Lutfa Allah (ac)

Ew (Rabb e ku) erd ji we re raxistîye û kiriye doşek/binrax û asîmân jî (kiriye) tawan/arîk û ji esmanan av daxistîye û bi vê avê fêkîyên curbicur wek riziq ji we re (ji erdê) derxistîye. (Nexwe digel îqrara van rastîyan) hûn bi zanebûn ji Allah re şirîkan/hevalan/hevpişkan çênekin.

Çi dema li qada şer derketin pêşberî Calût û leşkerên wî, gotibûn: “Rabbê me! Tu sebrê bi ser me re bibarîne û lingên me/pîyên me zexm/sabît bike û li hember qewmên kafir tu alîkarîya me bike.”

(Calût û leşkerên wî) biîznîllah şikandin. Dawûd, Calût kuşt. Allah rêvebertî û hikmet da wî û tiştên ku daxwaz kiriye hînî wî kir. Eger Allah hin mirov bi hinekên din nedabûna qewirandin (ji qada dîrokê nebira) wê li dinyayê bêserûberî/alozî/tevlîhevî çêbûba. Lê Allah li ser aleman xwedî lutf û îhsaneke mezin e.

Ji mumînan ew ên bê ûzr (ji cîhadê paş ve mane û) runiştî ne û ew ên bi mal û canê xwe fîsebîlîllah cîhad dikin ne wekhev in. Allah ew ên bi mal û canê xwe cîhad kirine bi dereceyekî ser wan ên runiştî re girtîye. (Ligel vê) Allah weada xweşîyê daye hemûyan. Allah, wan ên mucahîd bi mikafateke mezin di ser ên runiştî re girtîye.

(Ev ecira mezin) ji Allah derecât û mexfîret û rahmet e. Allah, (yê ku gunehan dibexşîne/efû dike û disitirîne û ji aqubeta gunehan evdên xwe diparêze) Xafûr û (li ser evdên xwe pir bi merhamet) Rahîm e.

Dema melâîket rohê wan kesên ku li nefsa xwe zilim kirine distîne, dibêjin: “Hûn di çi karî de bûn/hûn di kîjan sefî de bûn?” Dibêjin: “Em li ser erdê mustezef (ew ên bi kotekî di sefên muşrîkan de û bêçare) bûn.” (Melâiket) dibêjin: “Ma qey erdê Allah ne fireh bû ku we hîcret bikirana?” Sitargeha wan cehennem e. Ew der çi cihekî xerab e!

Lê ji mêr û jin û zarokên mustezef ên bêçare (ku ji bo hîcretê) rêyekî nabînin ne tê de.

Hêvî heye ku Allah wan efû bike. Lewre Allah, (yê ku gunehan efû dike) Afûw û (yê ku gunehan dibexşîne/efû dike û disitirîne û ji aqubeta gunehan evdên xwe diparêze) Xafûr e.

Eger lutf û rahmeta Allah li ser te nebûya, komekê ji wan dixwestin ku te bixerifînin. Ew bitenê dikarin xwe bixerifînin û qet nikarin zerarê bidin te. Lewre Allah ji te re Kitêb û hikmet nazil kir û tiştên ku te pê nizanîbû hînî te kir. Lutf û îhsana Allah li ser te pir mezin e.

Ew (munafiq) çavnêrîya rewşa we dikin. Dema ji we re ji îndallah fethek (serkeftin û xenîmet) bê, wiha dibêjin: “Ma em jî ne bi we re bûn?” Lê eger serkeftin bibe nesîbê kafiran (wê demê jî ji wan re wiha) dibêjin: “Ma me piştgirîya we nekir û me hûn ji mumînan neparastin?” Allah, roja qiyametê wê di navbera we de hukmê xwe bide. Allah, li hemberî mumînan qet rêyekî nade kafiran. (Hûn jî di mijara rêveberîya li ser xwe de û di îmamtîya nimêjê de û di zewacê de rayeya welayetê nedin wan û destûr nedin wan ku di der heqê jiyana we de bibin xwedî soz û raye.)

Bibêje: “Ramana we/Fikrê we çiye (ka bibêjin!) Eger Allah guhên we ker û çavên we kor bike û qelbê we jî mohr bike, ma ji Allah pê ve îlâhê ku wan (şûnde) li we vegerîne kî ye? Binêre, em ayetan çawa bi awayên cûda/cihêreng rave dikin. Paşê ew dîsa jî (ji ayetên me) rû dizivirînin.

