَارِ مُبْصِرَةً لِتَبْتَغُوا فَضْلًا مِنْ رَبِّكُمْ وَلِتَعْلَمُوا عَدَدَ السِّن۪ينَ وَالْحِسَابَۜ وَكُلَّ شَيْءٍ فَصَّلْنَاهُ تَفْص۪يلًا
Me şev û roj (ji bo delaleta qudret û ezameta Allah) kiriye du ayet. Me ayeta şevê jêbir/vemirand û rojê xûya kir da ku hûn ji lutf û îhsana Rabbê xwe bigerin. (Wekî din, da ku) hûn hejmara salan û hisabê bizanibin. Me, bi vê awayê her tişt bi teferûet/bi kitekit beyan kir.
وَكُلَّ اِنْسَانٍ اَلْزَمْنَاهُ طَٓائِرَهُ ف۪ي عُنُقِه۪ۜ وَنُخْرِجُ لَهُ يَوْمَ الْقِيٰمَةِ كِتَابًا يَلْقٰيهُ مَنْشُورًا
Me (sahîfeya nivîsandî ya) amelên însan bi sitûyê wî ve daleqandîye. Em ê roja qîyametê jê re Kitêbekê derêxin. Ew jî wê (Kitêbê) li ber xwe vekirî dibîne.
اِقْرَأْ كِتَابَكَۜ كَفٰى بِنَفْسِكَ الْيَوْمَ عَلَيْكَ حَس۪يبًاۜ
“Kitêba xwe bixwîne! Îro ji hisab pirskirinê re nefsa te besî te ye.”
مَنِ اهْتَدٰى فَاِنَّمَا يَهْتَد۪ي لِنَفْسِه۪ۚ وَمَنْ ضَلَّ فَاِنَّمَا يَضِلُّ عَلَيْهَاۜ وَلَا تَزِرُ وَازِرَةٌ وِزْرَ اُخْرٰىۜ وَمَا كُنَّا مُعَذِّب۪ينَ حَتّٰى نَبْعَثَ رَسُولًا
Kî bigihîje hîdayetê ew ji bo xwe gihîştîye hîdayetê. Kî jî bixerife di eleyha xwe de dixerife. Qet tu gunehkarek gunehê kesekî din hilnagire. Em heta pêxemberekî neşînin (li civakekî) ezab nakin.
(Allah (ac) pêxemberên wek hişyarker û mizgînvan şandîye (4/Nîsa, 165); rasûlên ku her qewmê dawetê tewhîdê kirine her dem hebûne (16/Nehl, 36); ji ber ku ji hêla/ji alîyê Allah (ac) huccet gihaye hemû însanan êdî kes nikare hincetekî/mazeretekî teqdîmê Allah (ac) bike. (Bnr.7/A’raf, 172-173; 28/Qasas, 46))
وَاِذَٓا اَرَدْنَٓا اَنْ نُهْلِكَ قَرْيَةً اَمَرْنَا مُتْرَف۪يهَا فَفَسَقُوا ف۪يهَا فَحَقَّ عَلَيْهَا الْقَوْلُ فَدَمَّرْنَاهَا تَدْم۪يرًا
Dema em bixwazin warekî helak bikin, em li wan ên di kamranê de/di halxweşîyê de emrê (îtaeta bi Allah) dikin. (Lê ew îtaet nakin û) di wir de fesadîyê dikin. Êdî hukmê (ezabê) li ser wan heq dibe û em wê derê serûbinî hev dikin.
وَكَمْ اَهْلَكْنَا مِنَ الْقُرُونِ مِنْ بَعْدِ نُوحٍۜ وَكَفٰى بِرَبِّكَ بِذُنُوبِ عِبَادِه۪ خَب۪يرًا بَص۪يرًا
Me di pey Nûh de gelek nesil/nifş helak kirin! (Gelî mucrîmên Mekkeyê! Hûn ji wan ne bi rûmettir in.) Bi agahdarî û bi dîtina gunehên evdên xwe Rabbê te bes e.
مَنْ كَانَ يُر۪يدُ الْعَاجِلَةَ عَجَّلْنَا لَهُ ف۪يهَا مَا نَشَٓاءُ لِمَنْ نُر۪يدُ ثُمَّ جَعَلْنَا لَهُ جَهَنَّمَۚ يَصْلٰيهَا مَذْمُومًا مَدْحُورًا
Her kî (bi kar û kirinên xwe) ya pêşîn/ya bilez (dinyayê) bixwaze, em ji kî re bivên bi daxwaza xwe didin wî. Paşê bi gilî û bi gazin û (ji rehma Allah) wek qewirandî jê re dikin cehennemeke ku dikevê.
وَمَنْ اَرَادَ الْاٰخِرَةَ وَسَعٰى لَهَا سَعْيَهَا وَهُوَ مُؤْمِنٌ فَاُو۬لٰٓئِكَ كَانَ سَعْيُهُمْ مَشْكُورًا
Kî jî warê axîretê bixwaze û ji bo wê wek mumîn bixebite, xebata wan wê bi zêdehayî bê pejirandin/qebûlkirin.
كُلًّا نُمِدُّ هٰٓؤُ۬لَٓاءِ وَهٰٓؤُ۬لَٓاءِ مِنْ عَطَٓاءِ رَبِّكَۜ وَمَا كَانَ عَطَٓاءُ رَبِّكَ مَحْظُورًا
Em ê ji bexşa/ji îhsana Rabbê te bidin wan (ên ku axîretê dixwazin) jî û ew ên din (ku daxwaza dinyayê dikin) jî. Bexşa/îhsana Rabbê te ji tu kesî re nehatîye birîn.
اُنْظُرْ كَيْفَ فَضَّلْنَا بَعْضَهُمْ عَلٰى بَعْضٍۜ وَلَلْاٰخِرَةُ اَكْبَرُ دَرَجَاتٍ وَاَكْبَرُ تَفْض۪يلًا
Binêre! Me çawa hinekên ji wan di ser hinekan re girtine. Bêguman derece û serdestîya axîretê herî mezintir e.
لَا تَجْعَلْ مَعَ اللّٰهِ اِلٰهًا اٰخَرَ فَتَقْعُدَ مَذْمُومًا مَخْذُولًا۟
Digel Allah îlâhekî din negire/danehêne! Nexwe tu yê wek zemkirî û bêalîkar matmayî bimînî.
وَقَضٰى رَبُّكَ اَلَّا تَعْبُدُٓوا اِلَّٓا اِيَّاهُ وَبِالْوَالِدَيْنِ اِحْسَانًاۜ اِمَّا يَبْلُغَنَّ عِنْدَكَ الْكِبَرَ اَحَدُهُمَٓا اَوْ كِلَاهُمَا فَلَا تَقُلْ لَهُمَٓا اُفٍّ وَلَا تَنْهَرْهُمَا وَقُلْ لَهُمَا قَوْلًا كَر۪يمًا
Rabbê te (bi vê pêwistîyê) hukim verbirîyê ku; ji wî pê ve ji kesî re îbadet nekin û ji dê û bavê xwe re qencîyê bikin. Eger ji wan yek an jî her du li cem te pîr bibin ji wan re nebêjin “Of” jî. Wan ne azirîne û gotina xweş ji wan re bibêje.
