اِنَّ الَّذ۪ينَ يَأْكُلُونَ اَمْوَالَ الْيَتَامٰى ظُلْمًا اِنَّمَا يَأْكُلُونَ ف۪ي بُطُونِهِمْ نَارًاۜ وَسَيَصْلَوْنَ سَع۪يرًا۟
Bêguman ew ên bi neheqî malên sêwîyan dixwin; wan zikê xwe enceq bi agir dagirtine. Û wê bikevin agirekî ku alavên bi erjeng direşîne.
يُوص۪يكُمُ اللّٰهُ ف۪ٓي اَوْلَادِكُمْ لِلذَّكَرِ مِثْلُ حَظِّ الْاُنْثَيَيْنِۚ فَاِنْ كُنَّ نِسَٓاءً فَوْقَ اثْنَتَيْنِ فَلَهُنَّ ثُلُثَا مَا تَرَكَۚ وَاِنْ كَانَتْ وَاحِدَةً فَلَهَا النِّصْفُۜ وَلِاَبَوَيْهِ لِكُلِّ وَاحِدٍ مِنْهُمَا السُّدُسُ مِمَّا تَرَكَ اِنْ كَانَ لَهُ وَلَدٌۚ فَاِنْ لَمْ يَكُنْ لَهُ وَلَدٌ وَوَرِثَهُٓ اَبَوَاهُ فَلِاُمِّهِ الثُّلُثُۚ فَاِنْ كَانَ لَهُٓ اِخْوَةٌ فَلِاُمِّهِ السُّدُسُ مِنْ بَعْدِ وَصِيَّةٍ يُوص۪ي بِهَٓا اَوْ دَيْنٍۜ اٰبَٓاؤُ۬كُمْ وَاَبْنَٓاؤُ۬كُمْۚ لَا تَدْرُونَ اَيُّهُمْ اَقْرَبُ لَكُمْ نَفْعًاۚ فَر۪يضَةً مِنَ اللّٰهِۜ اِنَّ اللّٰهَ كَانَ عَل۪يمًا حَك۪يمًا
Allah, der heqê zarokên we de şîret li we dike ku ji mîrasê, ji mêran re bi qasî du para jinan heye. Eger ew (zarokên qîz) ji didûyan zêdetir bin, ji malê yê mirî, ji wan re ji sê paran du par heye. Eger (zarokê keç) bi tenê be nîvê mal ya wê ye. Zarokên (kesê) mirî hebe, ji dê û bavê wî her yekê re ji şeşan yek heye. Eger zarokên (kesê) mirî tunebe û dê û bavê wî jê re waris bin, ji dêya wî re ji sisêyan yek dikeve. Eger birayên wî hebin, para dêya wî ji şeşan yek e. (Ev parvekirin) piştî wesîyeta wî kiriye bê pêkanîn û deynê wî bê dayîn e. Bavên we û zarokên we! Hûn nizanin ku ji wan kîjan di sûdmendîyê de ji we re nêz e. (Ev payên hanê) ji hêla/ji alîyê Allah in ku li ser we ferz kiriye. Bêguman Allah (zanayê her tiştî) Alîm û (xwedî hikum û hikmet) Hakîm e.
وَلَكُمْ نِصْفُ مَا تَرَكَ اَزْوَاجُكُمْ اِنْ لَمْ يَكُنْ لَهُنَّ وَلَدٌۚ فَاِنْ كَانَ لَهُنَّ وَلَدٌ فَلَكُمُ الرُّبُعُ مِمَّا تَرَكْنَ مِنْ بَعْدِ وَصِيَّةٍ يُوص۪ينَ بِهَٓا اَوْ دَيْنٍۜ وَلَهُنَّ الرُّبُعُ مِمَّا تَرَكْتُمْ اِنْ لَمْ يَكُنْ لَكُمْ وَلَدٌۚ فَاِنْ كَانَ لَكُمْ وَلَدٌ فَلَهُنَّ الثُّمُنُ مِمَّا تَرَكْتُمْ مِنْ بَعْدِ وَصِيَّةٍ تُوصُونَ بِهَٓا اَوْ دَيْنٍۜ وَاِنْ كَانَ رَجُلٌ يُورَثُ كَلَالَةً اَوِ امْرَاَةٌ وَلَهُٓ اَخٌ اَوْ اُخْتٌ فَلِكُلِّ وَاحِدٍ مِنْهُمَا السُّدُسُۚ فَاِنْ كَانُٓوا اَكْثَرَ مِنْ ذٰلِكَ فَهُمْ شُرَكَٓاءُ فِي الثُّلُثِ مِنْ بَعْدِ وَصِيَّةٍ يُوصٰى بِهَٓا اَوْ دَيْنٍۙ غَيْرَ مُضَٓارٍّۚ وَصِيَّةً مِنَ اللّٰهِۜ وَاللّٰهُ عَل۪يمٌ حَل۪يمٌۜ
Eger zarokên wê tune be; nîvê mîrasê jinên we ji we re ye. Eger zarokên wan hebe, piştî ku wesîyet pêk bê û deynên wê bê dayîn ji yê mayî ji çaran yek ji we re ye. Eger zarokên we tune be, ji malê ku we hiştîye ji çaran yek ji jinên we re ye. Eger zarokên we hebe, piştî ku wesîyeta pêk bê û deynên we bê dayîn ji yê mayî ji heştan yek para jinên we ne. Eger waristîya mêr û jin ji ber kelaletîyê be (mîrasa wî kesê bê bav û bê kur) û di pey xwe de birayekî an jî xuşkekî bihêlin, ji her yekî re ji şeşan yek dikeve. Eger ew ji vêya zêdetir bin, piştî wesîyet pêk bê û deynê wî bê dayîn ew di sisêyan yekê de hevpar in. (Ev hemû) divê ji bo ku (waris û mîratxwer) zerar nebînin. (Ev hukmên hanê) li ser we wesîyeta Allah e. Bêguman Allah (zanayê her tiştî) Alîm û (ew cezayên ku heq dikin jî ji ser evdên xwe bi paş ve davêje/texîr dike) Halîm e.
تِلْكَ حُدُودُ اللّٰهِۜ وَمَنْ يُطِعِ اللّٰهَ وَرَسُولَهُ يُدْخِلْهُ جَنَّاتٍ تَجْر۪ي مِنْ تَحْتِهَا الْاَنْهَارُ خَالِد۪ينَ ف۪يهَاۜ وَذٰلِكَ الْفَوْزُ الْعَظ۪يمُ
Ev (hukmên mîrasê) hudûdullah (sînorên Allah) in. Kî îtaetî Allah û Rasûlê wî bike, ew wan dixe cennetên ku tê de ebedî dimînin û çem di bin wan re diherikin. Ev xelasîyeke/serkeftineke mezin e.
وَمَنْ يَعْصِ اللّٰهَ وَرَسُولَهُ وَيَتَعَدَّ حُدُودَهُ يُدْخِلْهُ نَارًا خَالِدًا ف۪يهَاۖ وَلَهُ عَذَابٌ مُه۪ينٌ۟
Kî ji Allah û ji Rasûlê wî re îsyan bike û sînorên wî binpê bike, Allah, wî dixe agirê ku tê de ebedî dimîne û ji bo wî ezabekî riswaker heye.
(Allah (ac), der heqê van nisbetên mîrasê de ku berîya hezar û çar sed sal diyar kiriye dibêje: ‘Ev sînorên hanê ger neyên binpêkirin’. Ev jî nîşanî me dide ku hukmên Qur'ana Kerîm bixwe xwedî heqîqetek û armancek e. Bi vê awayê xeletî û napejirandina/naqebilandina ew vegotina ‘Divê hukmên vê Qur'anê li gor hewcetîyên her esrê bê guhertin’ bi eşkerehî derdikeve holê.
Nexweşîneke modern û giran di nav gel de bi cih bûye ku ew jî ev e: Gelek însan di şûna ku jiyana xwe ya vê dewrê tabîê Qur'anê bikin radibin li ber xwe didin ku Qur'anê ji bo ku li vê esrê li hev bînin. Ev, di mijara texrîfa ayetan û înkara hukmên Qur'anê de dîmenên/menzereyên rojane/aktûel in.)
وَالّٰت۪ي يَأْت۪ينَ الْفَاحِشَةَ مِنْ نِسَٓائِكُمْ فَاسْتَشْهِدُوا عَلَيْهِنَّ اَرْبَعَةً مِنْكُمْۚ فَاِنْ شَهِدُوا فَاَمْسِكُوهُنَّ فِي الْبُيُوتِ حَتّٰى يَتَوَفّٰيهُنَّ الْمَوْتُ اَوْ يَجْعَلَ اللّٰهُ لَهُنَّ سَب۪يلًا
Ji jinên we yên ku zinayê kirine, ji nava xwe (li ser vê cirma wan) çar şahidan bînin. Eger ew şahidî bikin, êdî heta ku mirina wan bê an jî heta Allah ji wan re rêyekî derxîne wan di xanîyan de bigirin.
(Piştî îslamê di wan salên pêşî de jinên ku zina dikirin hetanî mirina wan di xanîyan de dihatin sekinandin. Rasûlullah (ass) wiha got: ‘(Ehkamê îslamê) ji min bistînin. Bêguman Allah ji bo wan rêyek vekirîye. Eger mêr û jinê azeb (yên bêkar) zina bikin, sed dar li her yek ji wan bidin û wan salekî nefî/sirgûn bikin. Eger mêrê bi jîn û jina mehrkirî (her du jî zewicandî) zina bikin sed dar li her yek ji wan bidin û wan birecimînin (bidin ber keviran).’ (Muslîm, 1690))
وَالَّذَانِ يَأْتِيَانِهَا مِنْكُمْ فَاٰذُوهُمَاۚ فَاِنْ تَابَا وَاَصْلَحَا فَاَعْرِضُوا عَنْهُمَاۜ اِنَّ اللّٰهَ كَانَ تَوَّابًا رَح۪يمًا
Ji nav we ew ên ku zinayê dikin, ezîyetê bidin wan. Eger tobe bikin û xwe rast bikin êdî dev ji ezîyetê berdin. Lewre Allah, (yê ku evdên xwe mûweffeqê tobeyê dike û tobeyan pirzêde qebûl dike) Tewwab û (li ser evdên xwe pir bi merhamet) Rahîm e.
(Mucahîd (rh.) di Tefsîru’l Qur'ani’l Azîm de dibêje ku ev ayet ji bo munasebetên hevzayendî/homoseksuelî nazil bûye. Ebû Muslîm El-Îsfehanî jî diyar dike ku ayeta pazdemîn (15.) li ser jinên hevzayend û ayeta şazdemîn (16.) jî li ser mêrên hevzayend nazil bûye. Allahûalem.)
اِنَّمَا التَّوْبَةُ عَلَى اللّٰهِ لِلَّذ۪ينَ يَعْمَلُونَ السُّٓوءَ بِجَهَالَةٍ ثُمَّ يَتُوبُونَ مِنْ قَر۪يبٍ فَاُو۬لٰٓئِكَ يَتُوبُ اللّٰهُ عَلَيْهِمْۜ وَكَانَ اللّٰهُ عَل۪يمًا حَك۪يمًا
Ew tobeya ku Allah (ji bo qebilandina wê soz daye û) li ser xwe girtîye tobeya wan kesane ku bi nezanîn gunehan dikin û paşê ji gunehên xwe vedigerin. Allah tobeya wan qebûl dike. Allah (zanayê her tiştî) Alîm û (xwedî hikum û hikmet) Hakîm e.
وَلَيْسَتِ التَّوْبَةُ لِلَّذ۪ينَ يَعْمَلُونَ السَّيِّـَٔاتِۚ حَتّٰٓى اِذَا حَضَرَ اَحَدَهُمُ الْمَوْتُ قَالَ اِنّ۪ي تُبْتُ الْـٰٔنَ وَلَا الَّذ۪ينَ يَمُوتُونَ وَهُمْ كُفَّارٌۜ اُو۬لٰٓئِكَ اَعْتَدْنَا لَهُمْ عَذَابًا اَل۪يمًا
Lê ew ên (bê tobedarî) xerabîyê dikin û dema mirin bi ser wan de digire dibêjin: ‘Min a niha tobe kir’ û ew ên li ser kufrê dimirin, tobeya wan tune. Me ji wan re ezabekî biêş û jan hazir kiriye.
يَٓا اَيُّهَا الَّذ۪ينَ اٰمَنُوا لَا يَحِلُّ لَكُمْ اَنْ تَرِثُوا النِّسَٓاءَ كَرْهًاۜ وَلَا تَعْضُلُوهُنَّ لِتَذْهَبُوا بِبَعْضِ مَٓا اٰتَيْتُمُوهُنَّ اِلَّٓا اَنْ يَأْت۪ينَ بِفَاحِشَةٍ مُبَيِّنَةٍۚ وَعَاشِرُوهُنَّ بِالْمَعْرُوفِۚ فَاِنْ كَرِهْتُمُوهُنَّ فَعَسٰٓى اَنْ تَكْرَهُوا شَيْـًٔا وَيَجْعَلَ اللّٰهُ ف۪يهِ خَيْرًا كَث۪يرًا
Gelî ew ên îmân anîne! Ji we re ne helal e ku hûn bi zorê bibin warisê jinan. Hetanî ku wan fuhşîyatekî eşkere/zina nekiribin, (mehr) a ku we daye wan ji bo bi zorê ji wan bistînin bi zordarî kotekî li wan nekin. Bi wan re hevreboreke bi xweşî bikin. Eger dilê we bi wan nexweş be (acele nekin). Dibe ku tiştên bi xweşa we naçe Allah pir bixêr dike.
وَاِنْ اَرَدْتُمُ اسْتِبْدَالَ زَوْجٍ مَكَانَ زَوْجٍۙ وَاٰتَيْتُمْ اِحْدٰيهُنَّ قِنْطَارًا فَلَا تَأْخُذُوا مِنْهُ شَيْـًٔاۜ اَتَأْخُذُونَهُ بُهْتَانًا وَاِثْمًا مُب۪ينًا
Eger hûn bixwazin di şûna hevjînekê de hevjîneke din ji xwe re bînin, we bi gasî qentarek/barek (wek mehîr zêr û zîv) dabe yekê ji wan jî paşê jê nestînin. Ma qey hûn ê bi bûxtanek û bi gunehkarîyekî eşkere ji wan bistînin?
وَكَيْفَ تَأْخُذُونَهُ وَقَدْ اَفْضٰى بَعْضُكُمْ اِلٰى بَعْضٍ وَاَخَذْنَ مِنْكُمْ م۪يثَاقًا غَل۪يظًا
Ma çawa (mehra ku we dabû) hûn ê ji wan bistînin ku berê dilê we li ser hev kelîya bû? Wan ji we peymaneke zexim sitendibû.
وَلَا تَنْكِحُوا مَا نَكَحَ اٰبَٓاؤُ۬كُمْ مِنَ النِّسَٓاءِ اِلَّا مَا قَدْ سَلَفَۜ اِنَّهُ كَانَ فَاحِشَةً وَمَقْتًاۜ وَسَٓاءَ سَب۪يلًا۟
Ew tiştên demên borî de qewimîne ne tê de, bi jinên ku (berê de) bavê we bi wan re zewicîbûn re nezewicin. Bêguman ew, fuhşîyatek û karekî kirêt bû ku dibû sebebê xezeba Allah.
حُرِّمَتْ عَلَيْكُمْ اُمَّهَاتُكُمْ وَبَنَاتُكُمْ وَاَخَوَاتُكُمْ وَعَمَّاتُكُمْ وَخَالَاتُكُمْ وَبَنَاتُ الْاَخِ وَبَنَاتُ الْاُخْتِ وَاُمَّهَاتُكُمُ الّٰت۪ٓي اَرْضَعْنَكُمْ وَاَخَوَاتُكُمْ مِنَ الرَّضَاعَةِ وَاُمَّهَاتُ نِسَٓائِكُمْ وَرَبَٓائِبُكُمُ الّٰت۪ي ف۪ي حُجُورِكُمْ مِنْ نِسَٓائِكُمُ الّٰت۪ي دَخَلْتُمْ بِهِنَّۘ فَاِنْ لَمْ تَكُونُوا دَخَلْتُمْ بِهِنَّ فَلَا جُنَاحَ عَلَيْكُمْۘ وَحَلَٓائِلُ اَبْنَٓائِكُمُ الَّذ۪ينَ مِنْ اَصْلَابِكُمْۙ وَاَنْ تَجْمَعُوا بَيْنَ الْاُخْتَيْنِ اِلَّا مَا قَدْ سَلَفَۜ اِنَّ اللّٰهَ كَانَ غَفُورًا رَح۪يمًاۙ
(Zewaca evan kesan) ji we re hatîye heram kirin: Dêyên we û keçên we û xûşkên we û metên we û xaltîkên we û keçên birayên we û keçên xûşkên we û dayikên we yên şîr û xûşkên we yên şîr û dayîkên jinên we û kêçhilîyên we yên di malê we de ne ku hûn çûne cem dêya wan -eger hûn bi dêyên wan re neketibin zîfafê (bi zewaca keçên wan re yên ku ne ji we ne) li ser we guneh tune- û bi jinên kurê we û (di bin mahrekî de) girtina du xuşk bi hev re… Bêguman Allah (yê ku gunehan dibexşîne/efû dike û disitirîne û ji aqubeta gunehan evdên xwe diparêze) Xafûr û (li ser evdên xwe pir bi merhamet) Rahîm e.
وَالْمُحْصَنَاتُ مِنَ النِّسَٓاءِ اِلَّا مَا مَلَكَتْ اَيْمَانُكُمْۚ كِتَابَ اللّٰهِ عَلَيْكُمْۘ وَاُحِلَّ لَكُمْ مَا وَرَٓاءَ ذٰلِكُمْ اَنْ تَبْتَغُوا بِاَمْوَالِكُمْ مُحْصِن۪ينَ غَيْرَ مُسَافِح۪ينَۜ فَمَا اسْتَمْتَعْتُمْ بِه۪ مِنْهُنَّ فَاٰتُوهُنَّ اُجُورَهُنَّ فَر۪يضَةًۜ وَلَا جُنَاحَ عَلَيْكُمْ ف۪يمَا تَرَاضَيْتُمْ بِه۪ مِنْ بَعْدِ الْفَر۪يضَةِۜ اِنَّ اللّٰهَ كَانَ عَل۪يمًا حَك۪يمًا
Ji ew (carîye) ên di bin destê we de ne tê de jinên mahrkirî jî ji we re hatîye heramkirin. (Ev ên hejmartî) li ser we hukmê Allah ya qethî ye. Bi jinên ji xeynî van, piştî ku hûn bi malên xwe (mehra wan bidin) û beyî ketina zinakarîyê daxwaza we ya zewaca bi wan re ji we re helal e. Piştî ku we (mehr) diyar kir, eger hûn di navbera xwe de li ser razîbûna xwe (ji heqên xwe biborin) ji bo we gunehek tune. Allah (zanayê her tiştî) Alîm û (xwedî hikum û hikmet) Hakîm e.