Sond be, me hûn li ser rûyê erdê bi cih kirin û li wê derê ji bo derfetên debarê (jiyanborandinê) da we. Hûn çi qas hindik şikir dikin!

Gelî zaroyên Âdem! Me ji we re libasên ku awretê we dinuximîne û hûn pê dixemilin daxist. Lê libasa teqwayê herî bi xêrtir e. (Hûn çawa derveyî xwe bi libasê dixemilînin qelbê xwe jî bi teqwayê bixemilînin. Ev ji bo we bi xêrtir e.) Ev (nîmet) ên hanê, ji bo ku ew bifikirin û şîret bigirin ji ayetên Allah in.

“Ma hûn heyirîne ku ji bo hûn bitirsin û xwe biparêzin ji nava we zilamek bi zikrekî/bi bîrxistinekî ku we pê hişyar dike, hatîye? Bi bîr bînin! Piştî qewmê Nûh, (Allah) di şûna wan de (li ser rûyê erdê) hûn kirin xelîfe û di xuliqandinê de firehî (qam û qilafet û hêz) dabû we. Nexwe nîmetê Rabbê xwe bi bîr bînin da ku hûn bigihîjin rizgarîyê/xelasîyê.”

“Bi bîr bînin! Piştî qewmê Ad (Allah) di şûna wan de hûn kirin xelîfe û li ser rûyê erdê bi cih kirin. We di deştên wan de koşk çêdikir û di çiyayên wan de jî xanîyan dikola. Êdî nîmetên Allah bînin bîra xwe û bi tevdanê li ser erdê alozî/zêdegavî/fesadê dernexin/nekin.”

Bi xwestina (rêya Allah) çewt/xelet bibe û ji bo ew ên îman bi Allah anîne ji rê vegerînin bi gef xwarinê/bi tehdîdê li ser her serê rêyan rûnenin. Bi bîr bînin! Hûn hindik bûn wî hûn zêde kirin. Aqubeta mufsîdan çawa bûye, lê binêrin û bibînin.”

Ew ê ku we di ber û behrê de digerîne ew e. Heta dema ku hûn di keştîyê de bin, bayekî xweş (wan ên di keştîyê de ne) bikişîne û çaxê ew jî ji vê rewşê kêfxweş bibûn; ji nîşka ve bayekî gur/dijwar bi keştîyê digire û ji her alî de pêl bêne ser wan û êdî guman kirine ku bi pêlan hawîrdor dorpêç bûne. (Ha wê gavê) êdî bi nîyeteke xalis ji Allah re dûa dikin. (Û dibêjin:) “Sond be eger tu me ji vê (tengezarîyê) xelas bikî, bêguman em ê bibin ji şikurdaran.”

Bibêje: “Ma ji şirîkên we, yek heye ku we bi bal heqîyê ve rastê rê bike?” Bibêje: “Allah radigihîne heqîyê.” Êdî qey ew ê ku (însanan) digihîjînê heqîyê (Allah) layiq e ku mirov bide pey wî an ew ê ku mirov heta rêya rast nîşanî wî nede ew rêya rast nabîne (ew pût û zanyarên li ser navê wan diaxivin) layiq e (ku mirov bide pey wî)? Ma çi bûye bi we, hûn çawa hikum didin?

Bibêje: “Gelî însanan! Ji we re ji Rabbê we şîretek û ji bo (nexweşînên manewî) ya di singan de şîfayek û ji bo mumînan hîdayet û rahmetek (Kitêbek) hatîye.”

Bibêje: “Bila bi lutf û rahmeta Allah, (belê) bi tenê bi van dilxweş bibin. Ev (ji bo wan) ji wî yê ku dicivînin bixêrtir e.”

Bibêje: “(De ka bibêjin) ma ew rizqê ku Allah ji we re daxistîye we qismekî wî helal kir û qismekî wî jî heram kiriye? Bibêje: “Di vê mijarê de Allah destûr daye we an hûn li ser Allah bêbextîyê dikin?”

Ew ên derewan li hev tînin û bêbextîyê li Allah dikin, gelo di heqê roja qiyametê de hêvîya wan çî ye? (Ka gelo dizanin ku ezabekî çawa lihêvîya wan e?) Bêguman Allah li ser însanan xwedî lûtif/îhsan e. Lê pirên wan (însanan dîsa jî) şikur nakin.