وَاخْفِضْ لَهُمَا جَنَاحَ الذُّلِّ مِنَ الرَّحْمَةِ وَقُلْ رَبِّ ارْحَمْهُمَا كَمَا رَبَّيَان۪ي صَغ۪يرًاۜ
Ji wan re bi hestên dilovanî tevbigere û dilnizm be (wan têxe bin baskên xwe yê merhamet û dildarîyê) û bibêje: “Rabbê min! Çawa ku wan min mezin kirin û gihandin tu jî bi rehma xwe bi wan re bike.”
رَبُّكُمْ اَعْلَمُ بِمَا ف۪ي نُفُوسِكُمْۜ اِنْ تَكُونُوا صَالِح۪ينَ فَاِنَّهُ كَانَ لِلْاَوَّاب۪ينَ غَفُورًا
Rabbê we bi tiştên di nefsên we de ye herî qenc dizane. Eger hûn bibin însanên salih, qet tu guman tune ku (Allah) ji bo wan ên ku berê xwe pirzêde didin wî/ji bo wan ên ewwabîn re pir bexşende ye/xafûr e.
وَاٰتِ ذَا الْقُرْبٰى حَقَّهُ وَالْمِسْك۪ينَ وَابْنَ السَّب۪يلِ وَلَا تُبَذِّرْ تَبْذ۪يرًا
Heqê eqrebayan û miskînan/xîzanên muhtac û rêwîyên di rê de mane bidin wan, lê bi vir de wir de nereşîne/belav neke.
اِنَّ الْمُبَذِّر۪ينَ كَانُٓوا اِخْوَانَ الشَّيَاط۪ينِۜ وَكَانَ الشَّيْطَانُ لِرَبِّه۪ كَفُورًا
(Lewre) kesên ku vir de wir de direşînin/îsraf dikin, birayên şeytan in. Lê şeytan bixwe li dij Rabbê xwe pir nankor e.
وَاِمَّا تُعْرِضَنَّ عَنْهُمُ ابْتِغَٓاءَ رَحْمَةٍ مِنْ رَبِّكَ تَرْجُوهَا فَقُلْ لَهُمْ قَوْلًا مَيْسُورًا
Eger ji ber ku ew rahmeta Rabbê xwe hêvî dikin tu ji wan rû vegerînî, ji wan re gotina xweş bibêje.
(Mirovek, ji ber sedema wekî tengezarîya debarê an nexweşîna xwe eger nikaribe alîkarîya eqrebayan an jî xîzanan bike jî wiha lê hatîye emirkirin ku ji wan re wek teselli gotinên xweş bên gotin.)
وَلَا تَجْعَلْ يَدَكَ مَغْلُولَةً اِلٰى عُنُقِكَ وَلَا تَبْسُطْهَا كُلَّ الْبَسْطِ فَتَقْعُدَ مَلُومًا مَحْسُورًا
Destê xwe li sitûyê xwe nepiçikîne (destgirtîtî/qesîsî neke) û bi tevahî jî veneke. Paşê tu ye wek lomedar û şerpeze heyirî bimînî.
اِنَّ رَبَّكَ يَبْسُطُ الرِّزْقَ لِمَنْ يَشَٓاءُ وَيَقْدِرُۜ اِنَّهُ كَانَ بِعِبَادِه۪ خَب۪يرًا بَص۪يرًا۟
Bêguman Rabbê te ji kî re daxwaz bike rizqê wî fireh an jî teng dike. Bêşik ew, li ser evdên xwe re (agahdarê her tiştî) Xabîr û (yê ku her tiştî dibîne) Basîr e.
وَلَا تَقْتُلُٓوا اَوْلَادَكُمْ خَشْيَةَ اِمْلَاقٍۜ نَحْنُ نَرْزُقُهُمْ وَاِيَّاكُمْۜ اِنَّ قَتْلَهُمْ كَانَ خِطْـًٔا كَب۪يرًا
Ji tirsa xîzanîyê/feqîrtîyê zarokên xwe nekujin. Rizqê wan jî û rizqê we jî em didin. Bêşik kuştina wan, gunehekî zehf mezin e (cirmekî pir giran e).
وَلَا تَقْرَبُوا الزِّنٰٓى اِنَّهُ كَانَ فَاحِشَةًۜ وَسَٓاءَ سَب۪يلًا
Nêzîkî zinayê nebin! Bêguman ew fehşayekî kirêt û rêyeke pîs e.
وَلَا تَقْتُلُوا النَّفْسَ الَّت۪ي حَرَّمَ اللّٰهُ اِلَّا بِالْحَقِّۜ وَمَنْ قُتِلَ مَظْلُومًا فَقَدْ جَعَلْنَا لِوَلِيِّه۪ سُلْطَانًا فَلَا يُسْرِفْ فِي الْقَتْلِۜ اِنَّهُ كَانَ مَنْصُورًا
Canê ku Allah (kuştina wê) heram kiriye, ne li ser heqîyê (ya ku li gorî şerîetê heq) be nekujin. Kî jî wek mezlum bê kuştin, bêşik me raye (ya qisasê) daye /welîyê wî. Nexwe bila ew jî di qisasê de/di kuştinê de bêpîvanî/zêdegavî neke. Lewre alîkarîya wî hatîye kirin.
وَلَا تَقْرَبُوا مَالَ الْيَت۪يمِ اِلَّا بِالَّت۪ي هِيَ اَحْسَنُ حَتّٰى يَبْلُغَ اَشُدَّهُۖ وَاَوْفُوا بِالْعَهْدِۚ اِنَّ الْعَهْدَ كَانَ مَسْؤُ۫لًا
Hetanî azeb bibin/bigîjin kemalê, bi awayekî xweşik pê ve nêzîkî malê sêwîyan nebin. Wefakarê ehdê xwe bin. Lewre her ehd, berpirsîyarî ye/mesûlîyet e.
وَاَوْفُوا الْكَيْلَ اِذَا كِلْتُمْ وَزِنُوا بِالْقِسْطَاسِ الْمُسْتَق۪يمِۜ ذٰلِكَ خَيْرٌ وَاَحْسَنُ تَأْو۪يلًا
Dema ku hûn dipîvin bêkêmahî/bi temamî bipîvin. Bi mêzêneke rasterast biwezinênin! Ev bi xêrtir e û wek encam herî xweşiktir e.
وَلَا تَقْفُ مَا لَيْسَ لَكَ بِه۪ عِلْمٌۜ اِنَّ السَّمْعَ وَالْبَصَرَ وَالْفُؤٰادَ كُلُّ اُو۬لٰٓئِكَ كَانَ عَنْهُ مَسْؤُ۫لًا
Ne de pey tiştê ku tu nizanî! Lewre gûh û çav û qelb ji van (ji tiştê dîtîye û bihîstîye û nîyet kiriye) hemû mesûl e.
وَلَا تَمْشِ فِي الْاَرْضِ مَرَحًاۚ اِنَّكَ لَنْ تَخْرِقَ الْاَرْضَ وَلَنْ تَبْلُغَ الْجِبَالَ طُولًا
Li ser rûyê erdê bi quretî bi rûgêrî nemeşe! Lewre tu ne dikarî erdê biqelişînî ne jî dikarî bigihîjî qam û bejna çiyan.
كُلُّ ذٰلِكَ كَانَ سَيِّئُهُ عِنْدَ رَبِّكَ مَكْرُوهًا
Xerabîya van hemûyan, li cem Rabbê te ji tiştên mekruh/kerîh in.