وَمَنْ لَمْ يَسْتَطِعْ مِنْكُمْ طَوْلًا اَنْ يَنْكِحَ الْمُحْصَنَاتِ الْمُؤْمِنَاتِ فَمِنْ مَا مَلَكَتْ اَيْمَانُكُمْ مِنْ فَتَيَاتِكُمُ الْمُؤْمِنَاتِۜ وَاللّٰهُ اَعْلَمُ بِا۪يمَانِكُمْۜ بَعْضُكُمْ مِنْ بَعْضٍۚ فَانْكِحُوهُنَّ بِاِذْنِ اَهْلِهِنَّ وَاٰتُوهُنَّ اُجُورَهُنَّ بِالْمَعْرُوفِ مُحْصَنَاتٍ غَيْرَ مُسَافِحَاتٍ وَلَا مُتَّخِذَاتِ اَخْدَانٍۚ فَاِذَٓا اُحْصِنَّ فَاِنْ اَتَيْنَ بِفَاحِشَةٍ فَعَلَيْهِنَّ نِصْفُ مَا عَلَى الْمُحْصَنَاتِ مِنَ الْعَذَابِۜ ذٰلِكَ لِمَنْ خَشِيَ الْعَنَتَ مِنْكُمْۜ وَاَنْ تَصْبِرُوا خَيْرٌ لَكُمْۜ وَاللّٰهُ غَفُورٌ رَح۪يمٌ۟
Ji we kesê ku nikare bi jinên azad û mumîne re bizewice, bila bi cêrîyên bin destê xwe ên mumîne re bizewice. Allah bi îmana we herî çêtir dizane. Jixwe hûn tev (ji bo ku hûn di biratîya îmanê û di mirovahîyê de wekhev in) ji hevdu ne. Êdî bi şertê ku bi namûs bin û ne zinakar bin û bi dizî dostan negirin, bi destûra malbata wan/xwedîyê wan, wan li xwe mahr bikin û li gorî urfê mehra wan bidin. Eger piştî zewacê zina bikin, nîvê cezayê jinên azad ji wan re heye. Ev (destûra zewaca bi cêrîyan re), kesê ku ji kirina zinayê bitirse ji bo wî ye. Lê hûn sebir bikin ji we re bi xêrtir e. Allah (yê ku gunehan dibexşîne/efû dike û disitirîne û ji aqubeta gunehan evdên xwe diparêze) Xafûr û (li ser evdên xwe pir bi merhamet) Rahîm e.
يُر۪يدُ اللّٰهُ لِيُبَيِّنَ لَكُمْ وَيَهْدِيَكُمْ سُنَنَ الَّذ۪ينَ مِنْ قَبْلِكُمْ وَيَتُوبَ عَلَيْكُمْۜ وَاللّٰهُ عَل۪يمٌ حَك۪يمٌ
Allah, dixwaze (hukmên xwe) beyan bike û we bigihîne rêya yên berî we û gunehên we efû bike. Allah (zanayê her tiştî) Alîm û (xwedî hikum û hikmet) Hakîm e.
وَاللّٰهُ يُر۪يدُ اَنْ يَتُوبَ عَلَيْكُمْ وَيُر۪يدُ الَّذ۪ينَ يَتَّبِعُونَ الشَّهَوَاتِ اَنْ تَم۪يلُوا مَيْلًا عَظ۪يمًا
Allah, (bi mûweffeqkirina tobê yê) dixwaze tobeyên we qebûl bike. Ew ên li pey şehweta xwe diçin jî dixwazin ku hûn bi rêşaşî ve ji rêya heq derkevin.
يُر۪يدُ اللّٰهُ اَنْ يُخَفِّفَ عَنْكُمْۚ وَخُلِقَ الْاِنْسَانُ ضَع۪يفًا
Allah, dixwaze (barê we) sivik bike. Lewre însan zeîf hatîye xuliqandin.
يَٓا اَيُّهَا الَّذ۪ينَ اٰمَنُوا لَا تَأْكُلُٓوا اَمْوَالَكُمْ بَيْنَكُمْ بِالْبَاطِلِ اِلَّٓا اَنْ تَكُونَ تِجَارَةً عَنْ تَرَاضٍ مِنْكُمْ وَلَا تَقْتُلُٓوا اَنْفُسَكُمْۜ اِنَّ اللّٰهَ كَانَ بِكُمْ رَح۪يمًا
Gelî ew ên îmân anîne! Tîcareteke ku hûn bi rizayê beramberê hev dikin ne tê de, di navbera xwe de bi rêyên batil malên hevdu nexwin. Xwe nekujin. Bêguman Allah li dij we pir bi merhamet e.
وَمَنْ يَفْعَلْ ذٰلِكَ عُدْوَانًا وَظُلْمًا فَسَوْفَ نُصْل۪يهِ نَارًاۜ وَكَانَ ذٰلِكَ عَلَى اللّٰهِ يَس۪يرًا
Kî vêya bi meqseda hed borandinê û zilimkarîyê bike em ê wî (wek cezayek) bêxin cehennemê. Ev, ji Allah re pir hêsan e.
اِنْ تَجْتَنِبُوا كَبَٓائِرَ مَا تُنْهَوْنَ عَنْهُ نُكَفِّرْ عَنْكُمْ سَيِّـَٔاتِكُمْ وَنُدْخِلْكُمْ مُدْخَلًا كَر۪يمًا
Eger hûn ji wan gunehên mezin xwe biparêzin, em ê jî gunehên we (ên biçuk) binixumînim û we bigihînin meqamekî rûmetdar/bişeref.
وَلَا تَتَمَنَّوْا مَا فَضَّلَ اللّٰهُ بِه۪ بَعْضَكُمْ عَلٰى بَعْضٍۜ لِلرِّجَالِ نَص۪يبٌ مِمَّا اكْتَسَبُوا وَلِلنِّسَٓاءِ نَص۪يبٌ مِمَّا اكْتَسَبْنَۜ وَسْـَٔلُوا اللّٰهَ مِنْ فَضْلِه۪ۜ اِنَّ اللّٰهَ كَانَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَل۪يمًا
Tiştên ku Allah, pê hinekên we bi ser hinekan re girtîye pêşnîyaz/daxwaz nekin. Ji mêran re, ji tiştên ku bi dest xwe xistine parek heye û ji jinan re jî tiştên ku bi dest xistine parek heye. Ji Allah fedla wî bixwazin. Birastî Allah, bi her tiştî dizane.
وَلِكُلٍّ جَعَلْنَا مَوَالِيَ مِمَّا تَرَكَ الْوَالِدَانِ وَالْاَقْرَبُونَۜ وَالَّذ۪ينَ عَقَدَتْ اَيْمَانُكُمْ فَاٰتُوهُمْ نَص۪يبَهُمْۜ اِنَّ اللّٰهَ كَانَ عَلٰى كُلِّ شَيْءٍ شَه۪يدًا۟
Ji tiştên dê û bav û eqrebayên nêz li pey xwe hiştine, me her yeki kire waris. Para/behra yên ku bi sondên (an jî bi peymanên) we hatine girêdan bidin wan. Bêguman Allah li ser her tiştî şahid e.
اَلرِّجَالُ قَوَّامُونَ عَلَى النِّسَٓاءِ بِمَا فَضَّلَ اللّٰهُ بَعْضَهُمْ عَلٰى بَعْضٍ وَبِمَٓا اَنْفَقُوا مِنْ اَمْوَالِهِمْۜ فَالصَّالِحَاتُ قَانِتَاتٌ حَافِظَاتٌ لِلْغَيْبِ بِمَا حَفِظَ اللّٰهُۜ وَالّٰت۪ي تَخَافُونَ نُشُوزَهُنَّ فَعِظُوهُنَّ وَاهْجُرُوهُنَّ فِي الْمَضَاجِعِ وَاضْرِبُوهُنَّۚ فَاِنْ اَطَعْنَكُمْ فَلَا تَبْغُوا عَلَيْهِنَّ سَب۪يلًاۜ اِنَّ اللّٰهَ كَانَ عَلِيًّا كَب۪يرًا
Bi sebebê ku Allah hinekan (mêran) di ser hinekên din (jinan) re girtîye û ji ber ku mêr malên xwe xerc dikin, mêr li ser jinan rêveber in. Jinên salîha ew in ku ji dilûcan îtaetkarê Allah in û tiştên (weke mal û îffetê) ku Allah parastine di xeybê (di cihên ku kes nabîne) de diparêzin. Ew jinên ku hûn ji nuşûza wan/ji serkêşîya wan ditirsin şîret li wan bikin, paşê ew di nivînên wan de bi tenê bihêlin, li wan bixin. (Dema ku we yek ji van kir) eger îtaetî we bikin (dev ji serkêşîyê berdin) êdî di aleyha wan de (ji bo zerardayîna wan) rêyekî din negerin. Bêguman Allah (bi zat û sifetên xwe yê herî bilind) Alîy û (yê herî mezin) Kebîr e.
وَاِنْ خِفْتُمْ شِقَاقَ بَيْنِهِمَا فَابْعَثُوا حَكَمًا مِنْ اَهْلِه۪ وَحَكَمًا مِنْ اَهْلِهَاۚ اِنْ يُر۪يدَٓا اِصْلَاحًا يُوَفِّقِ اللّٰهُ بَيْنَهُمَاۜ اِنَّ اللّٰهَ كَانَ عَل۪يمًا خَب۪يرًا
Eger hûn bitirsin ku wê navbera mêr û jinê xera bibe, ji malbata mêr hakemek û ji malbata jin jî hakemek bişînin. Eger her du alî jî islah (a zewacê) bixwazin wê Allah jî navbera wan bisilhîne (wê xebata wan bigihîne serfirazîyê). Allah, (zanayê her tiştî) Alîm û (agahdarê her tiştî) Xabîr e.
وَاعْبُدُوا اللّٰهَ وَلَا تُشْرِكُوا بِه۪ شَيْـًٔا وَبِالْوَالِدَيْنِ اِحْسَانًا وَبِذِي الْقُرْبٰى وَالْيَتَامٰى وَالْمَسَاك۪ينِ وَالْجَارِ ذِي الْقُرْبٰى وَالْجَارِ الْجُنُبِ وَالصَّاحِبِ بِالْجَنْبِ وَابْنِ السَّب۪يلِۙ وَمَا مَلَكَتْ اَيْمَانُكُمْۜ اِنَّ اللّٰهَ لَا يُحِبُّ مَنْ كَانَ مُخْتَالًا فَخُورًاۙ
Ji Allah re îbadetê bikin û qet tiştekî ji wî re nekin şirîk. Li dê û bav û eqrebayan û li sêwî û belengazan û li cîranên xwe yên nêz û dûr û li hevalên cem xwe û li rêwîyên di rê de mane û li ew ên li ber destê we ne (kole û carîye) re qencîyê bikin. Bêguman Allah ji wan kesên mezinayî û quretîyê dikin hez nake.
اَلَّذ۪ينَ يَبْخَلُونَ وَيَأْمُرُونَ النَّاسَ بِالْبُخْلِ وَيَكْتُمُونَ مَٓا اٰتٰيهُمُ اللّٰهُ مِنْ فَضْلِه۪ۜ وَاَعْتَدْنَا لِلْكَافِر۪ينَ عَذَابًا مُه۪ينًاۚ
Ew in ku; qesîsîyê dikin û emrê temahîyê li însanan dikin. Ew (nîmet) ên ku Allah ji lutf û îhsana xwe daye wan vedişêrin. Me ji bo kafiran ezabekî riswaker hazir kiriye.
وَالَّذ۪ينَ يُنْفِقُونَ اَمْوَالَهُمْ رِئَٓاءَ النَّاسِ وَلَا يُؤْمِنُونَ بِاللّٰهِ وَلَا بِالْيَوْمِ الْاٰخِرِۜ وَمَنْ يَكُنِ الشَّيْطَانُ لَهُ قَر۪ينًا فَسَٓاءَ قَر۪ينًا
Ew in ku; malên xwe bi durûtî/bi rîyakarî didin û bi Allah û bi roja axîretê îmân naynin. Hevalê kî jî şeytan be, ew çi hevalekî xerab e!
وَمَاذَا عَلَيْهِمْ لَوْ اٰمَنُوا بِاللّٰهِ وَالْيَوْمِ الْاٰخِرِ وَاَنْفَقُوا مِمَّا رَزَقَهُمُ اللّٰهُۜ وَكَانَ اللّٰهُ بِهِمْ عَل۪يمًا
Eger wan îmân bi Allah û bi roja axîretê bianîya û rizqê ku Allah dabû wan înfaq bikirana qey wê çi winda bikirana? Allah, zanayê wan e.
اِنَّ اللّٰهَ لَا يَظْلِمُ مِثْقَالَ ذَرَّةٍۚ وَاِنْ تَكُ حَسَنَةً يُضَاعِفْهَا وَيُؤْتِ مِنْ لَدُنْهُ اَجْرًا عَظ۪يمًا
Bêguman Allah bi qasî zerreyekî jî li tu kesî neheqîyê nake. Eger qencîyek hatibe kirin, wê qat bi qat zêde dike û ji bal xwe ve ecirekî mezin dide wî.
فَكَيْفَ اِذَا جِئْنَا مِنْ كُلِّ اُمَّةٍ بِشَه۪يدٍ وَجِئْنَا بِكَ عَلٰى هٰٓؤُ۬لَٓاءِ شَه۪يدًاۜ
Dema ku em ji her ummetê şahidekî tînin û em te jî li ser wan dikin şahid, gelo wê halê wan çawan çêbe?
يَوْمَئِذٍ يَوَدُّ الَّذ۪ينَ كَفَرُوا وَعَصَوُا الرَّسُولَ لَوْ تُسَوّٰى بِهِمُ الْاَرْضُۜ وَلَا يَكْتُمُونَ اللّٰهَ حَد۪يثًا۟
Wê rojê ew ên ku kafir in û îsyanê li Rasûl kirine, wê bixwazin ku binerd bibin. (Ligel vê) qet tu peyvê jî nikarin ji Allah veşêrin.
يَٓا اَيُّهَا الَّذ۪ينَ اٰمَنُوا لَا تَقْرَبُوا الصَّلٰوةَ وَاَنْتُمْ سُكَارٰى حَتّٰى تَعْلَمُوا مَا تَقُولُونَ وَلَا جُنُبًا اِلَّا عَابِر۪ي سَب۪يلٍ حَتّٰى تَغْتَسِلُواۜ وَاِنْ كُنْتُمْ مَرْضٰٓى اَوْ عَلٰى سَفَرٍ اَوْ جَٓاءَ اَحَدٌ مِنْكُمْ مِنَ الْغَٓائِطِ اَوْ لٰمَسْتُمُ النِّسَٓاءَ فَلَمْ تَجِدُوا مَٓاءً فَتَيَمَّمُوا صَع۪يدًا طَيِّبًا فَامْسَحُوا بِوُجُوهِكُمْ وَاَيْد۪يكُمْۜ اِنَّ اللّٰهَ كَانَ عَفُوًّا غَفُورًا
Gelî ew ên îmân anîne! Dema ku hûn serxweş bin, heta ku hûn bizanibin çi dibêjin û hûn cinûb bin -hûn di rêwîtîyê de bin ne tê de- heta ku hûn xwe neşûn nêzî nimêjê nebin. Eger hûn nexweş bin an rêwî bin an jî ji avrêjê hatibin an jî çûbin cem jinên xwe û we av nedîtibe; bi axeke paqij teyemmûm bikin. Dest û rûyên xwe mesh bikin. Bêguman Allah (yê ku gunehan efû dike) Afûw û (yê ku gunehan dibexşîne/efû dike û disitirîne û ji aqubeta gunehan evdên xwe diparêze) Xafûr e.
اَلَمْ تَرَ اِلَى الَّذ۪ينَ اُو۫تُوا نَص۪يبًا مِنَ الْكِتَابِ يَشْتَرُونَ الضَّلَالَةَ وَيُر۪يدُونَ اَنْ تَضِلُّوا السَّب۪يلَۜ
Ma te wan ên ku parek ji Kitêbê ji wan re hatîye dayîn nedît! Ew rêşaşîtîyê dikirin/distînin û dixwazin ku hûn jî averê bibin.
وَاللّٰهُ اَعْلَمُ بِاَعْدَٓائِكُمْۜ وَكَفٰى بِاللّٰهِ وَلِيًّاۗ وَكَفٰى بِاللّٰهِ نَص۪يرًا
Allah bi neyarên we herî çêtir dizane. (Li hember dijminên we ji we re) wek dost jî Allah bes e. Wek alîkar jî Allah bes e.
مِنَ الَّذ۪ينَ هَادُوا يُحَرِّفُونَ الْكَلِمَ عَنْ مَوَاضِعِه۪ وَيَقُولُونَ سَمِعْنَا وَعَصَيْنَا وَاسْمَعْ غَيْرَ مُسْمَعٍ وَرَاعِنَا لَيًّا بِاَلْسِنَتِهِمْ وَطَعْنًا فِي الدّ۪ينِۜ وَلَوْ اَنَّهُمْ قَالُوا سَمِعْنَا وَاَطَعْنَا وَاسْمَعْ وَانْظُرْنَا لَكَانَ خَيْرًا لَهُمْ وَاَقْوَمَۙ وَلٰكِنْ لَعَنَهُمُ اللّٰهُ بِكُفْرِهِمْ فَلَا يُؤْمِنُونَ اِلَّا قَل۪يلًا
Hin kes ji Cihûyan, kelîmeyan ji cihê wan diguherînin û (ji xeynî maneyê wan bikar tînin û) texrîf dikin. Dev û lêvên xwe xwaromaro dikin û davêjin dîn û dibêjin: ‘Me bihîst û me îsyan kir!’ û ‘Me bibihîze, ku tu qet nebihîzî!’ û ‘Râîna! (me bajo!). Eger wan bigota: ‘Me seh kir û me îtaet kir.’ û ‘Unzurnâ! (li me gûhdar be û li me binêre!)’ wê ji bo wan herî çêtir û rasttir bûna. Lê belê Allah, ji ber kufra wan lanet li wan kiriye. (Ji ber vê yekê) ew pir kêm îman tînin.
يَٓا اَيُّهَا الَّذ۪ينَ اُو۫تُوا الْكِتَابَ اٰمِنُوا بِمَا نَزَّلْنَا مُصَدِّقًا لِمَا مَعَكُمْ مِنْ قَبْلِ اَنْ نَطْمِسَ وُجُوهًا فَنَرُدَّهَا عَلٰٓى اَدْبَارِهَٓا اَوْ نَلْعَنَهُمْ كَمَا لَعَنَّٓا اَصْحَابَ السَّبْتِۜ وَكَانَ اَمْرُ اللّٰهِ مَفْعُولًا
Gelî ew ên Kitêb ji wan re hatîye dayin! Berîya ku em hinek rûyan ripîrast bikin û paş ve vegerînin an jî weke ku me lanet li Ashabu’s Sebt/ehlê şemîyê kiribû li wan jî lanet nekiriye, bi (Qur'an) a ku ya li cem we tesdîq dike îmân bînin. Bi rastî emrê Allah hatîye cih/wê bê cih.