Ew ê ji bo hûn bigihîjin sikûnetê/îstîrahet bikin şev û ji bo (hûn îşê xwe pêk bînin) roj ji bo we kiriye ronahîker ew e. Bêguman di vêya de ji bo qewmekî bihîstkar re ayet hene.

Me ji qewmê Semûd re jî birayên wan Salih (wek pêxember şand). (Salih ji qewmê xwe re) gotibû: “Gelî qewmê min! Ji Allah re îbadetê/evdîtîyê bikin. Ji we re ji wî pê ve (yê ku îbadetê heq dike) tu Îlâh tune. Wî hûn ji erdê (ji axê) xuliqandin û ji ber ku hûn wê derê îmar bikin û heyata xwe bidomînin hûn li wir daye jiyandin. Ji wî mexfîretê bixwazin, paşê jê re tobe bikin. Lewre Rabbê min (ew ê nêzîkî evdên xwe) Qarîb û (îcabetî dûayan û daxwazan dike) Mucîb e.

“Min da pey dînê bavên xwe Îbrahîm û Îshaq û Yaqûb. Ji me re nabe ku em bi tiştekî ji Allah re şirîkan çêbikin. Ev hem ji me re hem jî ji însanan re lutf û îhsana Allah e. Lê pirên însanan şikur nakin.”

(Yaqûb) got: “Gelî kurên min! Hûn hemû di derîyekî de nekevin (bajêr). Di derîyên ji hev cuda têkevinê. (Ev, bi tenê tedbîrek e. Nexwe eger Allah ji bo we musîbetek daxwaz kiribe) ez tiştên ji Allah bê nikarim ji we dûr bixim. Hikum bi tenê aîdê Allah e. Ez tim xwe dispêrim wî. Ew ên tewekkul dikin jî bila xwe bispêrin wî.”

Weke ku bavê wan li wan emir kiribû ketin bajêr. Bi vê awayê ketina wan a bajêr li hemberî Allah tu feyde nedida wan. Lê (ketina bi vê awayî) daxwazek bû di dilê Yaqûb de (axir) ji dilê xwe deranî. Bêguman ew (Yaqûb), bi saya tiştên me hînî wî kiribûn xwedî ilmeke (dorfireh) bû. Lê pirên însanan vê nizanin.

Ew ê erd û esmanan xuliqandîye Allah e. (Wî) ji asîman av daxist û bi wê avê ji bo rizqê we fêkîyên cur bi cur derxistin. Bi emrê wî ji bo ku di behrê de here keştîyan xist ber xizmeta we û çeman jî ji xizmeta we re amade kirin.

Ew ê Roj û Heyv bi rewşên xwe yên wek adetî/bi berdewamî ji bo we musexer/ji emrê we re amade kiriye û şev û roj xistîye bin xizmeta we jî (Allah e).

Wî, her tiştên ku we jê xwestîye daye we. Eger hûn bixwazin nîmetên Allah bijmêrin hûn nikarin wan tevan bijmêrin. Bêguman însan heyîneke pirzêde zilimkar û pir nankor e.

Sond be, me li asîman bircan çêkirin û me ew ji bo lênêrên mêzeker re xemilandîye.

Û me ew ji her şeytanê recimandî/qewirandî parastîye.

Lê belê ew ê ku bi dizî guhdarî dike (Ew ê dikin ku axaftinên ji alema melekût bidizin) ne têde. Agirekî biriqî û jandar dide pey wî.

Me rûyê erdê raxist. Me li wê derê (ji bo hevsengîyê) ji çiyayên zexm singan çikand û me her tişt li gorî pîvanekê li wir hêşîn kir.

Me ji bo we û ji bo wan (zindîyên din) ên ku hûn rizqê wan nikarin temîn bikin re navgînên/wasiteyên curbicur pêk anî.

Heçî tiştê heye xezîneyên/çavkanîyên wê li cem me ye. Lê em ji wê bi pîvanekî diyarkirî dadixînin.

Me bayên fetrûmeker/aşîker şandin. Me ji asîman av daxist û me we bi wê av da. Ew ê ku wê avê dixezinîne/depo dike ne hûn in.

Eger hûn bixwazin nîmetên Allah bijmêrin, hûn nikarin wan (nîmetan) dorpêç bikin/bijmêrin. Bêguman Allah (yê ku gunehan dibexşîne/efû dike û disitirîne û ji aqubeta gunehan evdên xwe diparêze) Xafûr û (li ser evdên xwe pir bi merhamet) Rahîm e.

Her çi nîmetê heye û digihîje we ji Allah e. Paşê dema tengezarîyek bi ser we de bê, hûn (di heman demê de) lavahîyê lê dikin.