ذٰلِكَ مِمَّٓا اَوْحٰٓى اِلَيْكَ رَبُّكَ مِنَ الْحِكْمَةِۜ وَلَا تَجْعَلْ مَعَ اللّٰهِ اِلٰهًا اٰخَرَ فَتُلْقٰى ف۪ي جَهَنَّمَ مَلُومًا مَدْحُورًا
Ha ev, ew hikmet in ku Rabbê te ji te re wehîy kirine. Digel Allah îlâhekî din negire/danehêne! Nexwe tu yê wek zemkirî û qewirandî bi cehennemê ve bêyî avêtin.
اَفَاَصْفٰيكُمْ رَبُّكُمْ بِالْبَن۪ينَ وَاتَّخَذَ مِنَ الْمَلٰٓئِكَةِ اِنَاثًاۜ اِنَّكُمْ لَتَقُولُونَ قَوْلًا عَظ۪يمًا۟
Ma Rabbê we bi dayîna wan, ji we re zaroyên kurîn û ji bo xwe jî ji melâîketan keç hilbijartîye? Bêşik hûn gotineke pir mezin dibêjin.
وَلَقَدْ صَرَّفْنَا ف۪ي هٰذَا الْقُرْاٰنِ لِيَذَّكَّرُواۜ وَمَا يَز۪يدُهُمْ اِلَّا نُفُورًا
Sond be, ji bo ku şîretan bigirin me di vê Qur'anê de (heqîqetan) bi gelek awayî ji wan re beyan kir. Lê belê (ev ê ha,) rev û dûrbûna wan zêdetir kir.
قُلْ لَوْ كَانَ مَعَهُٓ اٰلِهَةٌ كَمَا يَقُولُونَ اِذًا لَابْتَغَوْا اِلٰى ذِي الْعَرْشِ سَب۪يلًا
Bibêje: “Eger wekî ku îdîa dikin, (digel Allah) hin îlâhên din hebûna (wê demê ew îlâh) ji bo ku herin cem Rabbê arşê wê li rêyan (wê bi tenê îbadetê wî bikirana û li pey razîbûna wî) bigerîyana.
سُبْحَانَهُ وَتَعَالٰى عَمَّا يَقُولُونَ عُلُوًّا كَب۪يرًا
Ew (Allah) ji wan tiştên ku dibêjin munezzeh e/berî ye û herî berz û bilind e.
تُسَبِّحُ لَهُ السَّمٰوَاتُ السَّبْعُ وَالْاَرْضُ وَمَنْ ف۪يهِنَّۜ وَاِنْ مِنْ شَيْءٍ اِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِه۪ وَلٰكِنْ لَا تَفْقَهُونَ تَسْب۪يحَهُمْۜ اِنَّهُ كَانَ حَل۪يمًا غَفُورًا
Heft esman û erd û tiştên di navbera wan de hene wî tesbîh dikin. Tiştekî ku wî bi hemd/bi pesinandin tesbîh nake, tune. Lê belê hûn tesbîhên wan fêm nakin. Bêguman ew, (wê cezaya ku heq dikin jî ji ser evdên xwe bi paş ve davêje/texîr dike) Halîm û (yê ku gunehan dibexşîne/efû dike û disitirîne û ji aqubeta gunehan evdên xwe diparêze) Xafûr e.
وَاِذَا قَرَأْتَ الْقُرْاٰنَ جَعَلْنَا بَيْنَكَ وَبَيْنَ الَّذ۪ينَ لَا يُؤْمِنُونَ بِالْاٰخِرَةِ حِجَابًا مَسْتُورًاۙ
Dema tu Qur'anê bixwînî, em di navbera te û ew ên bi axîretê îmân naynin de perdeyekê nexuyaye/manewî dikişinin.
وَجَعَلْنَا عَلٰى قُلُوبِهِمْ اَكِنَّةً اَنْ يَفْقَهُوهُ وَف۪ٓي اٰذَانِهِمْ وَقْرًاۜ وَاِذَا ذَكَرْتَ رَبَّكَ فِي الْقُرْاٰنِ وَحْدَهُ وَلَّوْا عَلٰٓى اَدْبَارِهِمْ نُفُورًا
Ji bo ku ji wê fêm nekin me perdeyek vezilandîye/vemitandîye ser dilê wan û li ser guhê wan jî giranîyek heye. Dema tu di Qur'anê de yekîtîya Rabbê xwe bi bîr tînî, bi kerb/bi nefret pişt xwe vedigerin û direvin diçin.
(Ji bo sebebên ji fêmkirina heqîyê re dibin asteng bnr. 6/En’am, 25.)
نَحْنُ اَعْلَمُ بِمَا يَسْتَمِعُونَ بِه۪ٓ اِذْ يَسْتَمِعُونَ اِلَيْكَ وَاِذْ هُمْ نَجْوٰٓى اِذْ يَقُولُ الظَّالِمُونَ اِنْ تَتَّبِعُونَ اِلَّا رَجُلًا مَسْحُورًا
Dema ew li te (bi dizî) guhdarî dikin ka ew gûh didin çi û dema ew ên zalim di nav xwe de pistepistê dikin û dibêjin: “Hûn ji mirovekî ku bi sêhrê ketîye pê ve nadin pey tu kesî” em pir qenc dizanin.
اُنْظُرْ كَيْفَ ضَرَبُوا لَكَ الْاَمْثَالَ فَضَلُّوا فَلَا يَسْتَط۪يعُونَ سَب۪يلًا
Ka binêre der heqê te de (wekî mecnun û sêhrkirî) çawa mîsalan didin! Êdî ew nikarin/hêza wan nagihîje ku rê (ya rast) bibînin.
وَقَالُٓوا ءَاِذَا كُنَّا عِظَامًا وَرُفَاتًا ءَاِنَّا لَمَبْعُوثُونَ خَلْقًا جَد۪يدًا
Gotin: “Dema ku em bibin hestî û ax û xwelî, ma em ê bi xuliqandinekî nû bêne vejandin?”
قُلْ كُونُوا حِجَارَةً اَوْ حَد۪يدًاۙ
Bibêje: “Dixwazin bibin kevir an jî bibin hesin!”
اَوْ خَلْقًا مِمَّا يَكْبُرُ ف۪ي صُدُورِكُمْۚ فَسَيَقُولُونَ مَنْ يُع۪يدُنَاۜ قُلِ الَّذ۪ي فَطَرَكُمْ اَوَّلَ مَرَّةٍۚ فَسَيُنْغِضُونَ اِلَيْكَ رُؤُ۫سَهُمْ وَيَقُولُونَ مَتٰى هُوَۜ قُلْ عَسٰٓى اَنْ يَكُونَ قَر۪يبًا
“An jî dixwazin bibin heyînekî ku hûn di dilê xwe de mezin dikin (hûn ê dîsa ji nû ve bên vejandin).” Wê bibêjin: “Ka kî dikare dîsa me bivejîne?” Bibêje: “Ew ê cara pêşî hûn xuliqandîye (dê we bivejîne)!” Wê serê xwe (bi biçûkdîtina te) bihejînin û bibêjin: “Ew kîngê ye?” Bibêje: “Dibe ku pir nêzîk be!”
يَوْمَ يَدْعُوكُمْ فَتَسْتَج۪يبُونَ بِحَمْدِه۪ وَتَظُنُّونَ اِنْ لَبِثْتُمْ اِلَّا قَل۪يلًا۟
Roja ku gazî we bike, hûn ê digel hemda jê re îcabetî wî bikin û hûn ê zen bikin ku qey demeke pir hindik li wir (li dinyayê) mane.