1. Bu ifade; bir grubun maymun ve domuzlara çevrilmesine benzer, yüzlerin silinmesi şeklinde cezalandırma tehdidi olabileceği gibi, yönünü kaybetmek ve gerisin geriye sapkınlığa dönmek anlamında mecazi bir tehditte olabilir. (bk. Zadu’l Mesir) )
(bk. 7/A’râf, 163-167)
اِنَّ اللّٰهَ لَا يَغْفِرُ اَنْ يُشْرَكَ بِه۪ وَيَغْفِرُ مَا دُونَ ذٰلِكَ لِمَنْ يَشَٓاءُۚ وَمَنْ يُشْرِكْ بِاللّٰهِ فَقَدِ افْتَرٰٓى اِثْمًا عَظ۪يمًا
Bêguman Allah, qet tu carî şirk çêkirina ji xwe re efû nake. Ji xeynî vê (şirîk çêkirinê) ji kî re bixwaze wî efû dike. Kî ji Allah re şirîk çêke, bi rastî wî bêbextîyeke giran û gunehekî mezin kiriye.
(Şirk, guneheke wisan e ku eger mirovek bê tobe li ser wê halê bimire, Allah (ac) qethîyen wî kesî efû nake. Ji xeynî şirkê gunehên mayîn êdî dimîne ji meşîyeta/ji daxwaza Allah re. Allah (ac) eger bixwaze efû dike an jî nabexşîne. Şirk ew e ku; tiştekî ku di îslâmê de îbadet e ji kesên din re bê kirin an jî sifetek ji sifetên aîdê Allah in dayîn û tehsîsa hin kesan.
Gelek cureyên şirkê hene. Di hezkirinê de şirk (2/Baqara, 165), di îtaetê de şirk (9/Tewbe, 31), di dûa û îbadetê de şirk (7/A’râf, 37; 10/Yûnus, 106), di zagonsazî de/di qanûnçêkerî de şirk (18/Kehf, 26; 42/Şûrâ, 21), bi meqseda dilkelandina (pevkelijandina) gel de sanem girtina hin heyînan de şirk (29/Ankebût, 25) ... Kesê ku ji Allah re şirîk çêdike wî, di heman demê de bêbextîyeke pir mezin û zulmeke herî giran pêk anîye (31/Luqmân, 13). Ji ber vê yekê hemû amelên wî berhawa bûye (39/Zûmer, 65) û Allah (ac) cennet jê re heram kiriye (5/Mâîde, 72).)
اَلَمْ تَرَ اِلَى الَّذ۪ينَ يُزَكُّونَ اَنْفُسَهُمْۜ بَلِ اللّٰهُ يُزَكّ۪ي مَنْ يَشَٓاءُ وَلَا يُظْلَمُونَ فَت۪يلًا
Ma te wan kesên ku nefsa xwe pîrûpak nîşan didin nedît? (Nexêr, ne wisan e!) Berevajî, Allah kî bixwaze wî pak dike. Û bi qasî mûyekî jî neheqî li wan nayê kirin.
اُنْظُرْ كَيْفَ يَفْتَرُونَ عَلَى اللّٰهِ الْكَذِبَۜ وَكَفٰى بِه۪ٓ اِثْمًا مُب۪ينًا۟
Binêre! Çawa bi derewî îftîrayê li Allah dikin. Wek gunehên eşkere ev (îftîrayên ku li Allah dikin ji wan re) bes e.
اَلَمْ تَرَ اِلَى الَّذ۪ينَ اُو۫تُوا نَص۪يبًا مِنَ الْكِتَابِ يُؤْمِنُونَ بِالْجِبْتِ وَالطَّاغُوتِ وَيَقُولُونَ لِلَّذ۪ينَ كَفَرُوا هٰٓؤُ۬لَٓاءِ اَهْدٰى مِنَ الَّذ۪ينَ اٰمَنُوا سَب۪يلًا
Ma tu wan kesên ji Kitêbê parek ji wan re hatîye dayîn nabînî ku îmân bi cibt û taxût tînin û ji kafiran re dibêjin: “Evana ji mumînan rasterêtir in.”
(Abdullah b. Abbas (ra) vê ayetê wiha tefsîr kiriye: “Cibt; ew pût û pelat in ku muşrîkan perestî ji wan re dikirin. Taxût jî ew in ku li ber pûtan disekinin û li ser navê wan diaxivin û rêveberîya gel dikin. (İbnî Ebî Hatîm, 5446, 5451) Ji aliman İbnî Quteybe (rh) û İbnî Cerîr Et-Taberî (rh) û ji alimên zimannas/fîlolog Zeccac (rh) wiha gotine: “Çi heyînên ji xeyrî Allah tê tazîmkirin û îbadet li wan tê kirin, cibt û taxût ew bixwe ne.)
اُو۬لٰٓئِكَ الَّذ۪ينَ لَعَنَهُمُ اللّٰهُۜ وَمَنْ يَلْعَنِ اللّٰهُ فَلَنْ تَجِدَ لَهُ نَص۪يرًاۜ
Evana ew kes in ku Allah lanetê li wan kiriye. Allah lanetê li kî bike êdî tu alîkarek ji bo wî nabînî.
اَمْ لَهُمْ نَص۪يبٌ مِنَ الْمُلْكِ فَاِذًا لَا يُؤْتُونَ النَّاسَ نَق۪يرًاۙ
Qey di milk de parekî wan heye? Wê demê wan bi qasî mûyekî jî tiştek nedidan însanan.
اَمْ يَحْسُدُونَ النَّاسَ عَلٰى مَٓا اٰتٰيهُمُ اللّٰهُ مِنْ فَضْلِه۪ۚ فَقَدْ اٰتَيْنَٓا اٰلَ اِبْرٰه۪يمَ الْكِتَابَ وَالْحِكْمَةَ وَاٰتَيْنَاهُمْ مُلْكًا عَظ۪يمًا
Nexwe ji ber tiştên ku Allah ji lutf û îhsana xwe daye însanan dihesidin? Bêguman me Kitêb û hîkmet dabû malbata Îbrahîm. Û me milkeke mezin jî dabû wan.
فَمِنْهُمْ مَنْ اٰمَنَ بِه۪ وَمِنْهُمْ مَنْ صَدَّ عَنْهُۜ وَكَفٰى بِجَهَنَّمَ سَع۪يرًا
Ji wan hinekan (bi tiştê ku ji wan re hatibû dayîn) îman anîn û hinekan jî rû vegerandin. Bi agirê ku alavên bi erjeng direşîne Cehennem (ji wan re) bes e.
اِنَّ الَّذ۪ينَ كَفَرُوا بِاٰيَاتِنَا سَوْفَ نُصْل۪يهِمْ نَارًاۜ كُلَّمَا نَضِجَتْ جُلُودُهُمْ بَدَّلْنَاهُمْ جُلُودًا غَيْرَهَا لِيَذُوقُوا الْعَذَابَۜ اِنَّ اللّٰهَ كَانَ عَز۪يزًا حَك۪يمًا
Bêguman ew ên der heqê ayetên me de noqî kufrê bûne em ê wan bixin nava agir. (Agir) çi cara çermê wan bipijîne, ji bo ku jana ezabê biçêjin/tam bikin em ê çermên wan (bi çermê nû ve) biguherînin. Bêguman Allah (yê xwedî îzzet û her tiştî mexlûb dike) Azîz û (xwedî hikum û hikmet) Hakîm e.
وَالَّذ۪ينَ اٰمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ سَنُدْخِلُهُمْ جَنَّاتٍ تَجْر۪ي مِنْ تَحْتِهَا الْاَنْهَارُ خَالِد۪ينَ ف۪يهَٓا اَبَدًاۜ لَهُمْ ف۪يهَٓا اَزْوَاجٌ مُطَهَّرَةٌۘ وَنُدْخِلُهُمْ ظِلًّا ظَل۪يلًا
Ew ên îmân anîne û amelên salih kirine, em ê wan bixin cennetên ku di binê wan de çem diherikin. Wê di wir de bêdawî bimînin. Li wir, ji wan re hevjînên (ku ji hemû qisûran safîbûyî) pîrûpak hene. Em ê wan bidin bin sîgehan/sêhdaran.
اِنَّ اللّٰهَ يَأْمُرُكُمْ اَنْ تُؤَدُّوا الْاَمَانَاتِ اِلٰٓى اَهْلِهَاۙ وَاِذَا حَكَمْتُمْ بَيْنَ النَّاسِ اَنْ تَحْكُمُوا بِالْعَدْلِۜ اِنَّ اللّٰهَ نِعِمَّا يَعِظُكُمْ بِه۪ۜ اِنَّ اللّٰهَ كَانَ سَم۪يعًا بَص۪يرًا
Bêşik Allah emrê we dike ku hûn emanetan bidin ehlê wan û dema we di nava însanan de hikum kir, bi edaletê hikum bikin. Allah bi vêya çi şîretên xweş li we dike! Allah (yê ku hemû tiştan dibihîze û îcabetî dûayan dike) Semî û (yê ku her tiştî dibîne) Basîr e.
(Divê emanet teslîmê kesên ehil (pêzan) bê kirin. Di serê van emanetan de jî rêveberî tê. Emaneta rêveberîyê divê teslîmê kesên wisan bê kirin ku ew bi Kitêba Allah qenc bizanibin û xwedî îradeyeke xurt bin da ku bikaribin bi şerîetê birêve bibin. Divê kar û barên ûmmetê teslîmê rêveberên wisan bin ku ew li hember hukmên Allah (ac) serîtewandî ne.)
يَٓا اَيُّهَا الَّذ۪ينَ اٰمَنُٓوا اَط۪يعُوا اللّٰهَ وَاَط۪يعُوا الرَّسُولَ وَاُو۬لِي الْاَمْرِ مِنْكُمْۚ فَاِنْ تَنَازَعْتُمْ ف۪ي شَيْءٍ فَرُدُّوهُ اِلَى اللّٰهِ وَالرَّسُولِ اِنْ كُنْتُمْ تُؤْمِنُونَ بِاللّٰهِ وَالْيَوْمِ الْاٰخِرِۜ ذٰلِكَ خَيْرٌ وَاَحْسَنُ تَأْو۪يلًا۟
Gelî ew ên îmân anîne! Îtaetî Allah bikin û îtaetî Rasûl bikin. Û (îtaetî) ulu’emrên ji xwe/rêveberên ji xwe (yên muslîm ku şirkê terk kirine û berê xwe bi tewhîdê dane Allah) bikin. Li ser mijarekî ku hûn li hev nakin de, eger hûn bi Allah û bi roja axîretê îmân tînin (ji bo wê meseleyê çareser bikin) wê bibin cem Allah û Rasûlê wî. Ev, herî bixêrtir e û ji hêla encamê ve jî herî xweşiktir e.
(Di navbera însanan de di mijarên dînî û dinyewî de dibe ku gelemşe/îxtîlaf derkevin. Di rewşa îxtîlaf û lihevnekirinê de însan di du derawa de ne:
1- Mumînên ku îman bi Allah û bi Rasûlê wî anîne. Evana hemû pirsgirêkên xwe dibin cem Allah (ac) (yanê Qur'ana Kerîm) û Rasûlullah (ass) (yanê sûnneta pîrûpak). Evana ew kesên bextewar in ku bi dilsozîya îdîaya îmana xwe axîreta xwe xelas dikin û ji bo ku encama bi xêrtir û xweşiktir bi dest dixin jî heyata xwe ya dinyayê de azad û mesûd in. (Bnr.24/Nûr, 51)
2- Rêşaşên ku digel bi înkarkirina wê hatine emir kirin lê taxût red û înkar nakin. Evanan di lihevnekirinên xwe de ji bo çareserîya pirsgirêkan bi hukmên Kitêb û Sunnetê razî û qayîl nabin. Dixwazin ku hemû pirsgirêkên xwe bi qanûnên beşerî an bi urfên bav û kalên xwe an bi fitûyên qismek mela û zanyarên ku bi eşkerehî dijberîya Kitêb û Sunnetê dikin an jî bi distûrên mezhebên sîyasî an dînî ku çavên wan bi teassuba wan kor bûye çareser bikin. Ayeta piştre tê (Ayeta 60’in a sûreya Nîsa) vê mijarê îzah dike. (Wekî din bnr. 24/Nûr, 51))
اَلَمْ تَرَ اِلَى الَّذ۪ينَ يَزْعُمُونَ اَنَّهُمْ اٰمَنُوا بِمَٓا اُنْزِلَ اِلَيْكَ وَمَٓا اُنْزِلَ مِنْ قَبْلِكَ يُر۪يدُونَ اَنْ يَتَحَاكَمُٓوا اِلَى الطَّاغُوتِ وَقَدْ اُمِرُٓوا اَنْ يَكْفُرُوا بِه۪ۜ وَيُر۪يدُ الشَّيْطَانُ اَنْ يُضِلَّهُمْ ضَلَالًا بَع۪يدًا
Kesên zen dikin ku, bi ya ji te re hatîye daxistin (Qur'an) û bi (Kitêb) ên berî te nazil bûne îman tînin, te wan nedît? Digel bi înkarkirina wî hatine emirkirin ew dixwazin li ber taxût bên darizandin/muhakeme bibin. Şeytan jî dixwaze ku wan bi dalaletekî dûr (ku vegera wan a bi heqîyê ve pir zor e) bixerifîne.
(Ew kesên ku ahkamên şerîeta Allah (ac) davêjin quncekî û xwe bi qanûnên beşerî û bi urf û âdetan û bi tore û bawerîyên meheli/bîladî ve digirin, yanê bi kurtahî serî li wan mercîyan didin (ku pirsgirêkên wan ne li gor şer’a şerîf çareser dibin); eger bi zimanê xwe îdîaya îmanê bikin jî ev îdîaya wan ji zenne pêk hatîye, di heqîqetê de ne muteber e.)
وَاِذَا ق۪يلَ لَهُمْ تَعَالَوْا اِلٰى مَٓا اَنْزَلَ اللّٰهُ وَاِلَى الرَّسُولِ رَاَيْتَ الْمُنَافِق۪ينَ يَصُدُّونَ عَنْكَ صُدُودًاۚ
Dema ku ji wan re te gotin: “(Ji bo çareserîya pirsgirêkên we) werin bi bal ya ku Allah nazil kiriye û cem Rasûl”, tu wan mûnafiqan dibînî ku heta ji wan tê ji te direvin diçin.
فَكَيْفَ اِذَٓا اَصَابَتْهُمْ مُص۪يبَةٌ بِمَا قَدَّمَتْ اَيْد۪يهِمْ ثُمَّ جَٓاؤُ۫كَ يَحْلِفُونَ بِاللّٰهِ اِنْ اَرَدْنَٓا اِلَّٓا اِحْسَانًا وَتَوْف۪يقًا
Lê dema ji ber ya ku bi destê xwe (kirine) û (bi sedema vê gunehê) musîbetek tê serê wan ka halê wan çawa dibe? Paşê jî têne cem te û sond dixwin û dibêjin: “Me bitenê qencî û serkeftin daxwaz kiriye.”
(Ew kesên ji şerîeta Allah (ac) rû zivirandine û berê xwe dane qanûnên beşerî di dirêjahîya dîrokê de herûdaîm xwe bi heman derewî ve girtine: “Em ehlê qencîyê (da ku jiyana însan çêtir bi rûmet be û pirsgirêkên wan çareser bibin) û ehlê tewfîqê ne (yanê em ehlê nûjen bûnê/modern bûnê ne û daxwaza me ew e ku em derkevin ser asta medenîyetên hemçax/hemdem û em vêya ji xwe re dikin armanc.”)
اُو۬لٰٓئِكَ الَّذ۪ينَ يَعْلَمُ اللّٰهُ مَا ف۪ي قُلُوبِهِمْ فَاَعْرِضْ عَنْهُمْ وَعِظْهُمْ وَقُلْ لَهُمْ ف۪ٓي اَنْفُسِهِمْ قَوْلًا بَل۪يغًا
Ha ew in ku Allah, bi (meqseda wan ya esil ku) di dilê xwe de (veşartine) pê dizane. Ji wan rû vegerîne û şîret li wan bike û gotinên ku li wan tesîr dike (ku bi kurahî bandor li wan dike) ji wan re bibêje.
وَمَٓا اَرْسَلْنَا مِنْ رَسُولٍ اِلَّا لِيُطَاعَ بِاِذْنِ اللّٰهِۜ وَلَوْ اَنَّهُمْ اِذْ ظَلَمُٓوا اَنْفُسَهُمْ جَٓاؤُ۫كَ فَاسْتَغْفَرُوا اللّٰهَ وَاسْتَغْفَرَ لَهُمُ الرَّسُولُ لَوَجَدُوا اللّٰهَ تَوَّابًا رَح۪يمًا
Meqseda me ya şandina Rasûl, enceq ji bo ku bi destûra Allah jê re îtaet bê kirin e. Eger dema ku (bi gunehê) li nefsa xwe zilim kiribûn, bihatana cem te û mexfîret bixwestana û Rasûl jî ji bo wan (ji Allah) bexişandinê daxwaz bikira, bêguman wê bidîtana ku Allah, (yê ku evdên xwe mûweffeqê tobeyê dike û tobeyan pirzêde qebûl dike) Tewwab û (li ser evdên xwe pir bi merhamet) Rahîm e.
فَلَا وَرَبِّكَ لَا يُؤْمِنُونَ حَتّٰى يُحَكِّمُوكَ ف۪يمَا شَجَرَ بَيْنَهُمْۙ ثُمَّ لَا يَجِدُوا ف۪ٓي اَنْفُسِهِمْ حَرَجًا مِمَّا قَضَيْتَ وَيُسَلِّمُوا تَسْل۪يمًا
Na! Sond be bi Rabbê te ku, hetanî ew di lihevnekirinên di nav xwe de te nekin hakem û paşê di hukmên ku te dayî de dilê wan bê tengezarî be û wê qerara ku te dayî bi teslîmîyetê tam nepejirînin/neqebilînin, wan îmân neanîye.
(Ev ayet, wê hukmê di ayeta 59’in de dibore dizexmîne/xurttir dike. Ew ên pirsgirêkên xwe nabin cem (sunneta) Rasûlullah (ass) û dibêjin di van mijaran de qet tu rayêya wî tune an jî bi ziman erênî bidin lê di amelên xwe de helwestên cihawaz têxin holê jî di çarçoveya vê ayetê de ne.)