Allah ji esman av dadixîne û piştî mirina wê erd pê vedijîne. Bêşik di vêya de ji bo qewmekî bihîstkar (ji bo fikirandin û şîretgirtinê) ayet hene.

Ji we re di heywanan de jî îbret hene. Em di navbera ferşa zikê wan û xwînê de bi we şîrekî darivî û zelal ku vexwarina wê hêsan e, didin vexwarin.

Hûn ji fêkîyên (darê) xurme û ji tirî şerab/mey derdixin û rizqekî xweşik bi dest dixin. Ji bo qewmekî aqilmend di vê de ayet hene.

Rabbê te ji mêşa hingiv re wiha wehîy kir: “Di çiyan de û di daran de û di kewaran de ji xwe re malan çêke.”

“Paşê ji hemû cureyên fêkîyan bixwin û têkevin rêyên ku Rabbê te ji we re hêsan kiriye.” Ji zikê wan di rengên curbicur de şerbet/hingiv derdikeve. Di wê de ji însanan re şîfa heye. Bêguman di vê de ji bo qewmekî difikirin re ayet hene.

Allah, di mijara rizqê de hinek ji we di ser hinekan re girtîye. Ew ên (bi dayîna rizqa fireh) di ser yên din re hatine girtin, ne ew in ku malê xwe bidin wan ên bindestê xwe da ku ew tevde di rizqê de bibin wekhev. (Her ku rewş ev e, bi şirîk çêkirinê) qey ew, nîmetên Allah înkar dikin?

Allah ji bo we, ji nefsên we hevalan (jinan) xuliqand. Ji hevjînên we jî zarokan û nevîyan xuliqand. We bi tiştên xweşik da riziqandin. (Her ku rewş ev e) ma ew hêj jî bi batilê îmân tînin û nîmetên Allah înkar dikin?

Allah, hûn ji zikê dayîkên we deranîn ku we qet bi tu tiştekî nizanîbû. Ji bo ku hûn şikûr bikin (Allah) guhan û çavan û dilan daye we.

Erê, ma ew wan teyran nabînin ku di valahîya esmanan de sitû li wan hatîye tewandin? Ji Allah pê ve tu kes (di wê valahîyê de bi wê awayê) nikare wan bigire.

Allah malên we/xanîyên we (wek ciheke rûniştinê ya bi ewlehî û bi parastina malbata xwe ji bo we) kir mesken. Ji çermên heywanan jî ji bo we hem di roja koçê de û hem jî di demên cihwarbûnê de xanîyên sivik (konan) ku hilgirtina wan hêsan çêkirin. Ji hirî û lîv û keja wan (heywanan) hetanî demeke diyarkirî eşya (yên lixwekirinê û raxistinê û xemlandinê) û metaên (ku hûn di danûstendinê de biemilînin) ava kiriye.

Allah, ji tiştên xuliqandîye ji bo we sîyan çêkiriye. Di çiyan de jî (ji bo parastin û sitarîya we) sîper û sitargeh xuliqand. Libasên ku we ji germê biparêze û cilên (bi zirx) ku we di şer de bisitirîne daye we. Bi vê awayê (Allah, ji bo bi tewhîd û îtaetê) hûn teslîm bibin ha wiha nîmetên xwe li ser we temam kir.

Eger ew rû vegerînin êdî tiştê li te dikeve tenê teblîxeke eşkere ye.

Ew îtiraf dikin ku hemû nîmet ji Allah in. Piştre jî (bi Bawerîya ku van nîmetan bi şefaeta qencan û bi navberîya wan bi dest xistine an jî nîmetan ji bîr dikin lê sebeban wek îlâh digirin) înkar dikin. Pirên wan kafir in.

Me şev û roj (ji bo delaleta qudret û ezameta Allah) kiriye du ayet. Me ayeta şevê jêbir/vemirand û rojê xûya kir da ku hûn ji lutf û îhsana Rabbê xwe bigerin. (Wekî din, da ku) hûn hejmara salan û hisabê bizanibin. Me, bi vê awayê her tişt bi teferûet/bi kitekit beyan kir.

Em ê ji bexşa/ji îhsana Rabbê te bidin wan (ên ku axîretê dixwazin) jî û ew ên din (ku daxwaza dinyayê dikin) jî. Bexşa/îhsana Rabbê te ji tu kesî re nehatîye birîn.