وَقُلْ لِعِبَاد۪ي يَقُولُوا الَّت۪ي هِيَ اَحْسَنُۜ اِنَّ الشَّيْطَانَ يَنْزَغُ بَيْنَهُمْۜ اِنَّ الشَّيْطَانَ كَانَ لِلْاِنْسَانِ عَدُوًّا مُب۪ينًا
Ji evdên min re bibêje: “Bila (di têkilîyên navbera xwe de) gotina herî xweşik bibêjin. Lewre şeytan (bi peyvên diemilînin re) dixwaze navbera wan xera bike. Bêşik şeytan, ji bo însan dijminekî eşkere ye.
رَبُّكُمْ اَعْلَمُ بِكُمْۜ اِنْ يَشَأْ يَرْحَمْكُمْ اَوْ اِنْ يَشَأْ يُعَذِّبْكُمْۜ وَمَٓا اَرْسَلْنَاكَ عَلَيْهِمْ وَك۪يلًا
Rabbê we, (rewşa ku hûn tê de ne) herî çêtir dizane. Eger bivê rahmê li we dike û eger bivê dê ezab li we bike. Me tu li ser wan wek wekîl (ku ji her tiştên wan mesûl) ne şandîye.
وَرَبُّكَ اَعْلَمُ بِمَنْ فِي السَّمٰوَاتِ وَالْاَرْضِۜ وَلَقَدْ فَضَّلْنَا بَعْضَ النَّبِيّ۪نَ عَلٰى بَعْضٍ وَاٰتَيْنَا دَاوُ۫دَ زَبُورًا
Kesên li erd û esmanan hene, Rabbê te herî çêtir bi wan dizane. Sond be me hinek pêxember di ser hinekan re girtine û me Zebûr daye Dawud.
قُلِ ادْعُوا الَّذ۪ينَ زَعَمْتُمْ مِنْ دُونِه۪ فَلَا يَمْلِكُونَ كَشْفَ الضُّرِّ عَنْكُمْ وَلَا تَحْو۪يلًا
Bibêje: “De heydê gazî wan ên ku we der heqê wan de hêvîya (şefaetê û rayeya teserûfa di kaînatê de û nêzbûna Allah) dikirin, bikin (em binêrin)! Ew ne dikarin zerarekî ji ser we rakin û ne jî dikarin (hêza wan tune ku) rewşa we biguherînin.”
اُو۬لٰٓئِكَ الَّذ۪ينَ يَدْعُونَ يَبْتَغُونَ اِلٰى رَبِّهِمُ الْوَس۪يلَةَ اَيُّهُمْ اَقْرَبُ وَيَرْجُونَ رَحْمَتَهُ وَيَخَافُونَ عَذَابَهُۜ اِنَّ عَذَابَ رَبِّكَ كَانَ مَحْذُورًا
Ew (heyîn) ên ku ji wan re dûa dikin bixwe jî ji bo ku nêzî Rabbê xwe bibin li wesîleyan digerin û rahmeta wî dixwazin û ji ezaba wî ditirsin. Lewre ezaba Allah, pêwiste ku jê bê parastin.
(Abdullah b. Mesûd (ra) wiha qotîye: “Ji muşrîkan hin kes perestîya cinan dikirin. Cinên ku muşrîkan perestî li wan dikirin piştre ketin îslâmê û ji bo nêzîkî Allah (ac) bibin dest bi amelên salih kirin. Muşrîkên ji vê rewşê ne agahdar bûn perestîya li cinan berdewam kirin.” (Buxarî, 4714; Mûslîm, 3030))
وَاِنْ مِنْ قَرْيَةٍ اِلَّا نَحْنُ مُهْلِكُوهَا قَبْلَ يَوْمِ الْقِيٰمَةِ اَوْ مُعَذِّبُوهَا عَذَابًا شَد۪يدًاۜ كَانَ ذٰلِكَ فِي الْكِتَابِ مَسْطُورًا
Qet tu bajar (ê gelê wî zalim in) tune ku an berî roja qiyametê em ê wan helak nekin an jî em ezabekî zor û asê li wî wan nekin. Ev, di Kitêbê (di Lewhu’l Mehfûzê) de nivîsandî ye.
وَمَا مَنَعَنَٓا اَنْ نُرْسِلَ بِالْاٰيَاتِ اِلَّٓا اَنْ كَذَّبَ بِهَا الْاَوَّلُونَۜ وَاٰتَيْنَا ثَمُودَ النَّاقَةَ مُبْصِرَةً فَظَلَمُوا بِهَاۜ وَمَا نُرْسِلُ بِالْاٰيَاتِ اِلَّا تَخْو۪يفًا
Tiştê ku me ji şandina ayetan/mucîzeyan paş ve dihêle tenê ev e ku, ew ên berê ew (ayet/mucîze) înkar kiribûn. Me wek (mucîzeyek) eşkere deveyeke mê da qewmê Semûd, (lê wan) zilim lê kirin. Em ayetan/mucîzeyan bitenê ji bo tirsandinê/xofandinê dişînin.
وَاِذْ قُلْنَا لَكَ اِنَّ رَبَّكَ اَحَاطَ بِالنَّاسِۜ وَمَا جَعَلْنَا الرُّءْيَا الَّت۪ٓي اَرَيْنَاكَ اِلَّا فِتْنَةً لِلنَّاسِ وَالشَّجَرَةَ الْمَلْعُونَةَ فِي الْقُرْاٰنِۜ وَنُخَوِّفُهُمْۙ فَمَا يَز۪يدُهُمْ اِلَّا طُغْيَانًا كَب۪يرًا۟
(Bi bîr bîne!) Me ji te re wiha gotibû: “Bêguman Rabbê te, hemû însanan bi çaralî dorpêç kiriye.” Ew xewna (bûyera Îsra û Mîracê) me nîşanî te da û dara (Zeqqûmê ya ku) di Qur'anê de hatîye lanetkirin me ji însanan re kir fitne. (Van tiştan gotin “Di şevekê de çawa ew qas rê çû? Ma di cehennemê de dar hene? Ew dar ji agirê cehennemê naşewitin? û ketin fitnê.) Em, wan ditirsînin. Lê (ev), ji tuxyaneke zêde pê ve tiştekî din li wan zêde nake.
وَاِذْ قُلْنَا لِلْمَلٰٓئِكَةِ اسْجُدُوا لِاٰدَمَ فَسَجَدُٓوا اِلَّٓا اِبْل۪يسَۜ قَالَ ءَاَسْجُدُ لِمَنْ خَلَقْتَ ط۪ينًاۚ
Dema ku me ji melâîketan re gotibû: “Ji Âdem re secde bikin.” Ji xeynî îblîs hemûyan secde kiribûn. (Îblîs) got: “Qey ez tu cara ji wî kesê ku te ji herîyê xuliqandîye re secde dikim?”
قَالَ اَرَاَيْتَكَ هٰذَا الَّذ۪ي كَرَّمْتَ عَلَيَّۘ لَئِنْ اَخَّرْتَنِ اِلٰى يَوْمِ الْقِيٰمَةِ لَاَحْتَنِكَنَّ ذُرِّيَّتَهُٓ اِلَّا قَل۪يلًا
(Îblîs) got: “Tu wî yê ku te ew ji min çêtir girtîye dibînî? Eger tu hetanî roja qiyametê muhletê bidî min ez ê ji hindikên wan pê ve yên mayîn têxim bin emrê xwe.”