وَلَوْ اَنَّا كَتَبْنَا عَلَيْهِمْ اَنِ اقْتُلُٓوا اَنْفُسَكُمْ اَوِ اخْرُجُوا مِنْ دِيَارِكُمْ مَا فَعَلُوهُ اِلَّا قَل۪يلٌ مِنْهُمْۜ وَلَوْ اَنَّهُمْ فَعَلُوا مَا يُوعَظُونَ بِه۪ لَكَانَ خَيْرًا لَهُمْ وَاَشَدَّ تَثْب۪يتًاۙ
Eger me li ser wan wiha ferz bikira: “Xwe bikujin an jî ji welatên xwe derkevin herin.” ji kêm kesan pê ve kesekî (vê emrê) bi cih nedianî. Lê eger wan şîreta ku li wan dihate kirin pêk bianîna, ev ê ji wan re bi xêrtir bûna û me yê (pîyên wan) hêj zexmtir sabît bikirana.
وَاِذًا لَاٰتَيْنَاهُمْ مِنْ لَدُنَّٓا اَجْرًا عَظ۪يمًاۙ
Wê çaxê me yê ji cem xwe ecirekî/xelatekî mezin bidana wan.
وَلَهَدَيْنَاهُمْ صِرَاطًا مُسْتَق۪يمًا
Û me yê berê wan bidana ser rêya rasterast.
(Ji bo helwestên li dijî emrên îlâhî bnr. 2/Baqara, 71.)
وَمَنْ يُطِعِ اللّٰهَ وَالرَّسُولَ فَاُو۬لٰٓئِكَ مَعَ الَّذ۪ينَ اَنْعَمَ اللّٰهُ عَلَيْهِمْ مِنَ النَّبِيّ۪نَ وَالصِّدّ۪يق۪ينَ وَالشُّهَدَٓاءِ وَالصَّالِح۪ينَۚ وَحَسُنَ اُو۬لٰٓئِكَ رَف۪يقًاۜ
Her kî îtaetî Allah û Rasûl bike ew, dibin hevalên pêxemberan û siddîqan û şehîdan û salihan ku Allah nîmet li wan kiriye. Ew çi hevalên xweşik in!
ذٰلِكَ الْفَضْلُ مِنَ اللّٰهِۜ وَكَفٰى بِاللّٰهِ عَل۪يمًا۟
Ev lutfeke ji Allah e. Wek zana ku bi her tiştî dizane Allah bes e.
يَٓا اَيُّهَا الَّذ۪ينَ اٰمَنُوا خُذُوا حِذْرَكُمْ فَانْفِرُوا ثُبَاتٍ اَوِ انْفِرُوا جَم۪يعًا
Gelî ew ên îmân anîne! Tedbîrê xwe bigirin/xwe bisitirînin. Kom bi kom an jî tevde derkevin şer.
وَاِنَّ مِنْكُمْ لَمَنْ لَيُبَطِّئَنَّۚ فَاِنْ اَصَابَتْكُمْ مُص۪يبَةٌ قَالَ قَدْ اَنْعَمَ اللّٰهُ عَلَيَّ اِذْ لَمْ اَكُنْ مَعَهُمْ شَه۪يدًا
Bêguman di nav we de (ji bo derketina şer) hin kesên ku cangiranî dikin hene. Eger musîbetek bê serê we, wiha dibêjin: “Allah lutûf (qencî) bi min kir ku ez ne bi wan re bûm.”
وَلَئِنْ اَصَابَكُمْ فَضْلٌ مِنَ اللّٰهِ لَيَقُولَنَّ كَاَنْ لَمْ تَكُنْ بَيْنَكُمْ وَبَيْنَهُ مَوَدَّةٌ يَا لَيْتَن۪ي كُنْتُ مَعَهُمْ فَاَفُوزَ فَوْزًا عَظ۪يمًا
Lê dema fedleke (qencî û nîmeteke) ji Allah bigihîje we, wekî ku di navbera we de (bi zahir pêwendîya hezkirinê û) dostanî qet tuneye wiha dibêje: “Xwezî ez jî bi wan re bûma da ku min jî qezenceke mezin bi dest xwe bixista.”
فَلْيُقَاتِلْ ف۪ي سَب۪يلِ اللّٰهِ الَّذ۪ينَ يَشْرُونَ الْحَيٰوةَ الدُّنْيَا بِالْاٰخِرَةِۜ وَمَنْ يُقَاتِلْ ف۪ي سَب۪يلِ اللّٰهِ فَيُقْتَلْ اَوْ يَغْلِبْ فَسَوْفَ نُؤْت۪يهِ اَجْرًا عَظ۪يمًا
(Nexwe) ew ên ku heyata dinyayê (feda kirine û di) berdêlê de axîretê sitendine bila fîsebîlîllah qîtal/şer bikin. Kî di rêya Allah de şer bike û bê kuştin an jî bi ser bikeve (xalib bibe), em ê mikafateke mezin bidinê.
وَمَا لَكُمْ لَا تُقَاتِلُونَ ف۪ي سَب۪يلِ اللّٰهِ وَالْمُسْتَضْعَف۪ينَ مِنَ الرِّجَالِ وَالنِّسَٓاءِ وَالْوِلْدَانِ الَّذ۪ينَ يَقُولُونَ رَبَّنَٓا اَخْرِجْنَا مِنْ هٰذِهِ الْقَرْيَةِ الظَّالِمِ اَهْلُهَاۚ وَاجْعَلْ لَنَا مِنْ لَدُنْكَ وَلِيًّاۚ وَاجْعَلْ لَنَا مِنْ لَدُنْكَ نَص۪يرًاۜ
Ma çi bûye ji we ku hûn di rêya Allah de û ji bo mêr û jin û zarokên mustezef (yên jar û belengaz ku alîkarî daxwaz dikin û) dibêjin: “Rabbê me! Me ji vî şarî/ji vî bajarî ku gelê wî zordar in derîne. Xwedîyekî ji cem xwe ji me re bişîne, alîkarekî jî ji cem xwe ji me re bişîne” qîtal/şer nakin.
اَلَّذ۪ينَ اٰمَنُوا يُقَاتِلُونَ ف۪ي سَب۪يلِ اللّٰهِۚ وَالَّذ۪ينَ كَفَرُوا يُقَاتِلُونَ ف۪ي سَب۪يلِ الطَّاغُوتِ فَقَاتِلُٓوا اَوْلِيَٓاءَ الشَّيْطَانِۚ اِنَّ كَيْدَ الشَّيْطَانِ كَانَ ضَع۪يفًا۟
Ew ên îmân anîne di rêya Allah de û ew ên kafir jî di rêya taxût de qîtal/şer dikin. (Nexwe) bi dostên şeytan re qîtal/şer bikin. Bêguman hîleyên (kemînên) şeytan herî qels e.
(Ji bo têgeha/qewrama Taxût Bnr: 2/Baqara, 256.)
اَلَمْ تَرَ اِلَى الَّذ۪ينَ ق۪يلَ لَهُمْ كُفُّٓوا اَيْدِيَكُمْ وَاَق۪يمُوا الصَّلٰوةَ وَاٰتُوا الزَّكٰوةَۚ فَلَمَّا كُتِبَ عَلَيْهِمُ الْقِتَالُ اِذَا فَر۪يقٌ مِنْهُمْ يَخْشَوْنَ النَّاسَ كَخَشْيَةِ اللّٰهِ اَوْ اَشَدَّ خَشْيَةًۚ وَقَالُوا رَبَّنَا لِمَ كَتَبْتَ عَلَيْنَا الْقِتَالَۚ لَوْلَٓا اَخَّرْتَنَٓا اِلٰٓى اَجَلٍ قَر۪يبٍۜ قُلْ مَتَاعُ الدُّنْيَا قَل۪يلٌۚ وَالْاٰخِرَةُ خَيْرٌ لِمَنِ اتَّقٰى وَلَا تُظْلَمُونَ فَت۪يلًا
Ma tu nanêrî li wan kesên ku ji wan re hatîye gotin: “Destê xwe (ji şer) bikişînin û nimêja xwe bikin û zekâta xwe bidin.” (Ji bo ku şer li ser wan ferz bibe israr dikirin) lê dema şer li ser wan ferz bû komek ji wan wekî ku ji Allah ditirsîyan hê jê zehftir ji însanan ditirsîyan û wiha digotin: “Rabbê me! Ma çima te li ser me qîtal/şer ferz kir? Ma ne dibû ku heta demeke nêz te muhletê bida me?” Bibêje: “Xweşîya dinyayê kêm e. Ji bo Mutteqîyan axîret çêtir e. Bi qasî mûyekî jî neheqî li we nayê kirin.”
اَيْنَ مَا تَكُونُوا يُدْرِكْكُمُ الْمَوْتُ وَلَوْ كُنْتُمْ ف۪ي بُرُوجٍ مُشَيَّدَةٍۜ وَاِنْ تُصِبْهُمْ حَسَنَةٌ يَقُولُوا هٰذِه۪ مِنْ عِنْدِ اللّٰهِۚ وَاِنْ تُصِبْهُمْ سَيِّئَةٌ يَقُولُوا هٰذِه۪ مِنْ عِنْدِكَۜ قُلْ كُلٌّ مِنْ عِنْدِ اللّٰهِۜ فَمَا لِهٰٓؤُ۬لَٓاءِ الْقَوْمِ لَا يَكَادُونَ يَفْقَهُونَ حَد۪يثًا
Hûn li ku dibin bibin -dixwazin di kelehên zexm û asê de bin jî- dîsa wê mirin bi we bigire. Dema xweşîyek bigihîje wan dibêjin: “Ev ji cem Allah e.” Lê dema xerabîyek tê serê wan dibêjin: “Ev, ji rûyê te ye.” Ji wan re bibêje: “Hemû ji Allah in.” Erê ma çi bûye ji vê qewmê ku qet tu gotinê fêm nakin.
مَٓا اَصَابَكَ مِنْ حَسَنَةٍ فَمِنَ اللّٰهِۘ وَمَٓا اَصَابَكَ مِنْ سَيِّئَةٍ فَمِنْ نَفْسِكَۜ وَاَرْسَلْنَاكَ لِلنَّاسِ رَسُولًاۜ وَكَفٰى بِاللّٰهِ شَه۪يدًا
Çi qencîya ku bigihîje te ew ji cem Allah e. Lê her xerabîyeke tê serê te, ji te bixwe ye. Me tu, bi pêxemberî ji însanan re şand. Ji şahidîyê re Allah bes e (ku tu pêxemberê heq î).
(Qur'ana Kerîm, ji hêla xuliqandinê ve her tiştî nisbetê Allah (ac) dike. Lewre çi nîmet be û çi musîbet be tiştên ku însan leqayê wê dibe, xaliqê wan Allah e. Dema ji berhêla sebeban ve bê rênîn Qur'ana Kerîm her cureyên xêrê nisbetê Allah dike û her çeşîdên xerabîyê jî nisbetê însan bixwe dike. Lewre her xêr û nîmetên digihîje însan bi lutf û kerema Allah e (ac). (Bnr.14/Îbrahîm, 34) Sebebê musîbetên têne serê însan jî ji gunehên wî bixwe ne. (Bnr.42/Şûrâ, 30))
مَنْ يُطِعِ الرَّسُولَ فَقَدْ اَطَاعَ اللّٰهَۚ وَمَنْ تَوَلّٰى فَمَٓا اَرْسَلْنَاكَ عَلَيْهِمْ حَف۪يظًاۜ
Kî îtaetî Rasûl bike, qet bêguman wî îtaetî Allah kiriye. Kî jî jê rû vegerîne me tu ji wan re bi parêzkarî neşandîye!
وَيَقُولُونَ طَاعَةٌۘ فَاِذَا بَرَزُوا مِنْ عِنْدِكَ بَيَّتَ طَٓائِفَةٌ مِنْهُمْ غَيْرَ الَّذ۪ي تَقُولُۜ وَاللّٰهُ يَكْتُبُ مَا يُبَيِّتُونَۚ فَاَعْرِضْ عَنْهُمْ وَتَوَكَّلْ عَلَى اللّٰهِۜ وَكَفٰى بِاللّٰهِ وَك۪يلًا
Dibêjin “Em ê îtaet bikin. Lê dema ji cem te derdikevin diçin, qismekî wan bi dizî/di şevê de, tiştên ku te gotibû, diguherînin/pevgirêdidin. Allah ew tiştê ku ewana bi şev/bi dizî pevgirêdabûn dinivîse. Tu rû ji wan vegerîne û tewekkulê Allah bike. Wek wekîl Allah bes e.
اَفَلَا يَتَدَبَّرُونَ الْقُرْاٰنَۜ وَلَوْ كَانَ مِنْ عِنْدِ غَيْرِ اللّٰهِ لَوَجَدُوا ف۪يهِ اخْتِلَافًا كَث۪يرًا
Ma ew li Qur'anê (bi maneyên wê ya kûrekûr bi baldarî) nafikirin? Eger ew ji Allah pê ve ji cihekî din hatibûya, wê tê de gelek nakokî/berçewtî bidîtana.
وَاِذَا جَٓاءَهُمْ اَمْرٌ مِنَ الْاَمْنِ اَوِ الْخَوْفِ اَذَاعُوا بِه۪ۜ وَلَوْ رَدُّوهُ اِلَى الرَّسُولِ وَاِلٰٓى اُو۬لِي الْاَمْرِ مِنْهُمْ لَعَلِمَهُ الَّذ۪ينَ يَسْتَنْبِطُونَهُ مِنْهُمْۜ وَلَوْلَا فَضْلُ اللّٰهِ عَلَيْكُمْ وَرَحْمَتُهُ لَاتَّبَعْتُمُ الشَّيْطَانَ اِلَّا قَل۪يلًا
Dema ji wan re xeberek (der heqê) ewlehîyê de an jî li ser tirsê dihat, (ne digotin ka bandora vê xeberê di encamê de qenc e an xerab e) di cih de wê belav dikin. Eger ku wan ew xeber (berî ku ji hinekan re vebibêjin) ji pêxember re an jî ji rêveberên xwe re bibirana, ji wan ew ên ku jê hikum derdixistin û bi heqîqeta wê jî bizanibûna (ka ev xeber rast e an derew e û bi feyde ye an jî zerar e). Eger li ser we fedl û rahmeta Allah nebûna, ji hindikî we pê ve dê we hemûyan bida pey şeytan.
فَقَاتِلْ ف۪ي سَب۪يلِ اللّٰهِۚ لَا تُكَلَّفُ اِلَّا نَفْسَكَ وَحَرِّضِ الْمُؤْمِن۪ينَۚ عَسَى اللّٰهُ اَنْ يَكُفَّ بَأْسَ الَّذ۪ينَ كَفَرُواۜ وَاللّٰهُ اَشَدُّ بَأْسًا وَاَشَدُّ تَنْك۪يلًا
Di rêya Allah de şer/qîtal bike. Tu ji xwe tenê mesûl î û mumînan jî teşwîqê qîtalê bike. Hêvî dibe ku Allah hêza kafiran (ku li ser mumînan dibe sebebê zext û tehdehîyê) asteng bike. Lewre hêza Allah xurttir e û cezayê wî jî herî dijwartir e.
مَنْ يَشْفَعْ شَفَاعَةً حَسَنَةً يَكُنْ لَهُ نَص۪يبٌ مِنْهَاۚ وَمَنْ يَشْفَعْ شَفَاعَةً سَيِّئَةً يَكُنْ لَهُ كِفْلٌ مِنْهَاۜ وَكَانَ اللّٰهُ عَلٰى كُلِّ شَيْءٍ مُق۪يتًا
Kî di karekî qenc (û bi xêr) de şefaetê (navçîtîyê) bike, wê jê re parek jê hebe. Kî jî ji karekî xerab re şefaetê (navçîtîyê) bike, wê jê re jî parek (ji wê xerabîyê) hebe. Allah (xwedî hêz û parêzkar û çavnêr û yê ku riziq dide) Mûqît e.
وَاِذَا حُيّ۪يتُمْ بِتَحِيَّةٍ فَحَيُّوا بِاَحْسَنَ مِنْهَٓا اَوْ رُدُّوهَاۜ اِنَّ اللّٰهَ كَانَ عَلٰى كُلِّ شَيْءٍ حَس۪يبًا
Dema silav li we hate kirin, hûn jî bi silaveke ji wê xweşiktir an jî wekî ya li we hate kirin wê silavê vegerînin. Bêguman Allah li ser her tiştî (bînendeya hisabê) Hesîb e.
اَللّٰهُ لَٓا اِلٰهَ اِلَّا هُوَۜ لَيَجْمَعَنَّكُمْ اِلٰى يَوْمِ الْقِيٰمَةِ لَا رَيْبَ ف۪يهِۜ وَمَنْ اَصْدَقُ مِنَ اللّٰهِ حَد۪يثًا۟
Allah... Ji wî pê ve (yê ku îbadetê heq dike) tu îlâh nîn e. Di roja qiyametê de ku tê de qet guman tune dê we bicivîne. Ma ji Allah çêtir xwedî gotina rast kî heye?
فَمَا لَكُمْ فِي الْمُنَافِق۪ينَ فِئَتَيْنِ وَاللّٰهُ اَرْكَسَهُمْ بِمَا كَسَبُواۜ اَتُر۪يدُونَ اَنْ تَهْدُوا مَنْ اَضَلَّ اللّٰهُۜ وَمَنْ يُضْلِلِ اللّٰهُ فَلَنْ تَجِدَ لَهُ سَب۪يلًا
Ma çi bûye ji we ku hûn der heqê munafiqan (ew ên hîcret nekirine) de bûne du firqe (û di mumîntî an kafirtîya wan de nîqaşê dikin)? Lê bele Allah ji ber tiştên ku bi dest xistine wan (munafiqan) serberjêr kiriye. (Nexwe hûn) dixwazin ku ew ên Allah wan xerifandîye bigihînin hîdayetê? Eger Allah kesekî bixerifîne êdî tu nikarî ji bo wî rêyekî (xelasîyê) bibînî.
وَدُّوا لَوْ تَكْفُرُونَ كَمَا كَفَرُوا فَتَكُونُونَ سَوَٓاءً فَلَا تَتَّخِذُوا مِنْهُمْ اَوْلِيَٓاءَ حَتّٰى يُهَاجِرُوا ف۪ي سَب۪يلِ اللّٰهِۜ فَاِنْ تَوَلَّوْا فَخُذُوهُمْ وَاقْتُلُوهُمْ حَيْثُ وَجَدْتُمُوهُمْۖ وَلَا تَتَّخِذُوا مِنْهُمْ وَلِيًّا وَلَا نَص۪يرًاۙ
(Ew munafiq) daxwaz dikin wekî ku ketine kufrê we jî têxin kufrê û hûn bi wan re wekhev bibin. Hetanî di rêya Allah de hîcret nekin, ji wan tu kesî dost negirin. Eger ew (ji hicretê) rû vegerînin wan bigirin û li cihê ku we ew zeft kirin de wan bikujin. Ji wan ne dostek û ne jî alîkarek bigirin.