Binêre! Me çawa hinekên ji wan di ser hinekan re girtine. Bêguman derece û serdestîya axîretê herî mezintir e.

Ji bo ku hûn (ji xwe re) ji lutf û îhsana wî bigerin Rabbê we, ew e ku ji bona we li ser behrê (bi hêsanî) keştîyan dimeşîne. Bêşik ew, ji we re pir bi rehm e.

Sond be me zaroyên Âdem xwedîrûmet/xwedîrêz/xwedîizzet kirin. Me ew di behr û berîyê de (bi wesaîtên cuda) kişandine û bi tiştên pak û xweş riziqandîye. Û me ew di ser gelek mexluqên xwe re (bi awayekî diyar) çêtir girtîye.

(Ew Rabb e ku) erd ji bo we kiriye doşek (hûn li ser dijîn û we îstîqrar dîtîye) û li wê derê ji bo we rêyan vekirîye û ji asîman av daxistîye. Bi wê (avê) ji hêşînahîyên curbicur me cot bi cot derxistin.

(Ji bo ku hûn) bixwin û heywanên xwe biçêrînin... Bêguman di vê de ji bo aqilmendan ayet (ên biîbret) hene.

Ma te nedît? Allah ji asîman av daxist. Erd pê hêşîn bû. Bêguman Allah (yê ku bi ilmê xwe nifûzê her tiştî dike û xwedî lutuf û îhsan) Latîf û (agahdarê her tiştî) Xabîr e.

Ma te nedît? Allah hemû tiştên li ser rûyê erdê xist bin emrê we. Keştî jî li ser behrê bi emrê wî diherikin/dikişin û esman digire da ku heta bê îzna wî nekeve ser erdê. Bêguman Allah, li ser evdên xwe (pir bi şefqet) Raûf û (li ser evdên xwe pir bi merhamet) Rahîm e.

Ew ê ku we (bi heyîkirina ji tunebûnê) vejandîye û paşê bimirîne û (roja qiyametê) ji nû de bivejîne ew e. Bêşik însan pir nankor e.

Me ji esmanan li gorî pîvanekê av daxist û li ser rûyê erdê bi cih kir. Bêguman em li ser birîna/çikandina wê jî qadir in.

Bêguman di heywanan de jî ji bo we îbretek heye. Em (şîr) ên di zikê wan de bi we didin vexwarin. Ji bo we di wan de pir feyde hene û hûn ji wan dixwin jî.

Hûn li ser wan (heywanan) û li ser keştîyan têne hilgirtin.

Gelî ew ên îmân anîne! Nedin pey pêgavên şeytan. Kî bide pey pêgavên şeytan bêguman ew, emrê fuhşîyat û munkeratê dike. Eger fezl û rahmeta Allah li ser we nebûna ji nav we tu kes ebedîyen pak û paqij nedibû. Lê Allah kî bixwaze wî pak û paqij dike. Allah (yê ku hemû tiştan dibihîze û îcabetî dûayan dike) Semî û (zanayê her tiştî) Alîm e.

Ma tu nabînî ku Rabbê te sî çawa dirêj kiriye? Eger bixwesta dikaribû ew nelebitî bihêle. Paşê me roj jê re kire delîl.

Paşê me ew (sî) hêdî hêdî bi bal xwe ve kişand.

Ew e yê ku şev ji bo we kiriye libas û xew kiriye îstîrehat û roj (ji bo hûn li rizqên xwe bigerin) kiriye (dema) destpêkê û belavbûnê.

Ew ê ku di pêşîya rahmeta xwe/baranê de wek mizgînî bayê dişîne ew e. Me ji asîman aveke tahir/pakîpaqij daxist.

(Me baran daxist da ku) bi wê şarekî hişkemirî bivejînin û heywan û însanên ku me xuliqandine pê av bidin.

Sond be (wê baranê) me di navbera wan de li hev vegerand û belav kir da ku şîret bigirin. Lê pirên însanan (şûna fêm bikin an îman bînin) di kufrê de serhişkî kirin.

(Ji Allahê) ku piştgirîya we (bi delalîyên) hûn dizanin kiriye bitirsin û xwe biparêzin.

“Bi zaroyan û bi heywanan piştgirî da we.”

“Bi bexçeyan û bi çavkanîyên avê...”

(Ew bixêrtir in an) ew (Allah) ê ku di tarîtîyên bej û behrê de rê nîşanî we dide û (berîya baranê ku rahmeta wî ye) wek mizgînvan bayê dişîne (bixêrtir e)? Ma bi Allah re îlâhekî din! Allah, ji tiştên pê şirîkatîyê dikin berztir/bilindtir e.