قَالَ اذْهَبْ فَمَنْ تَبِعَكَ مِنْهُمْ فَاِنَّ جَهَنَّمَ جَزَٓاؤُ۬كُمْ جَزَٓاءً مَوْفُورًا
(Allah) got: “Here! Êdî kî ji wan bide pey te, bêşik wê cehennem ji bo we bibe cezayê bêkêmasî.”
وَاسْتَفْزِزْ مَنِ اسْتَطَعْتَ مِنْهُمْ بِصَوْتِكَ وَاَجْلِبْ عَلَيْهِمْ بِخَيْلِكَ وَرَجِلِكَ وَشَارِكْهُمْ فِي الْاَمْوَالِ وَالْاَوْلَادِ وَعِدْهُمْۜ وَمَا يَعِدُهُمُ الشَّيْطَانُ اِلَّا غُرُورًا
“Ji wan hêza te digihîje kîjanê, bi dengê xwe wan fît bike/biazirîne û bi (artêşên) siwarî û pîyadeyên xwe bi ser wan de here û di mal û zarokên wan de bibe şirîk û weadan li wan bike.” Tiştê ku şeytan li wan wead dike ji xapandinê pê ve ne tiştekî din e.
اِنَّ عِبَاد۪ي لَيْسَ لَكَ عَلَيْهِمْ سُلْطَانٌۜ وَكَفٰى بِرَبِّكَ وَك۪يلًا
Bêguman li ser evdên min qet tu serwerîya te tune. Wek Wekîl (ku hemû karûbar hewaleyê wî dibin) Rabbê te bes e.
رَبُّكُمُ الَّذ۪ي يُزْج۪ي لَكُمُ الْفُلْكَ فِي الْبَحْرِ لِتَبْتَغُوا مِنْ فَضْلِه۪ۜ اِنَّهُ كَانَ بِكُمْ رَح۪يمًا
Ji bo ku hûn (ji xwe re) ji lutf û îhsana wî bigerin Rabbê we, ew e ku ji bona we li ser behrê (bi hêsanî) keştîyan dimeşîne. Bêşik ew, ji we re pir bi rehm e.
وَاِذَا مَسَّكُمُ الضُّرُّ فِي الْبَحْرِ ضَلَّ مَنْ تَدْعُونَ اِلَّٓا اِيَّاهُۚ فَلَمَّا نَجّٰيكُمْ اِلَى الْبَرِّ اَعْرَضْتُمْۜ وَكَانَ الْاِنْسَانُ كَفُورًا
Dema di behrê de tengezarîyek bê serê we, ji xeynî wî (Allah) ew ên ku we ji wan re dûa dikirin winda dibin diçin, hûn bitenê jê re lavahî dikin. Lê çaxê ew, we derdixîne bejahîyê ve û we xelas dike hûn rû vedigerînin. Jixwe însan pir nankor e.
اَفَاَمِنْتُمْ اَنْ يَخْسِفَ بِكُمْ جَانِبَ الْبَرِّ اَوْ يُرْسِلَ عَلَيْكُمْ حَاصِبًا ثُمَّ لَا تَجِدُوا لَكُمْ وَك۪يلًاۙ
(Baş e) qey hûn ewle ne ku Allah ji hêla bejahîyê ve dê wê binerd neke an jî bahozeke/firtoneyeke neşîne ku erd serûbin dike? Paşê hûn ji xwe re wekîlek/parêzvanek jî nabînin.
اَمْ اَمِنْتُمْ اَنْ يُع۪يدَكُمْ ف۪يهِ تَارَةً اُخْرٰى فَيُرْسِلَ عَلَيْكُمْ قَاصِفًا مِنَ الرّ۪يحِ فَيُغْرِقَكُمْ بِمَا كَفَرْتُمْۙ ثُمَّ لَا تَجِدُوا لَكُمْ عَلَيْنَا بِه۪ تَب۪يعًا
An jî qey hûn ewle ne ku Allah carekî din we nevegerîne behrê û di muqabilê nankorîya we de bahozeke ku her tiştî serûbin dike di ser we de bişîne û we bin av bike/bixeniqîne? Paşê hûn li dij me toldarekî jî nikarin bibînin!
وَلَقَدْ كَرَّمْنَا بَن۪ٓي اٰدَمَ وَحَمَلْنَاهُمْ فِي الْبَرِّ وَالْبَحْرِ وَرَزَقْنَاهُمْ مِنَ الطَّيِّبَاتِ وَفَضَّلْنَاهُمْ عَلٰى كَث۪يرٍ مِمَّنْ خَلَقْنَا تَفْض۪يلًا۟
Sond be me zaroyên Âdem xwedîrûmet/xwedîrêz/xwedîizzet kirin. Me ew di behr û berîyê de (bi wesaîtên cuda) kişandine û bi tiştên pak û xweş riziqandîye. Û me ew di ser gelek mexluqên xwe re (bi awayekî diyar) çêtir girtîye.
يَوْمَ نَدْعُوا كُلَّ اُنَاسٍ بِاِمَامِهِمْۚ فَمَنْ اُو۫تِيَ كِتَابَهُ بِيَم۪ينِه۪ فَاُو۬لٰٓئِكَ يَقْرَؤُ۫نَ كِتَابَهُمْ وَلَا يُظْلَمُونَ فَت۪يلًا
Wê rojê, bi îmamên wan/bi serokên wan em gazî her civaka însanan dikin. Êdî Kitêba kî ji milê rastê ve bê dayîn ewana (di nav kêf û mizgînîyê de) Kitêba xwe dixwînin û bi qasî mûyekî be jî neheqî li wan nayê kirin.
وَمَنْ كَانَ ف۪ي هٰذِه۪ٓ اَعْمٰى فَهُوَ فِي الْاٰخِرَةِ اَعْمٰى وَاَضَلُّ سَب۪يلًا
Kî di vê (dinyayê de li dij heqîyê) kor be ew kes wê di axîretê de jî bibe ji kor û rêşaşên herî zêde xerifîye.
وَاِنْ كَادُوا لَيَفْتِنُونَكَ عَنِ الَّذ۪ٓي اَوْحَيْنَٓا اِلَيْكَ لِتَفْتَرِيَ عَلَيْنَا غَيْرَهُۗ وَاِذًا لَاتَّخَذُوكَ خَل۪يلًا
Hindik mabû ku ji wê tiştên ku me ji te re wehîy kirine pê ve hin tiştên din li dij me li hev dû bînî û (bi vê awayê) te têxin fitneyê. (Eger te daxwaza wan bidana) ew çax wê te ji xwe re wek dost bigirtana.
وَلَوْلَٓا اَنْ ثَبَّتْنَاكَ لَقَدْ كِدْتَ تَرْكَنُ اِلَيْهِمْ شَيْـًٔا قَل۪يلًاۗ
Eger me (lingên) te sabit negirtibana, hindik mabû ku te hinek be jî meylî wan bikira.
اِذًا لَاَذَقْنَاكَ ضِعْفَ الْحَيٰوةِ وَضِعْفَ الْمَمَاتِ ثُمَّ لَا تَجِدُ لَكَ عَلَيْنَا نَص۪يرًا
Wê demê me dê di heyata te de û di mirina te de jana ezabê qat bi qat bi te bida tamkirin/çêjandin. Paşê te li hemberî me ji xwe re alîkarek jî nedidît.