اِلَّا الَّذ۪ينَ يَصِلُونَ اِلٰى قَوْمٍ بَيْنَكُمْ وَبَيْنَهُمْ م۪يثَاقٌ اَوْ جَٓاؤُ۫كُمْ حَصِرَتْ صُدُورُهُمْ اَنْ يُقَاتِلُوكُمْ اَوْ يُقَاتِلُوا قَوْمَهُمْۜ وَلَوْ شَٓاءَ اللّٰهُ لَسَلَّطَهُمْ عَلَيْكُمْ فَلَقَاتَلُوكُمْۚ فَاِنِ اعْتَزَلُوكُمْ فَلَمْ يُقَاتِلُوكُمْ وَاَلْقَوْا اِلَيْكُمُ السَّلَمَۙ فَمَا جَعَلَ اللّٰهُ لَكُمْ عَلَيْهِمْ سَب۪يلًا
Ew ên ku xwe avêtine (bextê) qewmekî ku di nava we û wan de peyman heye yan jî ji bo ku naxwazin bi we re an jî bi qewmê xwe re şer bikin (û ji ber vê yekê) dilê wan tengezar dibe (naxwazin bi herdu alîyê re jî şer bikin) û tên cem te, têkilî wan nebin (wan nekujin). Eger Allah bixwesta dê wan muselletê we bikirana û dê bi we re şer bikirana. Eger ew dev ji we berdin û bi we re şer nekin û destê sulhê/aştîyê dirêjî we bikin di vê rewşê de Allah, di aleyha wan de tu rê nedaye we.
سَتَجِدُونَ اٰخَر۪ينَ يُر۪يدُونَ اَنْ يَأْمَنُوكُمْ وَيَأْمَنُوا قَوْمَهُمْۜ كُلَّمَا رُدُّٓوا اِلَى الْفِتْنَةِ اُرْكِسُوا ف۪يهَاۚ فَاِنْ لَمْ يَعْتَزِلُوكُمْ وَيُلْقُٓوا اِلَيْكُمُ السَّلَمَ وَيَكُفُّٓوا اَيْدِيَهُمْ فَخُذُوهُمْ وَاقْتُلُوهُمْ حَيْثُ ثَقِفْتُمُوهُمْۜ وَاُو۬لٰٓئِكُمْ جَعَلْنَا لَكُمْ عَلَيْهِمْ سُلْطَانًا مُب۪ينًا۟
Hûn ê hinekên din jî bibînin ku dixwazin hem ji we emîn bibin û hem jî ji qewmê xwe bi ewle bibin. Her cara ku îmtîhan dibin, xwe serberjêrkî davêjin (navê). Eger ew destên xwe bernedin û daxwaza emanê li we nekin û (ji şerê we) destên xwe venekêşin êdî wan bigirin û hûn li ku rastî wan hatin wan bikujin. Me di aleyha wan de delîleke/rayeyeke eşkere daye we.
وَمَا كَانَ لِمُؤْمِنٍ اَنْ يَقْتُلَ مُؤْمِنًا اِلَّا خَطَـًٔاۚ وَمَنْ قَتَلَ مُؤْمِنًا خَطَـًٔا فَتَحْر۪يرُ رَقَبَةٍ مُؤْمِنَةٍ وَدِيَةٌ مُسَلَّمَةٌ اِلٰٓى اَهْلِه۪ٓ اِلَّٓا اَنْ يَصَّدَّقُواۜ فَاِنْ كَانَ مِنْ قَوْمٍ عَدُوٍّ لَكُمْ وَهُوَ مُؤْمِنٌ فَتَحْر۪يرُ رَقَبَةٍ مُؤْمِنَةٍۜ وَاِنْ كَانَ مِنْ قَوْمٍ بَيْنَكُمْ وَبَيْنَهُمْ م۪يثَاقٌ فَدِيَةٌ مُسَلَّمَةٌ اِلٰٓى اَهْلِه۪ وَتَحْر۪يرُ رَقَبَةٍ مُؤْمِنَةٍۚ فَمَنْ لَمْ يَجِدْ فَصِيَامُ شَهْرَيْنِ مُتَتَابِعَيْنِۘ تَوْبَةً مِنَ اللّٰهِۜ وَكَانَ اللّٰهُ عَل۪يمًا حَك۪يمًا
Ji xeynî bi xeta/bi xeletî be, qet nabe ku mumînek (muteammîden/bi qestî) mumînekî din bikuje. Kesê ku bi xeletî mumînekî bikuje (kefareta wî) azadkirina koleyekî mumîn û ji bo malbata meqtûl (yê kuştî) dayîna dîyetê ye. Eger malbata meqtûl (yê kuştî) dîyetê bibexşîne (dev jê berde) ne tê de. Eger meqtûl ji malbatek mumîn û ji qewmekî ku dijminê we be, azadkirina koleyekî mumîn lazim e. Eger (ew meqtûl) ji qewmekî ku di navbera we de peyman heyî be, ji malbata wî re dîyet û azadkirina koleyekî mumîn lazim e. Kesê ku evana nebîne (nikaribe pêk bîne) ji bo ku Allah tobeya wî qebûl bike divê du mehan li pey hev (bê navber) rojî bigire. Allah, (zanayê her tiştî) Alîm û (xwedî hikum û hikmet) Hakîm e.
وَمَنْ يَقْتُلْ مُؤْمِنًا مُتَعَمِّدًا فَجَزَٓاؤُ۬هُ جَهَنَّمُ خَالِدًا ف۪يهَا وَغَضِبَ اللّٰهُ عَلَيْهِ وَلَعَنَهُ وَاَعَدَّ لَهُ عَذَابًا عَظ۪يمًا
Kî bi qestî/muteammîden mumînekî bikuje, cezayê wî cehennem e ku tê de bêdawî dimîne. Allah li kesê wiha hatîye xezebê û lanet lê kiriye û ji bo wî ezabekî mezin amade kiriye.
يَٓا اَيُّهَا الَّذ۪ينَ اٰمَنُٓوا اِذَا ضَرَبْتُمْ ف۪ي سَب۪يلِ اللّٰهِ فَتَبَيَّنُوا وَلَا تَقُولُوا لِمَنْ اَلْقٰٓى اِلَيْكُمُ السَّلَامَ لَسْتَ مُؤْمِنًاۚ تَبْتَغُونَ عَرَضَ الْحَيٰوةِ الدُّنْيَاۘ فَعِنْدَ اللّٰهِ مَغَانِمُ كَث۪يرَةٌۜ كَذٰلِكَ كُنْتُمْ مِنْ قَبْلُ فَمَنَّ اللّٰهُ عَلَيْكُمْ فَتَبَيَّنُواۜ اِنَّ اللّٰهَ كَانَ بِمَا تَعْمَلُونَ خَب۪يرًا
Gelî ew ên îmân anîne! Dema ku hûn di rêya Allah de derketin seferê (ji bo ku hûn emîn bibin) meseleyan rave bikin. Kesê ku silavê dide we, ji bo menfaetên dinyewî nebêjin. ‘Tu ne mumîn î.’ (Hal ev e ku) li îndallah/li cem Allah pirzêde xenîmet hene. Berîya vê hûn jî wekî wan bûn. Lê Allah (bi hîdayetê û xelaskirina kufrê) li we qencî kir. (Ji bo ku emîn bibin) meseleyan rave bikin. Bêguman Allah ji hemû tiştên ku hûn dikin agahdar e.
لَا يَسْتَوِي الْقَاعِدُونَ مِنَ الْمُؤْمِن۪ينَ غَيْرُ اُو۬لِي الضَّرَرِ وَالْمُجَاهِدُونَ ف۪ي سَب۪يلِ اللّٰهِ بِاَمْوَالِهِمْ وَاَنْفُسِهِمْۜ فَضَّلَ اللّٰهُ الْمُجَاهِد۪ينَ بِاَمْوَالِهِمْ وَاَنْفُسِهِمْ عَلَى الْقَاعِد۪ينَ دَرَجَةًۜ وَكُلًّا وَعَدَ اللّٰهُ الْحُسْنٰىۜ وَفَضَّلَ اللّٰهُ الْمُجَاهِد۪ينَ عَلَى الْقَاعِد۪ينَ اَجْرًا عَظ۪يمًاۙ
Ji mumînan ew ên bê ûzr (ji cîhadê paş ve mane û) runiştî ne û ew ên bi mal û canê xwe fîsebîlîllah cîhad dikin ne wekhev in. Allah ew ên bi mal û canê xwe cîhad kirine bi dereceyekî ser wan ên runiştî re girtîye. (Ligel vê) Allah weada xweşîyê daye hemûyan. Allah, wan ên mucahîd bi mikafateke mezin di ser ên runiştî re girtîye.
دَرَجَاتٍ مِنْهُ وَمَغْفِرَةً وَرَحْمَةًۜ وَكَانَ اللّٰهُ غَفُورًا رَح۪يمًا۟
(Ev ecira mezin) ji Allah derecât û mexfîret û rahmet e. Allah, (yê ku gunehan dibexşîne/efû dike û disitirîne û ji aqubeta gunehan evdên xwe diparêze) Xafûr û (li ser evdên xwe pir bi merhamet) Rahîm e.
اِنَّ الَّذ۪ينَ تَوَفّٰيهُمُ الْمَلٰٓئِكَةُ ظَالِم۪ٓي اَنْفُسِهِمْ قَالُوا ف۪يمَ كُنْتُمْۜ قَالُوا كُنَّا مُسْتَضْعَف۪ينَ فِي الْاَرْضِۜ قَالُٓوا اَلَمْ تَكُنْ اَرْضُ اللّٰهِ وَاسِعَةً فَتُهَاجِرُوا ف۪يهَاۜ فَاُو۬لٰٓئِكَ مَأْوٰيهُمْ جَهَنَّمُۜ وَسَٓاءَتْ مَص۪يرًاۙ
Dema melâîket rohê wan kesên ku li nefsa xwe zilim kirine distîne, dibêjin: “Hûn di çi karî de bûn/hûn di kîjan sefî de bûn?” Dibêjin: “Em li ser erdê mustezef (ew ên bi kotekî di sefên muşrîkan de û bêçare) bûn.” (Melâiket) dibêjin: “Ma qey erdê Allah ne fireh bû ku we hîcret bikirana?” Sitargeha wan cehennem e. Ew der çi cihekî xerab e!
اِلَّا الْمُسْتَضْعَف۪ينَ مِنَ الرِّجَالِ وَالنِّسَٓاءِ وَالْوِلْدَانِ لَا يَسْتَط۪يعُونَ ح۪يلَةً وَلَا يَهْتَدُونَ سَب۪يلًا
Lê ji mêr û jin û zarokên mustezef ên bêçare (ku ji bo hîcretê) rêyekî nabînin ne tê de.
فَاُو۬لٰٓئِكَ عَسَى اللّٰهُ اَنْ يَعْفُوَ عَنْهُمْۜ وَكَانَ اللّٰهُ عَفُوًّا غَفُورًا
Hêvî heye ku Allah wan efû bike. Lewre Allah, (yê ku gunehan efû dike) Afûw û (yê ku gunehan dibexşîne/efû dike û disitirîne û ji aqubeta gunehan evdên xwe diparêze) Xafûr e.
وَمَنْ يُهَاجِرْ ف۪ي سَب۪يلِ اللّٰهِ يَجِدْ فِي الْاَرْضِ مُرَاغَمًا كَث۪يرًا وَسَعَةًۜ وَمَنْ يَخْرُجْ مِنْ بَيْتِه۪ مُهَاجِرًا اِلَى اللّٰهِ وَرَسُولِه۪ ثُمَّ يُدْرِكْهُ الْمَوْتُ فَقَدْ وَقَعَ اَجْرُهُ عَلَى اللّٰهِۜ وَكَانَ اللّٰهُ غَفُورًا رَح۪يمًا۟
Kî di rêya Allah de hîcret bike wê li ser erdê gelek cih û (di her mijarî de) firehîyê bibîne. Kî ji bo Allah û Rasûlê wî, bi nîyeta hîcretê ji mala xwe derkeve û paşê mirin bi wî bigire mikafata wî li ser Allah e. Allah, (yê ku gunehan dibexşîne/efû dike û disitirîne û ji aqubeta gunehan evdên xwe diparêze) Xafûr û (li ser evdên xwe pir bi merhamet) Rahîm e.
وَاِذَا ضَرَبْتُمْ فِي الْاَرْضِ فَلَيْسَ عَلَيْكُمْ جُنَاحٌ اَنْ تَقْصُرُوا مِنَ الصَّلٰوةِۗ اِنْ خِفْتُمْ اَنْ يَفْتِنَكُمُ الَّذ۪ينَ كَفَرُواۜ اِنَّ الْكَافِر۪ينَ كَانُوا لَكُمْ عَدُوًّا مُب۪ينًا
Dema hûn li ser rûyê erdê derkevin seferekê û hûn bi fikar/bi mitala bin ku kafir zerarê bidin we (wê gavê) di qesirkirina/di kurtkirina nimêjê de ji we re guneh tune. Bêguman ew ên kafir ji bo we dijminên eşkere ne.
وَاِذَا كُنْتَ ف۪يهِمْ فَاَقَمْتَ لَهُمُ الصَّلٰوةَ فَلْتَقُمْ طَٓائِفَةٌ مِنْهُمْ مَعَكَ وَلْيَأْخُذُٓوا اَسْلِحَتَهُمْ۠ فَاِذَا سَجَدُوا فَلْيَكُونُوا مِنْ وَرَٓائِكُمْۖ وَلْتَأْتِ طَٓائِفَةٌ اُخْرٰى لَمْ يُصَلُّوا فَلْيُصَلُّوا مَعَكَ وَلْيَأْخُذُوا حِذْرَهُمْ وَاَسْلِحَتَهُمْۚ وَدَّ الَّذ۪ينَ كَفَرُوا لَوْ تَغْفُلُونَ عَنْ اَسْلِحَتِكُمْ وَاَمْتِعَتِكُمْ فَيَم۪يلُونَ عَلَيْكُمْ مَيْلَةً وَاحِدَةًۜ وَلَا جُنَاحَ عَلَيْكُمْ اِنْ كَانَ بِكُمْ اَذًى مِنْ مَطَرٍ اَوْ كُنْتُمْ مَرْضٰٓى اَنْ تَضَعُٓوا اَسْلِحَتَكُمْۚ وَخُذُوا حِذْرَكُمْۜ اِنَّ اللّٰهَ اَعَدَّ لِلْكَافِر۪ينَ عَذَابًا مُه۪ينًا
(Di rewşa şerê an tirsê de) dema ku tu di navbera wan de bî û li pêşîya wan nimêj bikî (wiha bike): Bila komek jî bi te re (li ser nimêjê) bisekinin û çekên xwe jî li cem xwe bigirin. (Ew ên di nimêjê de ne) wextê çûn secdê bila ew ên din (ji bo ku we biparêzin) li pişt we bisekinin. (Koma ewil dema nimêja xwe qedand, bila rabin.) Piştre koma ku nimêj nekirine bila werin û bi te re nimêj bikin. Bila tedbîra xwe bistînin û çekên xwe jî li cem xwe bigirin. Kafir dixwazin ku hûn ji çek û eşyayên xwe xafil bimînin û di vî halî de bi carekî/ji nîşkave êrîşê bavêjin ser we. Eger hûn ji baranê zerarekî bibînin an jî hûn nexweş bin û hûn çekên xwe deynin erdê ji we re guneh tune. Tedbîrê xwe bistînin! Bêguman Allah ji bo kafiran ezabekî riswaker amade kiriye.
فَاِذَا قَضَيْتُمُ الصَّلٰوةَ فَاذْكُرُوا اللّٰهَ قِيَامًا وَقُعُودًا وَعَلٰى جُنُوبِكُمْۚ فَاِذَا اطْمَأْنَنْتُمْ فَاَق۪يمُوا الصَّلٰوةَۚ اِنَّ الصَّلٰوةَ كَانَتْ عَلَى الْمُؤْمِن۪ينَ كِتَابًا مَوْقُوتًا
Dema we nimêja xwe xelas kir, li pîyan û runiştî an jî li ser teniştên xwe (dirêjkirî) Allah zikir bikin. Dema ku (rewşa tirsê bihûrî û) hûn gihane hizûrê/aramîyê nimêja xwe bi temamî (wek mûqîm) bikin. Bêguman nimêj li ser mumînan ferzeke wextên wê diyarkirî ye.
وَلَا تَهِنُوا فِي ابْتِغَٓاءِ الْقَوْمِۜ اِنْ تَكُونُوا تَأْلَمُونَ فَاِنَّهُمْ يَأْلَمُونَ كَمَا تَأْلَمُونَۚ وَتَرْجُونَ مِنَ اللّٰهِ مَا لَا يَرْجُونَۜ وَكَانَ اللّٰهُ عَل۪يمًا حَك۪يمًا۟
(Ji bo dûvketina neyarên xwe dema hûn hatin gazîkirin xesar û westabûna şer nekin hincet û) hûn di mijara dûvketin û girtina koma (dijminê xwe de) nekevin sistahîyê. Eger hûn diêşin ew jî weke we diêşin. Bi ser de, tiştên (wekî rizaya îlâhî û xêr û cennet) ku ew hêvî nakin hûn ji Allah hêvî dikin. Allah, (zanayê her tiştî) Alîm û (xwedî hikum û hikmet) Hakîm e.
اِنَّٓا اَنْزَلْنَٓا اِلَيْكَ الْكِتَابَ بِالْحَقِّ لِتَحْكُمَ بَيْنَ النَّاسِ بِمَٓا اَرٰيكَ اللّٰهُۜ وَلَا تَكُنْ لِلْخَٓائِن۪ينَ خَص۪يمًاۙ
Ji bo tu di navbera însanan de wekî ku Allah nîşanî te daye hikum bikî me Kitêb ji te re nazil kiriye. Ji xayînan re ne be alîgir/parêzvan.
(Meqseda nuzûla Qur'ana Kerîm di van ayetan de beyan bûye: Ji bo tunekirina/dabinkirina îxtîlafên navbera însanan (2/Baqara, 213), pejirandina qanûna bingehîn (makeqanûn) û di navbera însanan de hikumkirina pê (4/Nîsa, 105), mizgînî dayîna ji mumînan re û tirsandina/qurifandina kafiran (19/Meryem, 97) hişyarkirina hemû heyînan û pêk anîna hûccetullah (25/Furqân, 1; 6/En’âm, 19), fikirîna/ramandina li ser ayetên wê û şîret girtina jê (38/ Sâd, 29), rêkirin û xirikandina însanan ji bo Bawerîya yekgirtina/tewhîdkirina Allah û îbadetkirina bitenê jê re (11/Hûd, 1-2), ji bo derxistina însanan ji tarîtîyan araste kirin/tewcîh kirina bi ronahîya îslâmê ve (14/Îbrahîm, 1), ji bo sebatkirin û rê pêşkirina/rê nîşandana mumînan (16/Nahl, 102) û ji bo ku ji mumînan re bibe rahmet û şîfa (17/Îsrâ, 82)...)
وَاسْتَغْفِرِ اللّٰهَۜ اِنَّ اللّٰهَ كَانَ غَفُورًا رَح۪يمًاۚ
Ji Allah mexfîretê bixwaze! Bêguman Allah, (yê ku gunehan dibexşîne/efû dike û disitirîne û ji aqubeta gunehan evdên xwe diparêze) Xafûr û (li ser evdên xwe pir bi merhamet) Rahîm e.