Bêguman Rabbê te li ser însanan xwedî lutf û kerem e. Lê pirên însanan şikur nakin.

Bibêje: “Ramana we/Fikrê we çiye? (Ka bibêjin?) Eger Allah heta roja qiyametê şev li ser we daîmî bihêle, ji Allah pê ve ka kîjan îlâh heye ku bikaribe ji we re ronahîyê bîne? Ma hûn nabihîzin?

Bibêje: “Ramana we/Fikrê we çiye? (Ka bibêjin?) Eger Allah heta roja qiyametê roj li ser we daîmî bihêle, ji Allah pê ve ka kîjan îlâh heye ku bikaribe ji we re şeva ku ji bo we dema îstirahetê ye bîne? Ma hûn nabînin?

Ji bo ku hûn tê de îstirahet bikin û li lutfa Allah bigerin, xuliqandina wî ya şev û rojê jî ji rahmeta wî ye. Hêvî heye ku hûn şikur bikin.

Ma qey ew nabînin digel ku însanên li derdora wan (bi çûr û talanê) tên birin û pê ve diçin jî me ew der (Mekkeyê) kiriye cihekî pîroz û ewledar? Hê jî bi batilê îman tînin û nîmetên Allah înkar dikin?

Xuliqandina we ya ji axê û paşê (bi zêdebûna) wek însan belavbûna we jî ji ayetên wî ne (ku dibe delîlê qudret û ezameta wî).

Ji bo ku hûn sekînetê bibînin (bigihîjin hedanê) xuliqandina wî ya hevjînên ji nefsên we û pêkanîna hezkirin û merhameta di navbera we de jî ji ayetên wî ne. Bêguman di vêya de ji bo qewmekî difikire re ayet hene.

Xuliqandina erd û esmanan û ji hev cudabûna ziman û rêngên we jî ji ayetên wî ne. Bêguman di vêya de ji bo zanayan ayet hene.

Di şevê de razana/raketina we û di rojê de (ji bo rizqê xwe) gera we ya ji lutf û kerema wî jî ji ayetên wî ne. Bêguman di vêya de ji bo qewmekî bihîstkar re ayet hene.

Nîşandina birûskê ya ku nîşanî we dide (û dibe sebebê) tirs û hêvîyê û daxistina avê ku ji esman dadixîne û heyat dayîna wî ya ser rûyê erdê ku piştî mirina wî bi wê (avê) heyat didê jî ji ayetên wî ne. Bêguman di vêya de ji bo qewmekî aqilmend re ayet hene.

Qayîmbûna erd û esman jî ji ayetên wî ne. Paşê dema ku ji erdê (bi pifkirina Sûrê) bi bangekî gazî we dike hûn hema/aniha (ji gorên xwe) derdikevin.

Ji bo ku ji rahmeta xwe bi we bide tamkirin bi fermana wî çûna keştîyan û ji bo ku hûn ji lutf û kerema wî ji xwe re bigerin wek mizgînî şandina bayê jî ji ayetên wî ne. Hêvî heye ku hûn şikur bikin.

Ma hûn nabînin ku Allah çi tiştê li erd û esmanan hene xistîye bin xizmeta we û nîmetên xwe yên eşkere û veşartî li ser we bi berfirehî reşandîye? (Digel vê) ji însanan hin kes hene ku; der heqê Allah de bê ilim û bê rehber û bê sipartina Kitêbeke ronak nîqaş dikin.

Eger hemû darên li ser rûyê erdê bibin qelem û behr jî (bibin hibr) û heft behrên din hebin (bibin hibr) û lê zêde bibin (û bixwazin kelîmeyên/ilmê Allah binivîsînin) dîsa jî kelîmeyên/ilmê Allah xelas nabin. Bêguman Allah, (yê xwedî îzzet û her tiştî mexlûb dike) Azîz û (xwedî hikum û hikmet) Hakîm e.

Ew (Allah) ku; çi tiştê xuliqandîye herî xweşik û herî zexim çêdike û di serê pêşîn de ji herîyê dest bi xuliqandina însan kiriye.

Paşê nesla/zurîyeta wî, ji xwerûya aveke hekîr/bêqîmet xuliqandîye.

Paşê wî bi awayekî kâmil sererast kir û ji rûhê xwe pifkiriye. Ji bo we guhan û çavan û qelban xuliqandîye. Hûn çiqas hindik şikur dikin!