(Li ser sebeba nizûla ayetên 73-75. de ev ramanên hanê hatine teqdîm kirin:
a. Eşîra Seqîfîyan hatin cem Rasûlullah (ass) û wiha gotin: “Salekî din destûra perestîya Lat bide me û çawa ku te newala Mekkeyê wek ‘muqaddes/heram’ îlan kiriye newala me jî wek muqaddes îlan bike. Daxwaza me ew e ku qewmên Ereb serdestîya me bibînin.” Dema ku Rasûlullah (ass) ji vê pêşnîyarîya wan nekêfxweş/nerazî bû, Seqîfîyan wiha gotin: “Tu bêje Allah wisa ferman kiriye.” Li ser vê mijarê ev ayet nazil bû.
b. Muşrîkan ji Rasûlullah (ass) re wiha gotin: “Hetanî tu bi serê tilîyên xwe be jî dest li pûtên me nedî, em dev ji te bernadin.” Pêxember (ass) di dilê xwe de wiha fikirî: “Qey ez wiha bikim wê çi bibe? Allah dizane ku ez tu carî ji wan ne razî me.” Li ser vê bûyerê ev ayet nazil bû.
c. Qureyşîyan bi Rasûlullah (ass) hevdîtinekî bi taybet kirin. Hetanî sibehê jê re wiha gotin: “Tu serwerê me yî û kurê serwerekî ji serwerên me yî.” Bi van gotinan wî dipesinandin. Hindik mabû ku Rasûlullah (ass) herênî bida daxwazên wan. Di wê lehzê de ev ayet nazil bû.
d. Muşrîkan ji Rasûlullah (ass) daxwaza dûrxistina bendeyan û xîzanan kirin. Li ser vê mijarê ev ayet nazil bû. (Tefsîra Zadu’l Mesîr)
Dawetvanên tewhîdê, di dirêjahîya dîrokê de li rastî tehdîdên tirsdêr û pêşnîyarîyên averêker hatine. Allah (ac) di van her du rewşan de jî rê nîşanî mumînan daye. Ji bo pêşnîyarîyên averêker li ayetên 6/En’am 53, 17/Îsra 73-75 û ji bo tehdîdan jî li ayetên 6/En’am 82. binêrin.)
وَاِنْ كَادُوا لَيَسْتَفِزُّونَكَ مِنَ الْاَرْضِ لِيُخْرِجُوكَ مِنْهَا وَاِذًا لَا يَلْبَثُونَ خِلَافَكَ اِلَّا قَل۪يلًا
Ji bo ku (ji Mekkeyê) derêxin hindik mabû ku te hilceniqînin. (Eger te derxistibana) piştî te ji wextekî kurt pê ve li wê derê nediman.
سُنَّةَ مَنْ قَدْ اَرْسَلْنَا قَبْلَكَ مِنْ رُسُلِنَا وَلَا تَجِدُ لِسُنَّتِنَا تَحْو۪يلًا۟
Sunneta/qanûna (diyarkirî ku me) li ser pêxemberên xwe yên berîya te ew şandibûn jî ev bû. Tu di sunneta me de qet guherandinekî nabînî.
(Sunnet; tê ser maneya rê û rêbaza ji terefê însanan ve tê taqibkirin û adetên tên dubarekirin. Sunnetullah, qanûnên Allah (ac) in ku qet tu cara naguherin. Tiştên ku Allah (ac) ji bo ferd û civakan diyar kiriye û timûdaîm muteber û rewacdar e û dema ji bo encamê sebebên diyarker tên cem hevdu aqûbeta ku bivê nevê pêk tê ye.)
اَقِمِ الصَّلٰوةَ لِدُلُوكِ الشَّمْسِ اِلٰى غَسَقِ الَّيْلِ وَقُرْاٰنَ الْفَجْرِۜ اِنَّ قُرْاٰنَ الْفَجْرِ كَانَ مَشْهُودًا
Ji ber avabûna rojê (ji wextê nîvro) hetanî tarîtîya şevê bi rasterastî nimêja xwe bike. Qur'an’a Fecrê jî/nimêja sibehê jî (bike). Qur'an’a Fecrê/nimêja sibehê, nimêjeke bigovan/bişahid e.
وَمِنَ الَّيْلِ فَتَهَجَّدْ بِه۪ نَافِلَةً لَكَۗ عَسٰٓى اَنْ يَبْعَثَكَ رَبُّكَ مَقَامًا مَحْمُودًا
(Wextekê) ji şevê, nafîleyekî wek mexsûsê te (bi Qur'anê) nimêja teheccûdê bike. Hêvî heye ku Rabbê te, (bi vî awayî) te bigihîne Meqamê Mahmûd/Meqamê Pesinandî.
وَقُلْ رَبِّ اَدْخِلْن۪ي مُدْخَلَ صِدْقٍ وَاَخْرِجْن۪ي مُخْرَجَ صِدْقٍ وَاجْعَلْ ل۪ي مِنْ لَدُنْكَ سُلْطَانًا نَص۪يرًا
Bibêje: “Rabbê min! Ketina cihekî ku ez ê têkevimê, min li ser rastîyê têxê wê derê û derketina cihê ku ez ê jê derkevim jî derketina min li ser rastîyê pêk bîne. Ji cem xwe ve (ji bo serkeftina îslâmê) hêzeke alîkar bide min.”
وَقُلْ جَٓاءَ الْحَقُّ وَزَهَقَ الْبَاطِلُۜ اِنَّ الْبَاطِلَ كَانَ زَهُوقًا
Bibêje: “Heq hat. Batil zail/winda bû. Bêguman batil mehkûmê windabûnê/tunebûnê ye.
وَنُنَزِّلُ مِنَ الْقُرْاٰنِ مَا هُوَ شِفَٓاءٌ وَرَحْمَةٌ لِلْمُؤْمِن۪ينَۙ وَلَا يَز۪يدُ الظَّالِم۪ينَ اِلَّا خَسَارًا
Em ji Qur'anê ayetên wisan nazil dikin ku (ji nexweşînên wekî guman û şehewat û hezkirina dinyayê) ji bo mumînan şîfa û rahmet in. Lê ji zîyanê/xusranê pê ve tu tiştî li zaliman zêde nake.
(Ji bo meqseda nazilkirina Kitêbê bnr. 4/Nîsa, 105.)
وَاِذَٓا اَنْعَمْنَا عَلَى الْاِنْسَانِ اَعْرَضَ وَنَاٰ بِجَانِبِه۪ۚ وَاِذَا مَسَّهُ الشَّرُّ كَانَ يَؤُ۫سًا
Dema em nîmetekî didin însan (ji şikurdarîyê) berê xwe vedigerîne (heqê wan nîmetan xweş nake) û ji me dûr dibe. Çi dema tengezarîyek digihîje wî ew bêhêvî dimîne.
قُلْ كُلٌّ يَعْمَلُ عَلٰى شَاكِلَتِه۪ۜ فَرَبُّكُمْ اَعْلَمُ بِمَنْ هُوَ اَهْدٰى سَب۪يلًا۟
Bibêje: “Herkes li gorî xûy/tebîet/meşreba xwe tevdigere. Ji we kî li ser rêya rast be Rabbê we herî çêtir dizane.”