وَلَا تُجَادِلْ عَنِ الَّذ۪ينَ يَخْتَانُونَ اَنْفُسَهُمْۜ اِنَّ اللّٰهَ لَا يُحِبُّ مَنْ كَانَ خَوَّانًا اَث۪يمًاۚ
(Bi kirina dizîyê) ew ên ku li nefsa xwe îxanet kirine tu wan neparêze. Bêguman Allah ji wan gunehkarên ku di xayîntîyê de pêş de çûne hez nake.
يَسْتَخْفُونَ مِنَ النَّاسِ وَلَا يَسْتَخْفُونَ مِنَ اللّٰهِ وَهُوَ مَعَهُمْ اِذْ يُبَيِّتُونَ مَا لَا يَرْضٰى مِنَ الْقَوْلِۜ وَكَانَ اللّٰهُ بِمَا يَعْمَلُونَ مُح۪يطًا
(Dema guneh dikin xwe) ji însanan vedişêrin û ji Allah venaşêrin. (Hal ev e ku Allah,) dema wan di şevê de karê ku Allah jê ne razî bû pevgirêdidan ew bi wan re bû. Allah, li ser kar û kirinên wan (yê ku her tiştî hawîrdor zeft kiriye) Muhît e.
هَٓا اَنْتُمْ هٰٓؤُ۬لَٓاءِ جَادَلْتُمْ عَنْهُمْ فِي الْحَيٰوةِ الدُّنْيَا فَمَنْ يُجَادِلُ اللّٰهَ عَنْهُمْ يَوْمَ الْقِيٰمَةِ اَمْ مَنْ يَكُونُ عَلَيْهِمْ وَك۪يلًا
Heydê em bibêjin ku we di heyata dinyayê de ew parastin! Belê, roja qiyametê li hember Allah wê kî wan biparêze an jî kî wê ji wan re wekîltîyê bike?
وَمَنْ يَعْمَلْ سُٓوءًا اَوْ يَظْلِمْ نَفْسَهُ ثُمَّ يَسْتَغْفِرِ اللّٰهَ يَجِدِ اللّٰهَ غَفُورًا رَح۪يمًا
Kî xerabîyekî bike an jî li nefsa xwe zilim bike û paşê ji Allah mexfîretê bixwaze wê bibîne ku Allah (yê ku gunehan dibexşîne/efû dike û disitirîne û ji aqubeta gunehan evdên xwe diparêze) Xafûr û (li ser evdên xwe pir bi merhamet) Rahîm e.
وَمَنْ يَكْسِبْ اِثْمًا فَاِنَّمَا يَكْسِبُهُ عَلٰى نَفْسِه۪ۜ وَكَانَ اللّٰهُ عَل۪يمًا حَك۪يمًا
Kî jî gunehekî kiribe wî, ew di aleyha xwe de kiriye. Allah, (zanayê her tiştî) Alîm û (xwedî hikum û hikmet) Hakîm e.
وَمَنْ يَكْسِبْ خَط۪ٓيـَٔةً اَوْ اِثْمًا ثُمَّ يَرْمِ بِه۪ بَر۪ٓيـًٔا فَقَدِ احْتَمَلَ بُهْتَانًا وَاِثْمًا مُب۪ينًا۟
Kî jî xetayekî an jî gunehekî bi dest xistibe, paşê bavêje ser masûmekî, bêguman wî bêbextî û gunehekî vikîvekirî li xwe bar kiriye.
وَلَوْلَا فَضْلُ اللّٰهِ عَلَيْكَ وَرَحْمَتُهُ لَهَمَّتْ طَٓائِفَةٌ مِنْهُمْ اَنْ يُضِلُّوكَۜ وَمَا يُضِلُّونَ اِلَّٓا اَنْفُسَهُمْ وَمَا يَضُرُّونَكَ مِنْ شَيْءٍۜ وَاَنْزَلَ اللّٰهُ عَلَيْكَ الْكِتَابَ وَالْحِكْمَةَ وَعَلَّمَكَ مَا لَمْ تَكُنْ تَعْلَمُۜ وَكَانَ فَضْلُ اللّٰهِ عَلَيْكَ عَظ۪يمًا
Eger lutf û rahmeta Allah li ser te nebûya, komekê ji wan dixwestin ku te bixerifînin. Ew bitenê dikarin xwe bixerifînin û qet nikarin zerarê bidin te. Lewre Allah ji te re Kitêb û hikmet nazil kir û tiştên ku te pê nizanîbû hînî te kir. Lutf û îhsana Allah li ser te pir mezin e.
لَا خَيْرَ ف۪ي كَث۪يرٍ مِنْ نَجْوٰيهُمْ اِلَّا مَنْ اَمَرَ بِصَدَقَةٍ اَوْ مَعْرُوفٍ اَوْ اِصْلَاحٍ بَيْنَ النَّاسِۜ وَمَنْ يَفْعَلْ ذٰلِكَ ابْتِغَٓاءَ مَرْضَاتِ اللّٰهِ فَسَوْفَ نُؤْت۪يهِ اَجْرًا عَظ۪يمًا
Ew ên teşwîqa sedeqeyê an qencîyê an jî lihevanîna di navbera însanan dikin ne tê de, di pirên pistepistên wan ên bi dizî de xêr tune. Kî jî vêya, (karê teşwîqa qencîyê) ji bo razîbûna Allah bike, em ê ecirekî mezin bidin wî.
وَمَنْ يُشَاقِقِ الرَّسُولَ مِنْ بَعْدِ مَا تَبَيَّنَ لَهُ الْهُدٰى وَيَتَّبِعْ غَيْرَ سَب۪يلِ الْمُؤْمِن۪ينَ نُوَلِّه۪ مَا تَوَلّٰى وَنُصْلِه۪ جَهَنَّمَۜ وَسَٓاءَتْ مَص۪يرًا۟
Kî jî piştî ku hîdayet jê re eşkere bibe û ew ji pêxember re muxalefetê bike û ji xeynî rêya mumînan li rêyeke din bigere em wî (bi xemilandina rêya batil) li ser wê rêyê dihêlin û wî dixin cehennemê. Ew der çi cihlêvegerekî xerab e!
اِنَّ اللّٰهَ لَا يَغْفِرُ اَنْ يُشْرَكَ بِه۪ وَيَغْفِرُ مَا دُونَ ذٰلِكَ لِمَنْ يَشَٓاءُۜ وَمَنْ يُشْرِكْ بِاللّٰهِ فَقَدْ ضَلَّ ضَلَالًا بَع۪يدًا
Bêguman Allah tu carî şirîkatîya ku jê re bê kirin efû nake. Lê tiştên ji xeynî vê (şirkê), ji bo kî bixwaze efû dike. Kî jî ji Allah re şirîk çêbike ew ketîye nava xerifîyeke dûr (ku vegera jê pir zor e).
(Ji bo îzah û cureyên şirkê û ji bo aqubeta muşrîkan bnr: 4/Nîsa, 48.)
اِنْ يَدْعُونَ مِنْ دُونِه۪ٓ اِلَّٓا اِنَاثًاۚ وَاِنْ يَدْعُونَ اِلَّا شَيْطَانًا مَر۪يدًاۙ
Ew (muşrîk), dev ji Allah berdane û ji hinek pûtên ku bi navên mê binavkirine re dûa (îbadet) dikin. (Bi rastî) ew ji wî şeytanê asî pê ve ji kesî re dûa nakin.
(Ew muşrîkên heyînên xistibûn navbera xwe û Allah (ac) û ji wan re dûa dikirin ji van tiştan muteşekkîl bûn:
-Hin kesên qenc û salih ku di demên borî de li heyatê bûn, piştî mirina wan peykerên wan çêdikirin û perestîyê li wan peykeran dikirin.
-Meqberên ku kirine zîyaretgah.
-Hin lat û kevirên ku pêbawerîya wan bi xêr û bereket dayîna wan lat û keviran hebû.
-Hin dara ji bo serkeftin bide wan an ji bo miradê dilê wan bibe dikirin Darê Miradê.
Evana ji bo ku pirên wan bi navdêra mê binav bûne (navê wan pûtan) di ayetê de jî wisan derbas bûye. Dûa kirina wan a ji şeytan re jî bi vê awayê hatîye îzah kirin: Ibn Abbas (ra) wiha qotîye: “Di nava her pûtêkî de şeytanek/cinek heye. Xwe nîşanî parêzvanên/bekçîyên pûtan didin û bi wan re diaxivin.” Îzaheke wê ya din jî ev e: “Ew ê ku emrê perestîya pûtan dike û vê amelê ji wan re xemilandî nîşan dide şeytan e. Her wiha ew (muşrîk) jî îtaetî emrê wî dikin û di heqîqetê de perestîyê/îbadetê jê re dikin.” (Bnr.34/Sebe’ 40-41))
لَعَنَهُ اللّٰهُۢ وَقَالَ لَاَتَّخِذَنَّ مِنْ عِبَادِكَ نَص۪يبًا مَفْرُوضًاۙ
Allah lanet li wî (şeytanê) bike/kiriye. Got: “(Qesem bibe ku) ez ê ji evdên te parekî diyarkirî bistînim.”
وَلَاُضِلَّنَّهُمْ وَلَاُمَنِّيَنَّهُمْ وَلَاٰمُرَنَّهُمْ فَلَيُبَتِّكُنَّ اٰذَانَ الْاَنْعَامِ وَلَاٰمُرَنَّهُمْ فَلَيُغَيِّرُنَّ خَلْقَ اللّٰهِۜ وَمَنْ يَتَّخِذِ الشَّيْطَانَ وَلِيًّا مِنْ دُونِ اللّٰهِ فَقَدْ خَسِرَ خُسْرَانًا مُب۪ينًاۜ
“Ez ê wan bixerifînim û di nava wasewasên (pûç) de wan egle/eware bikim û ez ê jêkirina guhê dewaran û guherandina tiştê (fitreta) ku Allah xuliqandîye li wan emir bikim.” Kî dev ji Allah berde û wî şeytanê asî ji xwe re bike dost, bêguman ew ketîye nava zîyaneke eşkere.
يَعِدُهُمْ وَيُمَنّ۪يهِمْۜ وَمَا يَعِدُهُمُ الشَّيْطَانُ اِلَّا غُرُورًا
Ji wan re weadan dike û wan di nav gumreşîyên (pûç û betal) de digerîne. Weada şeytan ya ku ji wan re dike, ji xapandinê pê ve ne tiştekî din e.
اُو۬لٰٓئِكَ مَأْوٰيهُمْ جَهَنَّمُ وَلَا يَجِدُونَ عَنْهَا مَح۪يصًا
Sitargeha wan/hêwirgeha wan cehennem e. Ji wê derê cihê revê nabînin.
وَالَّذ۪ينَ اٰمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ سَنُدْخِلُهُمْ جَنَّاتٍ تَجْر۪ي مِنْ تَحْتِهَا الْاَنْهَارُ خَالِد۪ينَ ف۪يهَٓا اَبَدًاۜ وَعْدَ اللّٰهِ حَقًّاۜ وَمَنْ اَصْدَقُ مِنَ اللّٰهِ ق۪يلًا
Em ê wan ên îmân anîne û amelên salih kirine têxin cennetên ku di binê wan de çem diherikin û wê di wir de ebedî bimînin. Weada Allah heq e. Ka kî ji Allah rastgotir e.
لَيْسَ بِاَمَانِيِّكُمْ وَلَٓا اَمَانِيِّ اَهْلِ الْكِتَابِۜ مَنْ يَعْمَلْ سُٓوءًا يُجْزَ بِه۪ۙ وَلَا يَجِدْ لَهُ مِنْ دُونِ اللّٰهِ وَلِيًّا وَلَا نَص۪يرًا
(Kî wê biçe cennetê an jî cehennemê) ne bi hêvîyên/bi xwezîyên we û ne jî bi yên Ehlê Kitêb çêdibe. Kî xerabîyekî bike bi wî tê cezakirin. Û ew ji bo xwe ji Allah pê ve ne dosteki û ne jî alîkarekî dibîne.
وَمَنْ يَعْمَلْ مِنَ الصَّالِحَاتِ مِنْ ذَكَرٍ اَوْ اُنْثٰى وَهُوَ مُؤْمِنٌ فَاُو۬لٰٓئِكَ يَدْخُلُونَ الْجَنَّةَ وَلَا يُظْلَمُونَ نَق۪يرًا
Çi mêr be çi jin, kî wek mumîn amelên salih bike, ha evana dê bikevin cennetê û bi qasî muyekî jî neheqî li wan nayê kirin.
وَمَنْ اَحْسَنُ د۪ينًا مِمَّنْ اَسْلَمَ وَجْهَهُ لِلّٰهِ وَهُوَ مُحْسِنٌ وَاتَّبَعَ مِلَّةَ اِبْرٰه۪يمَ حَن۪يفًاۜ وَاتَّخَذَ اللّٰهُ اِبْرٰه۪يمَ خَل۪يلًا
Ma ji wî kesê wek muhsîn/kesên ku evdîtîya xwe herî xweşik dike û rûyê xwe teslîmî Allah dike û daye pey milletê Îbrahîmê henîf qenctir xwedî dîn, kî heye? Lewre Allah, Îbrahîm ji xwe re kiribû dost.
(Ji bo Milletê Îbrahîm bnr. 60/Mûmtehîne, 4.)
وَلِلّٰهِ مَا فِي السَّمٰوَاتِ وَمَا فِي الْاَرْضِۜ وَكَانَ اللّٰهُ بِكُلِّ شَيْءٍ مُح۪يطًا۟
Li erd û esmanan çi hebin aîdê Allah in. Allah (yê ku her tiştî hawîrdor zeft kiriye) Muhît e.
وَيَسْتَفْتُونَكَ فِي النِّسَٓاءِۜ قُلِ اللّٰهُ يُفْت۪يكُمْ ف۪يهِنَّۙ وَمَا يُتْلٰى عَلَيْكُمْ فِي الْكِتَابِ ف۪ي يَتَامَى النِّسَٓاءِ الّٰت۪ي لَا تُؤْتُونَهُنَّ مَا كُتِبَ لَهُنَّ وَتَرْغَبُونَ اَنْ تَنْكِحُوهُنَّ وَالْمُسْتَضْعَف۪ينَ مِنَ الْوِلْدَانِۙ وَاَنْ تَقُومُوا لِلْيَتَامٰى بِالْقِسْطِۜ وَمَا تَفْعَلُوا مِنْ خَيْرٍ فَاِنَّ اللّٰهَ كَانَ بِه۪ عَل۪يمًا
Ew, der heqê jinan de ji te fitûyê dixwazin. Bibêje: “Allah ji we re der heqê wan de fitûyê dide.” Der heqê tiştên ji wan keçên sêwî re (di Kitêbê de) hatine nivîsandin ku we nedaye wan û (ligel vê) hûn dixwazin bi wan re bizewicin û der heqê zarokên aciz û sêwî de, ji bo ku edaletê li wan bikin, di Kitêba ku ji we re tê xwendin (di ayetan) de hene (ma ji we re ne bes in?) Hûn çi xêrê bikin Allah muheqeq pê dizane.
(Ji bo ayetên der heqê sêwîyan de tên xwendin bnr. 4/Nîsa, 1-5.)
وَاِنِ امْرَاَةٌ خَافَتْ مِنْ بَعْلِهَا نُشُوزًا اَوْ اِعْرَاضًا فَلَا جُنَاحَ عَلَيْهِمَٓا اَنْ يُصْلِحَا بَيْنَهُمَا صُلْحًاۜ وَالصُّلْحُ خَيْرٌۜ وَاُحْضِرَتِ الْاَنْفُسُ الشُّحَّۜ وَاِنْ تُحْسِنُوا وَتَتَّقُوا فَاِنَّ اللّٰهَ كَانَ بِمَا تَعْمَلُونَ خَب۪يرًا
Eger jinek ji serkêşîya mêrê xwe an jî ji rûvegerandina (ji dûrketina wê) bi tirs be ji wan herduyan re tu guneh tune ku di navbera xwe de sulhekê bikin. Sulh (ji vebijêrkên zewaca bi pirsgirêk an jî ji berdan û ji serkêşîyê) herî bi xêrtir e. (Ligel vê yekê) di nefsan de çavnebarî û hesûdî dike. Eger hûn (qencîyê) li hevdu bikin û hûn xwe (heqên xwe yên berhemberê hevdu de) xwe ji Allah biparêzin, bêguman Allah ji karûkirinên we agahdar e.
وَلَنْ تَسْتَط۪يعُٓوا اَنْ تَعْدِلُوا بَيْنَ النِّسَٓاءِ وَلَوْ حَرَصْتُمْ فَلَا تَم۪يلُوا كُلَّ الْمَيْلِ فَتَذَرُوهَا كَالْمُعَلَّقَةِۜ وَاِنْ تُصْلِحُوا وَتَتَّقُوا فَاِنَّ اللّٰهَ كَانَ غَفُورًا رَح۪يمًا
Hûn çi qas bixwazin jî di navbera jinan de (di mijara hezkirinê de) nikarin edaletê pêk bînin. (Teqez hûn ê zêdetir hez yekê ji wan bikin.) Nexwe bi temamî meyla xwe nedin yekê û ya din jî wek girêdayî be (di navbera weke ku ne bi mêr be û ne jî berdayî be) nehêlin. Eger hûn navbera wan çêbikin û (ji Allah) bitirsin û xwe biparêzin Allah, (yê ku gunehan dibexşîne/efû dike û disitirîne û ji aqûbeta gunehan evdên xwe diparêze) Xafûr û (li ser evdên xwe pir bi merhamet) Rahîm e.
وَاِنْ يَتَفَرَّقَا يُغْنِ اللّٰهُ كُلًّا مِنْ سَعَتِه۪ۜ وَكَانَ اللّٰهُ وَاسِعًا حَك۪يمًا
Eger (mêr û jin) hev berdin, Allah ji firehîya xwe wê herduyan jî dewlemend bike. Allah (ew ê bi lutf û îhsana xwe hemû heyînan dorpêç dike) Wasî û (xwedî hikum û hikmet) Hakîm e.
وَلِلّٰهِ مَا فِي السَّمٰوَاتِ وَمَا فِي الْاَرْضِۜ وَلَقَدْ وَصَّيْنَا الَّذ۪ينَ اُو۫تُوا الْكِتَابَ مِنْ قَبْلِكُمْ وَاِيَّاكُمْ اَنِ اتَّقُوا اللّٰهَۜ وَاِنْ تَكْفُرُوا فَاِنَّ لِلّٰهِ مَا فِي السَّمٰوَاتِ وَمَا فِي الْاَرْضِۜ وَكَانَ اللّٰهُ غَنِيًّا حَم۪يدًا
Çi tiştên li erd û esmanan hene hemû aîdê Allah in. Bêguman me li we û li yên ku di berîya we de Kitêb ji wan hatine re şîret kir ku hûn ji Allah bitirsin û xwe biparêzin. Eger hûn înkar bikin (bizanibin ku) hemû tiştên li erd û esmanan aîdê Allah in. Allah, (ew ê her tişt muhtacê wî ye lê ew ne hewcedarê tu kesî) Xenîy û (yê ku herî zêde ji hemd û pesinandinê re layiq) Hamîd e.