Ma nedîtin? Em avê ber bi erdeki şorax/bejî de diherikînin û em bi wê avê çandinîyên ku ew û heywanên wan jê dixwin, derdixînin. Qey nabînin?

Gelî însanan! Nîmetên Allah ya li ser xwe bi bîr bînin. Qey ji xeynî Allah xaliqekî ku ji erd û esman we dirizqîne heye? Ji wî pê ve (yê ku îbadetê heq dike) qet tu îlâh nîne. (Herwiha) çawa dibe ku hûn (ji tewhîdê bi bal şirkê ve) tên vegerandin?

Ji bo ku ew ji fêkîyên wan û ji keda destê xwe bixwin… Hêj jî şikur nakin?

Qey nedîtin? Me bi karê destên xwe ji bo feydeya wan (ji pez û ji dewaran) ajalan/heywanan xuliqand. Ew, xwedîtî li (van) heywanan dikin (di karên ku ji wan re sûdmend in de diemilînin).

Me (ew heywan) ji wan re stûxwar kirin. Hem siwareyên wan ji (van) heywanan in û hem jî ji wan dixwin.

Û di wan de, ji bo wan vexwarin û feyde (yên din) hene. Ma ew şikur nakin?

Allah e; ew ê ku ji bo hûn tê de sikûnetê bibînin şev xuliqandîye û (hûn bişixulin û li rizqê xwe bigerin jî) roj ronahî kiriye. Bi rastî Allah, li ser însanan xwedî lutf û îhsan e, lê belê pirên însanan ne şikurdar in.

Allah e; ew ê ku erd ji bo (ku li ser bê jîyîn) ji we re kiriye cihwar û asîman jî kiriye bîna/tawan. Sûret daye we û sûretên we herî xweşik çêkiriye û we bi tiştên paqij riziqandîye. Ha ev, Rabbê we Allah e. Allahê Rabbê aleman çiqas berz/bilind û mûbarek/pîroz e.

Allah, ji bo hûn li hinekan siwar bin û hinekan jî bixwin heywanan heyî kiriye.

Di wan (heywanan) de ji bo we feyde hene. Ji bo ku hun (bi rêwingîyê) bigihîjin daxwazên ku di nava we de ye me ew heyî kirin. (Wekî din) hûn li ser wan û hem jî li ser keştîyan (cihê ku hûn dixwazin bigihîjinê) tên kişandin.

Xaliqê erd û esmanan e. Ji nefsên we bixwe ji we re hevjînan xuliqand. Ji dewaran jî cot bi cot xuliqandîye. We (bi vî awayî, bi xuliqandina wek mêr û jin) zêde dike û belav dike. Qet tu tişt jê re ne heval/menend/himkûf e. Ew, (yê ku hemû tiştan dibihîze û îcabetî dûayan dike) Semî û (yê ku her tiştî dibîne) Basîr e.

Eger tu ji wan bipirsî: “Erd û esman kî xuliqandîye?” teqez wê bibêjin: “Ew ê (xwedî îzzet û her tiştî mexlûb dike) Azîz û (zanayê her tiştî) Alîm, wan xuliqandîye.”

Ew (Allah) e ku; erd ji we re kiriye binrax/doşek û ji bo ku hûn bigihîjin (armanca xwe) rêyan heyî kir.

Ew (Allah) e ku; ji ewran bi pîvaneke diyar av daxist. Me bi wê, welatekî mirî vejand. Hûn ê jî ha wisan (ji gorên xwe) bên derxistin.

Ew (Allah) ku; hemû cotan xuliqandîye û ji keştîyan û heywanan (siwareyên ku) hûn ê lê siwar bibin heyî kir.

Ji bo ku hûn li pişta wan siwar bibin û paşê dema hûn bi cih bûn nîmetên Rabbê xwe bi bîr bînin (û wiha bibêjin:) “Ew Allahê ku ev daye bin xizmeta me ji hemû kêmasîyan munezzeh e. (Nexwe) quweta me nedigihîşte vê.”

(Bi bîr bînin!) Dema Îbrahîm ji bavê xwe re got: “Bêguman ez, ji wan tiştên ku hûn îbadetê wan dikin dûr im/berî me.”

“Ew (Allah) ê ku ez xuliqandime ne tê de. Bêguman ew, wê min bigihîne hîdayetê (rastîyê).

Wî (van peyvan) li pey wî (Îbrahîm) kir kelîmeyekî mayînde da ku însan lê vegerin.