وَيَسْـَٔلُونَكَ عَنِ الرُّوحِۜ قُلِ الرُّوحُ مِنْ اَمْرِ رَبّ۪ي وَمَٓا اُو۫ت۪يتُمْ مِنَ الْعِلْمِ اِلَّا قَل۪يلًا
Der heqê rûh ji te dipirsin. Bibêje: “Rûh, di bin emrê Rabbê min de ye. Ji bo we ji tiştekî hindik pê ve tu ilim nehatîye dayîn.”
وَلَئِنْ شِئْنَا لَنَذْهَبَنَّ بِالَّذ۪ٓي اَوْحَيْنَٓا اِلَيْكَ ثُمَّ لَا تَجِدُ لَكَ بِه۪ عَلَيْنَا وَك۪يلًاۙ
Sond be, eger em bixwazin em ê tiştên ku me ji te re wehîy kirine hemûyan (ji qelb û aqlê te) jê bibin. Paşê ji bo vê tu li hemberî me ji xwe re wekîlekî jî (ku alîkarîya te bike) nabînî.
اِلَّا رَحْمَةً مِنْ رَبِّكَۜ اِنَّ فَضْلَهُ كَانَ عَلَيْكَ كَب۪يرًا
(Nekirina vê) bi tenê ji ber rahmeta Rabbê te ye. Bêşik lutf û îhsana wî ya li ser te pirzêde ye.
قُلْ لَئِنِ اجْتَمَعَتِ الْاِنْسُ وَالْجِنُّ عَلٰٓى اَنْ يَأْتُوا بِمِثْلِ هٰذَا الْقُرْاٰنِ لَا يَأْتُونَ بِمِثْلِه۪ وَلَوْ كَانَ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ ظَه۪يرًا
Bibêje: “Eger însan û cin ji bo (Kitêbeke) mîna/weke Qur'anê bînin bitevahî bicivin û ji hevdu re bibin alîkar, dîsa jî nikarin yekî weke wê bînin.”
وَلَقَدْ صَرَّفْنَا لِلنَّاسِ ف۪ي هٰذَا الْقُرْاٰنِ مِنْ كُلِّ مَثَلٍۘ فَاَبٰٓى اَكْثَرُ النَّاسِ اِلَّا كُفُورًا
Sond be me di vê Qur'anê de ji însanan re ji her mîsalê raveyên/îzahatên pircûre kiriye. Lê pirên însanan (şûna/dêla ku şîret bigirin) di kufrê de di ber didin/israr dikin.
وَقَالُوا لَنْ نُؤْمِنَ لَكَ حَتّٰى تَفْجُرَ لَنَا مِنَ الْاَرْضِ يَنْبُوعًاۙ
Gotin: “Hetanî tu ji me re ji erdê kanîyan dernexînî em îmân bi te naynin.”
اَوْ تَكُونَ لَكَ جَنَّةٌ مِنْ نَخ۪يلٍ وَعِنَبٍ فَتُفَجِّرَ الْاَنْهَارَ خِلَالَهَا تَفْج۪يرًاۙ
“An jî ji bo te bostanekî xurme û rezekî tirî hebin û divê ku tu ji nav wan çeman derxînî.”
اَوْ تُسْقِطَ السَّمَٓاءَ كَمَا زَعَمْتَ عَلَيْنَا كِسَفًا اَوْ تَأْتِيَ بِاللّٰهِ وَالْمَلٰٓئِكَةِ قَب۪يلًاۙ
“An jî wekî ku tu îdîa dikî asîman parçe parçe di ser me de bînî xwarê an jî wê tu Allah û melâîketan (bi awayê ku bi çavan bên dîtin) bînî pêşberî me.”
اَوْ يَكُونَ لَكَ بَيْتٌ مِنْ زُخْرُفٍ اَوْ تَرْقٰى فِي السَّمَٓاءِۜ وَلَنْ نُؤْمِنَ لِرُقِيِّكَ حَتّٰى تُنَزِّلَ عَلَيْنَا كِتَابًا نَقْرَؤُ۬هُۜ قُلْ سُبْحَانَ رَبّ۪ي هَلْ كُنْتُ اِلَّا بَشَرًا رَسُولًا۟
“An jî divê ji zêran xanîyekî te hebûya an jî tu hilkişî/bifirî esmana. Lê heta tu ji esmana ji me re Kitêbeke ku em bixwînin neynî em bi hilkişîna te ya esman jî bawerî naynin.” Bibêje: “Ez Rabbê xwe tenzîh dikim. Ma ez ji pêxemberekî beşer pê ve tiştekî din im?”
وَمَا مَنَعَ النَّاسَ اَنْ يُؤْمِنُٓوا اِذْ جَٓاءَهُمُ الْهُدٰٓى اِلَّٓا اَنْ قَالُٓوا اَبَعَثَ اللّٰهُ بَشَرًا رَسُولًا
Dema hîdayet ji însanan re hat, tiştê ku wan ji îmân anînê men dike ev gotin e: “Erê ma Allah ji pêxembertîyê re însanek şand?”
قُلْ لَوْ كَانَ فِي الْاَرْضِ مَلٰٓئِكَةٌ يَمْشُونَ مُطْمَئِنّ۪ينَ لَنَزَّلْنَا عَلَيْهِمْ مِنَ السَّمَٓاءِ مَلَكًا رَسُولًا
Bibêje: “Eger li ser rûyê erdê di nav ewlehî û aramîyê de melâîket bimeşîyana, helbet me yê ji wan re ji esman pêxemberekî ji melâîketan daxistana.”
قُلْ كَفٰى بِاللّٰهِ شَه۪يدًا بَيْن۪ي وَبَيْنَكُمْۜ اِنَّهُ كَانَ بِعِبَادِه۪ خَب۪يرًا بَص۪يرًا
Bibêje: “Di navbera min û we de wek şahid Allah bes e. Bêguman ew li ser evdên xwe (agahdarê her tiştî) Xabîr û (yê ku her tiştî dibîne) Basîr e.
وَمَنْ يَهْدِ اللّٰهُ فَهُوَ الْمُهْتَدِۚ وَمَنْ يُضْلِلْ فَلَنْ تَجِدَ لَهُمْ اَوْلِيَٓاءَ مِنْ دُونِه۪ۜ وَنَحْشُرُهُمْ يَوْمَ الْقِيٰمَةِ عَلٰى وُجُوهِهِمْ عُمْيًا وَبُكْمًا وَصُمًّاۜ مَأْوٰيهُمْ جَهَنَّمُۜ كُلَّمَا خَبَتْ زِدْنَاهُمْ سَع۪يرًا
Allah her kî hîdayet bike, wî rêya rast dîtîye. Kî jî bixerifîne, êdî tu ji wî pê ve ji wan re welîyan/dostan nabînî. Roja qiyametê em ê wan deverû/serdevkî, wek kor û lal û ker heşr bikin. Sitargeha wan cehennem e. Çi dema ku agirê wê kêm dibe, alavên bi erjeng/bi dehşet em ji bo wan zêde dikin.
ذٰلِكَ جَزَٓاؤُ۬هُمْ بِاَنَّهُمْ كَفَرُوا بِاٰيَاتِنَا وَقَالُٓوا ءَاِذَا كُنَّا عِظَامًا وَرُفَاتًا ءَاِنَّا لَمَبْعُوثُونَ خَلْقًا جَد۪يدًا
Ev, cezayê wan e. (Sedema wê jî) înkar kirina ayetên me û ev gotina wan e: “Piştî wê dema em bibin hestî û tevlî ax û xwelîyê bibin, ma em ê bi xuliqandineke nû bên vejandin?”