وَلِلّٰهِ مَا فِي السَّمٰوَاتِ وَمَا فِي الْاَرْضِۜ وَكَفٰى بِاللّٰهِ وَك۪يلًا
Li erd û esmanan çi hebin bitemamî aîdê Allah in. Ji wekîlîyê re Allah bes e.
اِنْ يَشَأْ يُذْهِبْكُمْ اَيُّهَا النَّاسُ وَيَأْتِ بِاٰخَر۪ينَۜ وَكَانَ اللّٰهُ عَلٰى ذٰلِكَ قَد۪يرًا
Eger (Allah) daxwaz bike -Gelî însanan!- dê we ji holê rake û hinekên din bîne şûna we. Allah, ji kirina vê re muqtedîr e.
مَنْ كَانَ يُر۪يدُ ثَوَابَ الدُّنْيَا فَعِنْدَ اللّٰهِ ثَوَابُ الدُّنْيَا وَالْاٰخِرَةِۜ وَكَانَ اللّٰهُ سَم۪يعًا بَص۪يرًا۟
Kî xêr û xelata dinyayê dixwaze, bêguman xêr û xelata dinya û axîretê li cem Allah e. Allah, (yê ku hemû tiştan dibihîze û îcabetî dûayan dike) Semî û (yê ku her tiştî dibîne) Basîr e.
يَٓا اَيُّهَا الَّذ۪ينَ اٰمَنُوا كُونُوا قَوَّام۪ينَ بِالْقِسْطِ شُهَدَٓاءَ لِلّٰهِ وَلَوْ عَلٰٓى اَنْفُسِكُمْ اَوِ الْوَالِدَيْنِ وَالْاَقْرَب۪ينَۚ اِنْ يَكُنْ غَنِيًّا اَوْ فَق۪يرًا فَاللّٰهُ اَوْلٰى بِهِمَا فَلَا تَتَّبِعُوا الْهَوٰٓى اَنْ تَعْدِلُواۚ وَاِنْ تَلْوُٓ۫ا اَوْ تُعْرِضُوا فَاِنَّ اللّٰهَ كَانَ بِمَا تَعْمَلُونَ خَب۪يرًا
Gelî ew ên îmân anîne! Di aleyha we û dê û bavê we û eqrebayên we de be jî edaletê bê kêmasî pêk bînin û ji bo Allah şahidîya (bi edalet) bikin. (Ew ê hûn ji bo wan şahidî dikin) dewlemend bin an jî feqîr bin (ne li gorî zengînî û feqîrîyê binirxînin) Allah nêziktirê her duyan e. Nedin pey hewayên xwe û bi edaletîyê nekin. Eger hûn gotinê li ser zimanê xwe bigilgilînin an jî (ji edaletê) rû vegerînin bêguman Allah, li ser amelên we (ji tiştên ku hûn dikin agahdar) Xabîr e.
يَٓا اَيُّهَا الَّذ۪ينَ اٰمَنُٓوا اٰمِنُوا بِاللّٰهِ وَرَسُولِه۪ وَالْكِتَابِ الَّذ۪ي نَزَّلَ عَلٰى رَسُولِه۪ وَالْكِتَابِ الَّذ۪ٓي اَنْزَلَ مِنْ قَبْلُۜ وَمَنْ يَكْفُرْ بِاللّٰهِ وَمَلٰٓئِكَتِه۪ وَكُتُبِه۪ وَرُسُلِه۪ وَالْيَوْمِ الْاٰخِرِ فَقَدْ ضَلَّ ضَلَالًا بَع۪يدًا
Gelî ew ên îmân anîne! Bi Allah û bi pêxemberê wî û bi Kitêba ji pêxemberê xwe re nazil kiriye û bi Kitêba ku berê de nazil kiriye re îmân bînin. Kî jî înkara Allah û melâiketên wî û Kitêbên wî û pêxemberên wî û roja axîretê bike, bêguman ew di nava xerîfîyeke kur (ku vegera wî ya bi heqê ve pir zor) de ye.
(Hevoka “Gelî ew ên îmân anîne! ...îman bînin.” delaletê wê tiştê dike ku kesên mumîn li ser îmanê sebat bikin û ev mijara muhîm herûdaîm di rojeva wan de be. Allah (ac) ji mumînan daxwaza îmaneke wisan dike ku ew daîma zindî ye û xwedîyê xwe berhêlî teqwayê dike û bi delîlên nû re ew îmân roj bi roj hê zêdetir zexim dibe. Ev meqseda ha jî enceq bi vê tiştê hasil bibe: Xwendin û tefekkûra ayetên kewnî yên ku Allah (ac) di kaînatê de xuliqandîye û ji ezameta Allah re dibin delîlên eşkere. Ji xeynî vê xwendin û tefekkûra ayetên Qur'ana Kerîm ku ew ayet rûh û aqlê insan têr û tetmîn dike.)
اِنَّ الَّذ۪ينَ اٰمَنُوا ثُمَّ كَفَرُوا ثُمَّ اٰمَنُوا ثُمَّ كَفَرُوا ثُمَّ ازْدَادُوا كُفْرًا لَمْ يَكُنِ اللّٰهُ لِيَغْفِرَ لَهُمْ وَلَا لِيَهْدِيَهُمْ سَب۪يلًاۜ
Bêguman ew ên ku îmân anîn û piştre bûne kafir, paşê dîsa îmân anîn û dawî de dîsa bûne kafir û di kufra xwe de zêde pê de çûne, Allah wan mexfîret nake û rêya rast jî nîşanî wan nade.
(Kesên di vê ayetê de behsa wan dibe der heqê wan de nirxandineke wiha hatîye kirin ku; ewana munafiqên ku di navbera îmân û kufrê de herûdaîm di rewşa çûnehatê de ne. Ev, sinca/karaktera wan munafiqan e. Ew çiqas ji kufrê derdikevin û dikevin îmanê an jî ji îmanê derdikevin û noqî kufrê dibin, herî zêdetir ji heqqê dûr dikevin û di kufrê de pêş ve diçin.
Hin mufessîr jî vê ayetê wiha rave dikin: Kesên bûne mijara vê ayetê Cihû ne. Cihûyan îmân bi Mûsa (as) anîbûn. Piştre perestîya golikê kirin û bûn ji kafiran. Paşê tobe kirin û carekî din îmân anîn. Dema ku Îsa (as) wek pêxember hat, pêxemberîya wî înkar kirin û carekî din noqî kufrê bûn. Di dawî de li dij Rasûlullah de (ass) neyartîyeke dijwar kirin û bi vê awayê di kufra xwe de zêde pêş de çûn.)
بَشِّرِ الْمُنَافِق۪ينَ بِاَنَّ لَهُمْ عَذَابًا اَل۪يمًاۙ
Tu mizgîna ezabekî ji bo wan biêş û jan bide munafiqan!
اَلَّذ۪ينَ يَتَّخِذُونَ الْكَافِر۪ينَ اَوْلِيَٓاءَ مِنْ دُونِ الْمُؤْمِن۪ينَۜ اَيَبْتَغُونَ عِنْدَهُمُ الْعِزَّةَ فَاِنَّ الْعِزَّةَ لِلّٰهِ جَم۪يعًاۜ
Ew in ku, dev ji mumînan berdidin û kafiran ji xwe re dikin dost. Ma ew li cem wan li îzzet û rûmetê digerin? Bêguman îzzet û rûmet bitemamî aîdê Allah e.
(Der heqê hukmê dostgirtina kafiran de bnr. 5/Mâîde, 51.)
وَقَدْ نَزَّلَ عَلَيْكُمْ فِي الْكِتَابِ اَنْ اِذَا سَمِعْتُمْ اٰيَاتِ اللّٰهِ يُكْفَرُ بِهَا وَيُسْتَهْزَاُ بِهَا فَلَا تَقْعُدُوا مَعَهُمْ حَتّٰى يَخُوضُوا ف۪ي حَد۪يثٍ غَيْرِه۪ۘ اِنَّكُمْ اِذًا مِثْلُهُمْۜ اِنَّ اللّٰهَ جَامِعُ الْمُنَافِق۪ينَ وَالْكَافِر۪ينَ ف۪ي جَهَنَّمَ جَم۪يعًاۙ
Bêguman (Allah) di Kitêbê de ji we re (vê hukmê) daxistibû: “Dema we bihîst ku ayetên Allah tên înkarkirin û tinaz bi wan tên kirin heta ew dest bi axaftina mijareke din nekin bi wan re (di heman cîvatî de) rûnenin. (Eger hûn wê mijarê red nekin an wê cîvatê terk nekin) hûn ê jî bibin (ji kafir/ji muşrîk ên) weke wan.” Bêguman Allah ew e ku, wê temamê kafir û munafiqan di cehennemê de li hev kom bike.
(Divê ku mirov pir baldarê wan kesên ji xwe re kiriye heval û civaka derdora xwe bibe. Di wê dorhêla ku em bi wan însanan re parve dikin divê em pir bi dîqat bin da ku axaftinên wan ên bi naveroka kufr û fisqê hebin di heman demê de divê ku wê dorhêlê biterikînin. Eger bê îtîraz û bê teshîh û rastandin di wê dorhêlê de bê mayîn ew kes jî li îndallah/li cem Allah dibin weke wan (fasiq û mucrîman). Welew ku ew gotinên wan ên kufr û fisqê dubare/tekrar nekin jî di encamê de rewşa wan ev e. (Bnr.6/En’âm, 68; 9/Tewbe, 65-66))
اَلَّذ۪ينَ يَتَرَبَّصُونَ بِكُمْۚ فَاِنْ كَانَ لَكُمْ فَتْحٌ مِنَ اللّٰهِ قَالُٓوا اَلَمْ نَكُنْ مَعَكُمْۘ وَاِنْ كَانَ لِلْكَافِر۪ينَ نَص۪يبٌۙ قَالُٓوا اَلَمْ نَسْتَحْوِذْ عَلَيْكُمْ وَنَمْنَعْكُمْ مِنَ الْمُؤْمِن۪ينَۜ فَاللّٰهُ يَحْكُمُ بَيْنَكُمْ يَوْمَ الْقِيٰمَةِۜ وَلَنْ يَجْعَلَ اللّٰهُ لِلْكَافِر۪ينَ عَلَى الْمُؤْمِن۪ينَ سَب۪يلًا۟
Ew (munafiq) çavnêrîya rewşa we dikin. Dema ji we re ji îndallah fethek (serkeftin û xenîmet) bê, wiha dibêjin: “Ma em jî ne bi we re bûn?” Lê eger serkeftin bibe nesîbê kafiran (wê demê jî ji wan re wiha) dibêjin: “Ma me piştgirîya we nekir û me hûn ji mumînan neparastin?” Allah, roja qiyametê wê di navbera we de hukmê xwe bide. Allah, li hemberî mumînan qet rêyekî nade kafiran. (Hûn jî di mijara rêveberîya li ser xwe de û di îmamtîya nimêjê de û di zewacê de rayeya welayetê nedin wan û destûr nedin wan ku di der heqê jiyana we de bibin xwedî soz û raye.)
اِنَّ الْمُنَافِق۪ينَ يُخَادِعُونَ اللّٰهَ وَهُوَ خَادِعُهُمْۚ وَاِذَا قَامُٓوا اِلَى الصَّلٰوةِ قَامُوا كُسَالٰىۙ يُرَٓاؤُ۫نَ النَّاسَ وَلَا يَذْكُرُونَ اللّٰهَ اِلَّا قَل۪يلًاۘ
Bêguman munafiq li gorî aqlê xwe zen dikin ku Allah dixapînin. (Lê belê bi muhlet dayînê û hetanî rastî seata ezabê bibin bi ewiqandinê/bi eglekirinê) Allah wan dixapîne. Dema radibin nimêjê bi sistî û bi dilgiranî radibin û ji însanan re rîyayê dikin û Allah pir hindik zikir dikin.
(Ji bo tesewwûra rêşaş ku muşrîkên Ehlê Kitêb der heqê Allah de dipejirînin bnr. 5/Maîde, 64)
مُذَبْذَب۪ينَ بَيْنَ ذٰلِكَۗ لَٓا اِلٰى هٰٓؤُ۬لَٓاءِ وَلَٓا اِلٰى هٰٓؤُ۬لَٓاءِۜ وَمَنْ يُضْلِلِ اللّٰهُ فَلَنْ تَجِدَ لَهُ سَب۪يلًا
Evana di navbera (îman û kufrê de) di dudilîyê de ne. Ne (bitemamî) ji van (mumînan) in û ne jî ji wan (kafiran) in. Allah her kî şaş bike tu ji bo wî qet rêyekî nabînî.
يَٓا اَيُّهَا الَّذ۪ينَ اٰمَنُوا لَا تَتَّخِذُوا الْكَافِر۪ينَ اَوْلِيَٓاءَ مِنْ دُونِ الْمُؤْمِن۪ينَۜ اَتُر۪يدُونَ اَنْ تَجْعَلُوا لِلّٰهِ عَلَيْكُمْ سُلْطَانًا مُب۪ينًا
Gelî ew ên îmân anîne! Dev ji mumînan bernedin û kafiran ji xwe re dost negirin. Ma hûn dixwazin ku di aleyha xwe de delîlekî eşkere bidin Allah.
(Der heqê hukmê dostgirtina kafiran de bnr. 5/Mâîde, 51.)
اِنَّ الْمُنَافِق۪ينَ فِي الدَّرْكِ الْاَسْفَلِ مِنَ النَّارِۚ وَلَنْ تَجِدَ لَهُمْ نَص۪يرًاۙ
Bêguman munafiq, di agir de di tebeqê herî jêrîn de ne. Tu ji bo wan qet alîkarekî jî nabînî.
اِلَّا الَّذ۪ينَ تَابُوا وَاَصْلَحُوا وَاعْتَصَمُوا بِاللّٰهِ وَاَخْلَصُوا د۪ينَهُمْ لِلّٰهِ فَاُو۬لٰٓئِكَ مَعَ الْمُؤْمِن۪ينَۜ وَسَوْفَ يُؤْتِ اللّٰهُ الْمُؤْمِن۪ينَ اَجْرًا عَظ۪يمًا
Ew ên tobe kirine û halê xwe (xetayên xwe) sererast kirine û bi Allah ve girtine û ew ên dînê xwe (bê tevlîhevîya şirk û rîyayê) ji bo Allah xalis kirine; ha evana (ne bi munafiqan) bi mumînan re ne. Û Allah wê ecirekî mezin bide mumînan.
مَا يَفْعَلُ اللّٰهُ بِعَذَابِكُمْ اِنْ شَكَرْتُمْ وَاٰمَنْتُمْۜ وَكَانَ اللّٰهُ شَاكِرًا عَل۪يمًا
Eger hûn şikur bikin û îmân bînin, Allah wê çima we bide ezabê? Allah (ew ê spasîyê li evdên xwe dike û mikafata şikurdaran bi zêdehî dide) Şekûr û (zanayê her tiştî) Alîm e.
لَا يُحِبُّ اللّٰهُ الْجَهْرَ بِالسُّٓوءِ مِنَ الْقَوْلِ اِلَّا مَنْ ظُلِمَۜ وَكَانَ اللّٰهُ سَم۪يعًا عَل۪يمًا
Allah ji gotinên xerab ên eşkere hez nake. Lê ew ên zilim lê hatîye kirin ne tê de. Allah (yê ku hemû tiştan dibihîze û îcabetî dûayan dike) Semî û (zanayê her tiştî) Alîm e.
(Kesê ku zilim lê hatîye kirin sê heqqê wî yên meşrû hene:
1- Misil bi misil hemberîdana wê (xerabîyê) û sitendina heqqê xwe. (Bnr.2/Baqara, 194)
2- Efûkirina wê zilmê. (Bnr.16/Nahl, 126; 42/Şûrâ, 40)
3- Qencîya di muqabilê wê xerabîyê de. (Bnr.41/Fussîlet, 34-35))
اِنْ تُبْدُوا خَيْرًا اَوْ تُخْفُوهُ اَوْ تَعْفُوا عَنْ سُٓوءٍ فَاِنَّ اللّٰهَ كَانَ عَفُوًّا قَد۪يرًا
Hûn xêrekî eşkere bikin an wê veşêrin an jî xerabîyekê efû bikin, bêguman Allah (yê ku gunehan efû dike) Afûw û (yê ku hêza wî digihîje her tiştî û xwedî qudreta mutleq) Qadîr e.
اِنَّ الَّذ۪ينَ يَكْفُرُونَ بِاللّٰهِ وَرُسُلِه۪ وَيُر۪يدُونَ اَنْ يُفَرِّقُوا بَيْنَ اللّٰهِ وَرُسُلِه۪ وَيَقُولُونَ نُؤْمِنُ بِبَعْضٍ وَنَكْفُرُ بِبَعْضٍۙ وَيُر۪يدُونَ اَنْ يَتَّخِذُوا بَيْنَ ذٰلِكَ سَب۪يلًاۙ
Bêguman ew ên Allah û pêxemberên wî înkar dikin û dixwazin cudahîyê têxin navbera Allah û pêxemberên wî û dibêjin: “Em bi hinekan îmân tînin û hinekan jî înkar dikin” û ew dixwazin ku di navbera wan (îslâm û kufrê) de rêyeke din bigirin (hene);
اُو۬لٰٓئِكَ هُمُ الْكَافِرُونَ حَقًّاۚ وَاَعْتَدْنَا لِلْكَافِر۪ينَ عَذَابًا مُه۪ينًا
Evana, kafirên heqîqî bixwe ne. Me ji bo kafiran ezabekî riswaker amade kiriye.
وَالَّذ۪ينَ اٰمَنُوا بِاللّٰهِ وَرُسُلِه۪ وَلَمْ يُفَرِّقُوا بَيْنَ اَحَدٍ مِنْهُمْ اُو۬لٰٓئِكَ سَوْفَ يُؤْت۪يهِمْ اُجُورَهُمْۜ وَكَانَ اللّٰهُ غَفُورًا رَح۪يمًا۟
Ew ên bi Allah û bi Rasûlên wî îmân anîne û cudahî nexistine navbera wan; wê (Allah) ecirên wan bide wan. Allah (yê ku gunehan dibexşîne/efû dike û disitirîne û ji aqubeta gunehan evdên xwe diparêze) Xafûr û (li ser evdên xwe pir bi merhamet) Rahîm e.