Nexêr! Hetanî pêxemberekî heq û ravekar ji nav wan were, min ew û bavên wan sûdmend kir.

Allah e ku; behran ji we re musexer kiriye/xistîye bin emrê we da ku bi fermana wî tê de keştî biherikin biçin û hûn ji lutf û îhsana wî bigerin û jê re şikur bikin.

Wî (bi lutfeke ji cem xwe) hemû tiştên li erd û esmanan ji we re sitûxwar kir. Bêşik di vê de ji bo civakeke difikirin re ayet hene.

Û bizanibin ku di navbera we de Rasûlullah heye. Eger ew, di gelek karan de îtaetî we bikira, (pêwistîya her agahîya ku hûn didin wî pêk bianîya) hûn ê biketina tengasîyê. Lê belê Allah îman bi we daye hezkirin û ew di qelbên we de xemilandîye. Kufr û fisq û îsyan jî ji we re kirêt/nebaş nîşan daye. Ew ên ku rêya rûşdê/kemilînê dîtine jî ha ev in.

Lutf û nîmeteke ji Allah… (Jixwe) Allah, (zanayê her tiştî) Alîm û (xwedî hikum û hikmet) Hakîm e.

Ma ew qet li esmana di ser xwe re nanêrin? Me ew çawa ava kir û xemiland. Qet tu qelşa wê jî tune.

Me erd jî raxistîye û tê de (ji çiyan) qazixên/singên nehejan çikandîye û ji her cureya gihayên dilkêş cot bi cot heşîn kirine.

Ji bo ew evdên ku berê xwe didin (Allah, qudreta wî) bibînin û (li ser tefekkur bikin û) şîret bigirin…

Me ji esman aveke bi bereket daxist û bi wê bexçeyan û teneyên/hebên tên çinîn heşîn kir.

Bi gûşîyên wan ên ku yek di ser yekî re ye darên xurmeyan jî…

Ji bo ku ji evdan re bibe riziq… Me bi wê (avê) heyat da welatekî hişkemirî. Vaye derketin (a ji goran) jî wisan e.

Er-Rahmân,

Qur'anê hîn kir.

Însan xuliqand.

Beyanê (axaftin û îfadekirina xwe bixwe) hînî wî kir.

Ew ê ku ji nav ummîyan Rasûlekî ji wan re şand û (ew pêxember) ji wan re ayetên (Allah) dixwîne û wan paqij dike û Kitêb û hikmet hînî wan dike, ew e. Ew, berîya vê di rêşaşîyeke vikîvekirî de bûn.

Û ji ew ên ku ji wan in lê ew hêj negihîştine wan re jî… Ew, (yê xwedî îzzet û her tiştî mexlûb dike) Azîz û (xwedî hikum û hikmet) Hakîm e.

Ev, lutfa Allah e. (Allah, lutfa xwe) ji kî re bixwaze dide wî. Ew Allah, xwedî lutfeke mezin e.

Bibêje: “Yê ku hûn ji tunebûnê heyî kiriye û guhan û çavan û qelban daye we ew e. Hûn çiqas hindik şikur dikin!”

Bêguman me însan, ji aveke tevlîhevbûyî (ya jin û mêr) xuliqand. Em wî diceribînin/îmtîhan dikin. (Ji ber vê jî) me ew kir heyînekî bihîstkar û bînende.

Ma xuliqandina we zor e an (xuliqandin) a asîman? (Wî) ew ava kir.

Banê/tawanê wê bilind kir û ew sererast kir.

Şeva wê tarî kir û dema dûhâyê/berbangê eşkere kir.

Piştî vê jî li ser rûyê erdê belav kir (an jî gêr kir/gindirand).

Jê av û mêrga/çêreya wê derxist.

Çiyan çikand/qayîm kir.

Ji bo feyda we û heywanên we.

(Allah) ew ji çi tiştî xuliqand?

Ji dilopek av xuliqand û teqdîr kir.

Paşê rê jê re hêsan kir.

Însan bila li xwarina xwe binêre.

Bêguman me avê pirzêde herikandîye.

Paşê me erd (bi derxistina hêşînahîyan) qelişand.

Me li wê derê teneyan hêşîn kirin.

Tirî û nefel (ên ji heywanan re dibe êm),

Dara zeytûn û xurmeyan,

Bexçeyên bi darên bilind û gungulî,

Fêkîyan û mêrgan/çêreyan,

Ji bo feyda we û heywanên we.