اَوَلَمْ يَرَوْا اَنَّ اللّٰهَ الَّذ۪ي خَلَقَ السَّمٰوَاتِ وَالْاَرْضَ قَادِرٌ عَلٰٓى اَنْ يَخْلُقَ مِثْلَهُمْ وَجَعَلَ لَهُمْ اَجَلًا لَا رَيْبَ ف۪يهِۜ فَاَبَى الظَّالِمُونَ اِلَّا كُفُورًا
Erê ma qey ew nabînin Allahê erd û esman xuliqandîye qadir e ku yên wekî wan jî bixuliqîne? Ji bo wan ecelan danîye ku di wan de qet tu guman tune. Lê zaliman (şûna/dêla ku bifikirin û fêm bikin) di kufrê de di ber didin/israr dikin.
قُلْ لَوْ اَنْتُمْ تَمْلِكُونَ خَزَٓائِنَ رَحْمَةِ رَبّ۪ٓي اِذًا لَاَمْسَكْتُمْ خَشْيَةَ الْاِنْفَاقِۜ وَكَانَ الْاِنْسَانُ قَتُورًا۟
Bibêje: “Eger hûn bibûna xwedîyê xezîneyên rahmeta Rabbê min jî ji tirsa qedînê/xelasbûnê dê we çavtengî/qesîsî bikira. Jixwe însan pir tima/destgirtî ye.”
وَلَقَدْ اٰتَيْنَا مُوسٰى تِسْعَ اٰيَاتٍ بَيِّنَاتٍ فَسْـَٔلْ بَن۪ٓي اِسْرَٓاء۪يلَ اِذْ جَٓاءَهُمْ فَقَالَ لَهُ فِرْعَوْنُ اِنّ۪ي لَاَظُنُّكَ يَا مُوسٰى مَسْحُورًا
Sond be me neh ayetên/mucîzeyên eşkere dane Mûsa. Bipirse ji Benî Îsraîlîyan! Dema Mûsa ji wan re hatibû, Firewn jê re got: “Ya Mûsa! Ez bawer im ku tu muheqeq mirovekî sêhrkirî yî.”
قَالَ لَقَدْ عَلِمْتَ مَٓا اَنْزَلَ هٰٓؤُ۬لَٓاءِ اِلَّا رَبُّ السَّمٰوَاتِ وَالْاَرْضِ بَصَٓائِرَۚ وَاِنّ۪ي لَاَظُنُّكَ يَا فِرْعَوْنُ مَثْبُورًا
Mûsa got: “Sond be tu bixwe jî dizanî, ji bo ku (însanan) bike xwedî besîret van (ayetên hanê) Rabbê erd û esmanan daxistîye. Û ez bixwe jî bi vê teqez bawer im ku tu ji helakbûyîyan î, hê Firewn!”
فَاَرَادَ اَنْ يَسْتَفِزَّهُمْ مِنَ الْاَرْضِ فَاَغْرَقْنَاهُ وَمَنْ مَعَهُ جَم۪يعًاۙ
Xwest ku wan bihilceniqîne û ji warê wan (nefî/sirgûn) bike. Me jî ew û ew ên ligel wî/pêre bûn tev (di avê de) xeniqand.
وَقُلْنَا مِنْ بَعْدِه۪ لِبَن۪ٓي اِسْرَٓاء۪يلَ اسْكُنُوا الْاَرْضَ فَاِذَا جَٓاءَ وَعْدُ الْاٰخِرَةِ جِئْنَا بِكُمْ لَف۪يفًاۜ
Paşê di pey wî re me ji Benî Îsraîl re wiha ferman kiribû: “Li wê derê hûn bi cih bibin. Dema peymana axîretê hat, em ê we hemûyan li hev kom bikin/bicivînin.”
وَبِالْحَقِّ اَنْزَلْنَاهُ وَبِالْحَقِّ نَزَلَۜ وَمَٓا اَرْسَلْنَاكَ اِلَّا مُبَشِّرًا وَنَذ۪يرًاۢ
Me ew (Qur'an) bi heqî daxist, ew jî wek heq nazil bû. Me tu jî tenê bi mizgînî û hişyarkerî şandîye.
وَقُرْاٰنًا فَرَقْنَاهُ لِتَقْرَاَهُ۫ عَلَى النَّاسِ عَلٰى مُكْثٍ وَنَزَّلْنَاهُ تَنْز۪يلًا
Ji bo ku tu ji însanan re bi navber ên diyarkirî/giran giran bixwînî me Qur'an beş bi beş veqetand û nazil kir.
قُلْ اٰمِنُوا بِه۪ٓ اَوْ لَا تُؤْمِنُواۜ اِنَّ الَّذ۪ينَ اُو۫تُوا الْعِلْمَ مِنْ قَبْلِه۪ٓ اِذَا يُتْلٰى عَلَيْهِمْ يَخِرُّونَ لِلْاَذْقَانِ سُجَّدًاۙ
Bibêje: “Dixwazin pê îmân bînin û dixwazin (pê îman) neynin! Dema ew ji yên berî we re ku ilim ji wan re hatîye dayîn dihat xwendin li ser çenên xwe (deverû) diçûn secdê.”
وَيَقُولُونَ سُبْحَانَ رَبِّنَٓا اِنْ كَانَ وَعْدُ رَبِّنَا لَمَفْعُولًا
Û wiha digotin: “Em Rabbê xwe tenzîh dikin! Bêguman weada Rabbê me pêk hatîye.”
وَيَخِرُّونَ لِلْاَذْقَانِ يَبْكُونَ وَيَز۪يدُهُمْ خُشُوعًا
Ew serdevkî diçin secdê û digirin û ev (rewş) xuşuya wan zêdetir dike.
قُلِ ادْعُوا اللّٰهَ اَوِ ادْعُوا الرَّحْمٰنَۜ اَيًّا مَا تَدْعُوا فَلَهُ الْاَسْمَٓاءُ الْحُسْنٰىۚ وَلَا تَجْهَرْ بِصَلَاتِكَ وَلَا تُخَافِتْ بِهَا وَابْتَغِ بَيْنَ ذٰلِكَ سَب۪يلًا
Bibêje: “Dixwazin bi (navê) Er-Rahmân (ji Allah re) dûa bikin û dixwazin bi (navê) Allah (dûa bikin.) Hûn dûayên xwe bi kîjan (navê) bikin, navên/esmaên herî xweşik yên wî ne. Di nimêjê de dengê xwe ne pir bilind bike û ne jî pir kêm bike. Di navbera van her duyan de bi rêyekî bigire.”
وَقُلِ الْحَمْدُ لِلّٰهِ الَّذ۪ي لَمْ يَتَّخِذْ وَلَدًا وَلَمْ يَكُنْ لَهُ شَر۪يكٌ فِي الْمُلْكِ وَلَمْ يَكُنْ لَهُ وَلِيٌّ مِنَ الذُّلِّ وَكَبِّرْهُ تَكْب۪يرًا
Bibêje: “Hemd ji Allah re ye ku ji xwe re zarok negirtîye û di hakimîyeta wî/di serwerîya wî de şirîkê wî tune û (ew ku) ji ber acizîyê/zeîftîyê jî hewcedarîya wî bi dost girtinê tune ye. Û wî tekbîr/mezin bike.”