يَسْـَٔلُكَ اَهْلُ الْكِتَابِ اَنْ تُنَزِّلَ عَلَيْهِمْ كِتَابًا مِنَ السَّمَٓاءِ فَقَدْ سَاَلُوا مُوسٰٓى اَكْبَرَ مِنْ ذٰلِكَ فَقَالُٓوا اَرِنَا اللّٰهَ جَهْرَةً فَاَخَذَتْهُمُ الصَّاعِقَةُ بِظُلْمِهِمْۚ ثُمَّ اتَّخَذُوا الْعِجْلَ مِنْ بَعْدِ مَا جَٓاءَتْهُمُ الْبَيِّنَاتُ فَعَفَوْنَا عَنْ ذٰلِكَۚ وَاٰتَيْنَا مُوسٰى سُلْطَانًا مُب۪ينًا
(Ew ên) Ehlê Kitêb ji te dixwazin ku tu ji asîmanan Kitêbekê bi ser wan ve daxînî. (Ji ber vê daxwaza wan heyirî nemîne!) Bêguman ji Mûsa jî ya ji vêya mezintir xwestibûn. Gotin: “Allah bi eşkerehî (bi awayê ku em bi çavê tazî bibînin) nîşanî me bide.” Bi vî awayî ji ber zilimkarîya wan, birûsk li wan ketibû. Axir piştî ku delîlên eşkere ji wan re hatin, golik ji xwe re (wek îlâh) girtin. Me dîsa ew (gunehên wan jî) mexfîret kir. Û me delîleke eşkere da Mûsa.
وَرَفَعْنَا فَوْقَهُمُ الطُّورَ بِم۪يثَاقِهِمْ وَقُلْنَا لَهُمُ ادْخُلُوا الْبَابَ سُجَّدًا وَقُلْنَا لَهُمْ لَا تَعْدُوا فِي السَّبْتِ وَاَخَذْنَا مِنْهُمْ م۪يثَاقًا غَل۪يظًا
Me çiyayê Tûr (ji bo ku soz dabûn Allah), di ser serê wan de rakir. Me got: “Di derî de secde bikin û bikevinê.” Me ji wan re got: “Roja şemîyê/roja sebtê qedexeya (masîgirtinê) binpê nekin.” Û me sozeke zexm ji wan girtibû.
فَبِمَا نَقْضِهِمْ م۪يثَاقَهُمْ وَكُفْرِهِمْ بِاٰيَاتِ اللّٰهِ وَقَتْلِهِمُ الْاَنْبِيَٓاءَ بِغَيْرِ حَقٍّ وَقَوْلِهِمْ قُلُوبُنَا غُلْفٌۜ بَلْ طَبَعَ اللّٰهُ عَلَيْهَا بِكُفْرِهِمْ فَلَا يُؤْمِنُونَ اِلَّا قَل۪يلًاۖ
Ji ber ku soza xwe xera kirin û li dij ayetên Allah bûn kafir û bi neheqî pêxemberên xwe kuştibûn û (ji sedema vê gotina xwe ku gotin:) “Qelbên me (li dij heq û heqîqetê) nuxamtî ye!” (me wan ceza kiribû). (Nexêr, ne wisan e!) Berevajî, ji ber kufra wan Allah qelbê wan mohr kiriye. (Ji ber vê) ji hindikî wan pê ve ew îmân naynin.
وَبِكُفْرِهِمْ وَقَوْلِهِمْ عَلٰى مَرْيَمَ بُهْتَانًا عَظ۪يمًاۙ
Dîsa ji ber kufra wan û bi sebebê bêbextîya li Meryem kirine (jî me wan ceza kiribû).
وَقَوْلِهِمْ اِنَّا قَتَلْنَا الْمَس۪يحَ ع۪يسَى ابْنَ مَرْيَمَ رَسُولَ اللّٰهِۚ وَمَا قَتَلُوهُ وَمَا صَلَبُوهُ وَلٰكِنْ شُبِّهَ لَهُمْۜ وَاِنَّ الَّذ۪ينَ اخْتَلَفُوا ف۪يهِ لَف۪ي شَكٍّ مِنْهُۜ مَا لَهُمْ بِه۪ مِنْ عِلْمٍ اِلَّا اتِّبَاعَ الظَّنِّۚ وَمَا قَتَلُوهُ يَق۪ينًاۙ
Bi sedema ku digotin “Me pêxemberê Allah, Îsa Mesîhê kurê Meryem kuştîye” (me ji bo vê jî wan ceza kiribû). (Hal ev e ku) wan ew ne kuştîye û ne jî wan ew li çarmixê daye, (ew ê ku daleqandin ji wan re weke Îsa) hate şibandin. Bi rastî ew ên (der heqê Îsa de) nîqaş dikin, ji ber wê di gumanê de ne. Ji zenne pê ve ne xwedî agahîyekî ne. Qethîyen ew nekuştine.
بَلْ رَفَعَهُ اللّٰهُ اِلَيْهِۜ وَكَانَ اللّٰهُ عَز۪يزًا حَك۪يمًا
(Ne li gor zenna wan e!) Bilakîs, Allah ew (Îsa) hildaye cem xwe. Allah (yê xwedî îzzet û her tiştî mexlûb dike) Azîz û (xwedî hikum û hikmet) Hakîm e.
وَاِنْ مِنْ اَهْلِ الْكِتَابِ اِلَّا لَيُؤْمِنَنَّ بِه۪ قَبْلَ مَوْتِه۪ۚ وَيَوْمَ الْقِيٰمَةِ يَكُونُ عَلَيْهِمْ شَه۪يدًاۚ
Hemû kesên Ehlê Kitêb, berîya mirina xwe muheqeq wê bi wî îmân bînin. (Îsa jî) wê roja qiyametê di aleyha wan de şahidîyê bike.
فَبِظُلْمٍ مِنَ الَّذ۪ينَ هَادُوا حَرَّمْنَا عَلَيْهِمْ طَيِّبَاتٍ اُحِلَّتْ لَهُمْ وَبِصَدِّهِمْ عَنْ سَب۪يلِ اللّٰهِ كَث۪يرًاۙ
Bi sedema zilma ku Cihûyan kiribû û bi sedema ku wan pir kes ji rêya Allah vegerandibûn, hin nîmetên paqij û (ên ku berê de) ji wan re helal bûn, me ji wan re heram kirin.
وَاَخْذِهِمُ الرِّبٰوا وَقَدْ نُهُوا عَنْهُ وَاَكْلِهِمْ اَمْوَالَ النَّاسِ بِالْبَاطِلِۜ وَاَعْتَدْنَا لِلْكَافِر۪ينَ مِنْهُمْ عَذَابًا اَل۪يمًا
Digel ku nehîya wan jê hatibû kirin jî (wan) ribayê û malên însanan bi rêyên batil dixwarin... Me ji bo kafirên ji wan re ezabekî biêş û jan amade kiriye.
لٰكِنِ الرَّاسِخُونَ فِي الْعِلْمِ مِنْهُمْ وَالْمُؤْمِنُونَ يُؤْمِنُونَ بِمَٓا اُنْزِلَ اِلَيْكَ وَمَٓا اُنْزِلَ مِنْ قَبْلِكَ وَالْمُق۪يم۪ينَ الصَّلٰوةَ وَالْمُؤْتُونَ الزَّكٰوةَ وَالْمُؤْمِنُونَ بِاللّٰهِ وَالْيَوْمِ الْاٰخِرِۜ اُو۬لٰٓئِكَ سَنُؤْت۪يهِمْ اَجْرًا عَظ۪يمًا۟
Lê ji wan ên di ilmê de pêş de çûne û îmân anîne, îman bi ya ku ji te re nazil bûye û bi yên berî te nazil bûne re îmân tînin. Ew ên nimêja xwe îqame/rasterast dikin û zekâta xwe didin û bi Allah û bi roja axîretê îmân tînin… Em ê ecirekî mezin bidin wan.
اِنَّٓا اَوْحَيْنَٓا اِلَيْكَ كَمَٓا اَوْحَيْنَٓا اِلٰى نُوحٍ وَالنَّبِيّ۪نَ مِنْ بَعْدِه۪ۚ وَاَوْحَيْنَٓا اِلٰٓى اِبْرٰه۪يمَ وَاِسْمٰع۪يلَ وَاِسْحٰقَ وَيَعْقُوبَ وَالْاَسْبَاطِ وَع۪يسٰى وَاَيُّوبَ وَيُونُسَ وَهٰرُونَ وَسُلَيْمٰنَۚ وَاٰتَيْنَا دَاوُ۫دَ زَبُورًاۚ
Bêguman çawa me ji Nûh û pêxemberên di pey wî (hatine) re wehîy kiriye me ji te re jî wehîy kiriye. Me ji Îbrahîm re û ji Îsmaîl re û ji Îshaq re û ji Yaqûb re û ji nevîyên wî re û ji Îsâ re û ji Eyyûb re û ji Yûnus re û ji Hârûn re û ji Suleyman re jî wehîy kiribû. Û me Zebûr jî dabû Dawûd.
وَرُسُلًا قَدْ قَصَصْنَاهُمْ عَلَيْكَ مِنْ قَبْلُ وَرُسُلًا لَمْ نَقْصُصْهُمْ عَلَيْكَۜ وَكَلَّمَ اللّٰهُ مُوسٰى تَكْل۪يمًاۚ
Me hin pêxemberên din ku me behsa wan ji te re kiribû û hin pêxemberên me behsa wan ji te re nekiribû re jî (wehîy kir). Allah bi Mûsa re jî (bi awayekî qethî) peyivî/axivî.
رُسُلًا مُبَشِّر۪ينَ وَمُنْذِر۪ينَ لِئَلَّا يَكُونَ لِلنَّاسِ عَلَى اللّٰهِ حُجَّةٌ بَعْدَ الرُّسُلِۜ وَكَانَ اللّٰهُ عَز۪يزًا حَك۪يمًا
Me bi hişyarkerî û mizgînvanî Rasûlan şand. Heta ku bila di piştî hatina wan pêxemberan de li hemberî Allah (ku bibêjin “Me seh nekiribû” an jî “Em nizanin” wek hincet) tu delîlekî wan nemîne. Allah (yê xwedî îzzet û her tiştî mexlûb dike) Azîz û (xwedî hikum û hikmet) Hakîm e.
لٰكِنِ اللّٰهُ يَشْهَدُ بِمَٓا اَنْزَلَ اِلَيْكَ اَنْزَلَهُ بِعِلْمِه۪ۚ وَالْمَلٰٓئِكَةُ يَشْهَدُونَۜ وَكَفٰى بِاللّٰهِ شَه۪يدًا
(Ew ên Cihû dibêjin: “Ji pêxembertîya te re tu agahîya me tune ku em şahidî bidin.) Lê belê Allah bi (Qur'an) a ji te re nazil kiriye şahidî dike ku, wî ev bi îlmê xwe nazil kiriye. Melâiket jî şahidî dikin. Wek şahid Allah bes e.
اِنَّ الَّذ۪ينَ كَفَرُوا وَصَدُّوا عَنْ سَب۪يلِ اللّٰهِ قَدْ ضَلُّوا ضَلَالًا بَع۪يدًا
Bêguman ew ên kafir û (însanan) ji rêya Allah men dikin, di nava xerifîyeke dûr (ku vegera wî ya bi heqê ve pir zor) de ne.
اِنَّ الَّذ۪ينَ كَفَرُوا وَظَلَمُوا لَمْ يَكُنِ اللّٰهُ لِيَغْفِرَ لَهُمْ وَلَا لِيَهْدِيَهُمْ طَر۪يقًاۙ
Bêguman Allah ne mexfîretê li kafir û zaliman dike û ne jî wan digihîne rêya rast.
اِلَّا طَر۪يقَ جَهَنَّمَ خَالِد۪ينَ ف۪يهَٓا اَبَدًاۜ وَكَانَ ذٰلِكَ عَلَى اللّٰهِ يَس۪يرًا
(Rêya ku wan bigihîne, bitenê) rêya cehennemê ye ku wê tê de bêdawî bimînin. Û ev ji Allah re pir hêsan e.
يَٓا اَيُّهَا النَّاسُ قَدْ جَٓاءَكُمُ الرَّسُولُ بِالْحَقِّ مِنْ رَبِّكُمْ فَاٰمِنُوا خَيْرًا لَكُمْۜ وَاِنْ تَكْفُرُوا فَاِنَّ لِلّٰهِ مَا فِي السَّمٰوَاتِ وَالْاَرْضِۜ وَكَانَ اللّٰهُ عَل۪يمًا حَك۪يمًا
Gelî însanan! Bêguman pêxember ji we re ji Rabbê we bi heq hatîye. Îmân (pê) bînin. (Ev) ji bo we ya herî bi xêrtir e. Eger hûn înkar bikin, bêguman li erd û esmanan çi hebe hemû aîdê Allah in. Allah, (zanayê her tiştî) Alîm û (xwedî hikum û hikmet) Hakîm e.
يَٓا اَهْلَ الْكِتَابِ لَا تَغْلُوا ف۪ي د۪ينِكُمْ وَلَا تَقُولُوا عَلَى اللّٰهِ اِلَّا الْحَقَّۜ اِنَّمَا الْمَس۪يحُ ع۪يسَى ابْنُ مَرْيَمَ رَسُولُ اللّٰهِ وَكَلِمَتُهُۚ اَلْقٰيهَٓا اِلٰى مَرْيَمَ وَرُوحٌ مِنْهُۘ فَاٰمِنُوا بِاللّٰهِ وَرُسُلِه۪ۚ وَلَا تَقُولُوا ثَلٰثَةٌۜ اِنْتَهُوا خَيْرًا لَكُمْۜ اِنَّمَا اللّٰهُ اِلٰهٌ وَاحِدٌۜ سُبْحَانَهُٓ اَنْ يَكُونَ لَهُ وَلَدٌۢ لَهُ مَا فِي السَّمٰوَاتِ وَمَا فِي الْاَرْضِۜ وَكَفٰى بِاللّٰهِ وَك۪يلًا۟
Gelî Ehlê Kitêb! Di dînê xwe de pîroletî/aşirîtî nekin û ji gotina rast pê ve der heqê Allah de tiştekî nebêjin. Bêguman Îsâ Mesîhê kurê Meryem pêxemberê Allah û (ji bo ku ew bê sebeba bav biwelide bi gotina “Bibe!”) kelîmeya li Meryem îlqa kiriye û rûhekî jê ye. Bi Allah û bi pêxemberên wî îmân bînin. Nebêjin: “(Îlâh) sisê ne.” Dev jê (ji vê batilê) berdin. (Ev) ji bo we bi xêrtir e. Allah yek Îlâhek bi tenê ye. Ew ji zarokgirtinê munezzeh e. Li erd û esmanan çi hebe aîdê Allah in. Ji wekîlîyê re Allah bes e.
لَنْ يَسْتَنْكِفَ الْمَس۪يحُ اَنْ يَكُونَ عَبْدًا لِلّٰهِ وَلَا الْمَلٰٓئِكَةُ الْمُقَرَّبُونَۜ وَمَنْ يَسْتَنْكِفْ عَنْ عِبَادَتِه۪ وَيَسْتَكْبِرْ فَسَيَحْشُرُهُمْ اِلَيْهِ جَم۪يعًا
Ne Mesîh û ne jî melâiketên muqerreb/nêzîkkirî tu carî ji evdîtîya Allah xwe nadin paş. Kî ji îbadeta Allah xwe bide paş û quretîyê bike, wê (Allah) wan hemûyan (bivejîne û) di hizûra xwe de bicivîne.
فَاَمَّا الَّذ۪ينَ اٰمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ فَيُوَفّ۪يهِمْ اُجُورَهُمْ وَيَز۪يدُهُمْ مِنْ فَضْلِه۪ۚ وَاَمَّا الَّذ۪ينَ اسْتَنْكَفُوا وَاسْتَكْبَرُوا فَيُعَذِّبُهُمْ عَذَابًا اَل۪يمًاۙ وَلَا يَجِدُونَ لَهُمْ مِنْ دُونِ اللّٰهِ وَلِيًّا وَلَا نَص۪يرًا
Heçî ew ên îmân anîne û amelên salih kirine; wê (Allah) ecirên wan bê kêmasî bide û wê lutf û îhsana xwe li ser wan re (pir pir) zêdetir bike. Heçî ew ên ku ji evdîtîya Allah xwe didin paş û quretîyê dikin jî (Allah) wê ezabekî dijwar bide wan û (ew) wê ji xwe re ji Allah pê ve qet tu dost û alîkarekî jî nebînin.
يَٓا اَيُّهَا النَّاسُ قَدْ جَٓاءَكُمْ بُرْهَانٌ مِنْ رَبِّكُمْ وَاَنْزَلْنَٓا اِلَيْكُمْ نُورًا مُب۪ينًا
Gelî însanan! Ji we re ji Rabbê we burhan (delîlekî qethî) hatîye û me ji we re nûreke eşkere nazil kiriye.
فَاَمَّا الَّذ۪ينَ اٰمَنُوا بِاللّٰهِ وَاعْتَصَمُوا بِه۪ فَسَيُدْخِلُهُمْ ف۪ي رَحْمَةٍ مِنْهُ وَفَضْلٍۙ وَيَهْد۪يهِمْ اِلَيْهِ صِرَاطًا مُسْتَق۪يمًاۜ
Ew ên îmân bi Allah anîne û xwe pê ve girtine wê (Allah) wan bêxe rahmetek û lutf û îhsaneke ji bal xwe û wê wan li ser hîdayetê rasterê bike (ku bi vê rêyê wê bigihîjin Allah).
يَسْتَفْتُونَكَۜ قُلِ اللّٰهُ يُفْت۪يكُمْ فِي الْكَلَالَةِۜ اِنِ امْرُؤٌا هَلَكَ لَيْسَ لَهُ وَلَدٌ وَلَهُٓ اُخْتٌ فَلَهَا نِصْفُ مَا تَرَكَۚ وَهُوَ يَرِثُهَٓا اِنْ لَمْ يَكُنْ لَهَا وَلَدٌۜ فَاِنْ كَانَتَا اثْنَتَيْنِ فَلَهُمَا الثُّلُثَانِ مِمَّا تَرَكَۜ وَاِنْ كَانُٓوا اِخْوَةً رِجَالًا وَنِسَٓاءً فَلِلذَّكَرِ مِثْلُ حَظِّ الْاُنْثَيَيْنِۜ يُبَيِّنُ اللّٰهُ لَكُمْ اَنْ تَضِلُّواۜ وَاللّٰهُ بِكُلِّ شَيْءٍ عَل۪يمٌ
Ji te fetwayê dipirsin. Bibêje: “Allah hukmê kelaletîyê (mîrasa wê kesê bê bav û bê kur) wiha beyan dike: Eger zarokên kesê mirî (ku bibin waris) tunebin û (wek waris) xwişkekê wî hebe nîvê mîrasê ji wê (xwişkê) re ye. Lê xwişk bimire û ji wê tu zarok tune be (birayê wê) jê re dibe waris. Eger xwişkên wî (birayê) dido bin, ji wan re (ji mîrasa bira) ji sisêyan didu heye. Lê (mîratxwerê mêrekî bê zarok) xwişk û bira bin, para mêran bi qasî du parên jinê ye. Ji bo ku hûn şaş nebin/averê nebin Allah ji we re beyan dike. Allah, zanayê her tiştî ye.”